9 شهریور، ایستگاه تازه ایران

گروه سیاسی، آزاده افتخاری: پس از نشست پنجشنبه گذشته پنج عضو دائم شورای امنیت (آمریکا، انگلیس، فرانسه، چین، روسیه) و آلمان بسیاری از خبرگزاری های جهان از به تعویق افتادن مذاکرات ۱+۵ به دنبال تشدید اختلافات بر سر پیش نویس قطعنامه ای خبر دادند که از ایران می خواهد طی فرجه ای یک ماهه فعالیت های غنی سازی را به حال تعلیق درآورد. اما تنها یک روز پس از انتشار این خبر، ژان مارک دولاسابلیر رئیس کنونی شورای امنیت اعلام کرد: پنج عضو دائم این شورا به همراه آلمان به تفاهم نامه ای مقدماتی در مورد پیش نویس قطعنامه دست یافته اند. قرار است پیش نویس این قطعنامه روز دوشنبه (فردا) در نشست شورای امنیت به رای گذاشته شود.
همان گونه که انتظار می رفت این پیش نویس از ایران می خواهد تا پایان ماه آگوست (۹ شهریور) تمامی فعالیت های مرتبط با غنی سازی و بازفرآوری را به حال تعلیق درآورد و در غیر این صورت با گزینه تحریم های اقتصادی روبه رو خواهد شد.
در بندهای مقدماتی آخرین پیش نویس قطعنامه ای که گروه ۱+۵ در مورد آن به تفاهم رسیده، ضمن یادآوری بیانیه پایانی شورای امنیت در ۲۹ مارس ۲۰۰۶ بر تعهد نسبت به معاهده منع گسترش صلاح های هسته ای (ان پی تی) تاکید شده است.
همچنین این بیانیه مقدماتی به نگرانی جدی در مورد گزارشات مکرر مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی و قطعنامه های شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی از جمله قطعنامه GOV/14/2006 آژانس بین المللی انرژی اتمی مربوط به برنامه هسته ای ایران که به وسیله مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی به شورا گزارش شد، اشاره می کند. در ادامه این گزارش آمده است: گزارش ۲۷ فوریه ۲۰۰۶ مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی (GOV/14/2006)، فهرست تعدادی مسائل باقی مانده و نگرانی هایی را نسبت به برنامه هسته ای ایران از جمله موضوعاتی که می تواند یک بعد هسته ای نظامی داشته باشد، ارائه داد و نیز اشاره می کند که آژانس بین المللی انرژی اتمی قادر نیست در این خصوص که هیچ مواد یا فعالیت هسته ای اعلام نشده ای در ایران وجود ندارد، نتیجه گیری کند.
به گزارش ایسنا در بخش دیگری از این بیانیه مقدماتی با نگرانی جدی به گزارش ۲۸ آوریل ۲۰۰۶ مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی (GOV/14/2006) و یافته هایش از جمله این که پس از گذشت بیش از سه سال تلاش های آژانس برای طلب کردن شفافیت نسبت به همه وجوه برنامه هسته ای ایران، شکاف های موجود در آگاهی همچنان موضع نگرانی است و این که آژانس بین المللی انرژی اتمی در حصول پیشرفت در تلاش هایش برای ارائه تضمین هایی نسبت به فقدان مواد و فعالیت های هسته ای اعلام نشده در ایران ناتوان است، اشاره می کند.
نگرانی جدی نسبت به گزارش ۸ ژوئن ۲۰۰۶ مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی که تایید کرده، ایران گام های مطالبه شده شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی را اتخاذ نکرده و به ویژه اینکه ایران تصمیم به ازسرگیری فعالیت های مربوط به غنی سازی از جمله تحقیق و توسعه، گسترش و بیانیه های اخیر درباره چنین فعالیت هایی و تعلیق مستمر همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی تحت پروتکل الحاقی گرفته است از دیگر مواد این بیانیه مقدماتی است.
تاکید بر اهمیت تلاش های سیاسی و دیپلماتیک برای یافتن یک راه حل از طریق مذاکره که تضمین کند برنامه هسته ای ایران منحصراً دارای اهداف صلح آمیز است و استقبال از بیانیه فیلیپ دوست بلازی وزیر امور خارجه فرانسه به نمایندگی از وزیران امور خارجه چین، فرانسه، آلمان، فدراسیون روسیه، پادشاهی بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی، ایالات متحده آمریکا و نماینده عالی اتحادیه اروپا در پاریس مورخ ۱۲ ژوییه ،۲۰۰۶ نگرانی از خطرات اشاعه ناشی از برنامه هسته ای ایران نیز در بخش مقدماتی پیش نویس قطعنامه مذکور مورد اشاره قرار گرفته است. در بند دهم بخش مقدماتی نیز به اقدام تحت بند ۴۰ فصل VII منشور ملل متحد در راستای الزامی کردن تعلیق مورد درخواست آژانس بین المللی انرژی اتمی تاکید شده است.
اما در بخش اجرایی پیش نویس این قطعنامه نیز چنین آمده است:
«۱- از ایران می خواهد بدون تاخیر بیشتر گام های مورد درخواست شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در قطعنامه GOV/14/2006 را که برای اعتماد سازی نسبت به ماهیت منحصراً صلح آمیز برنامه هسته ای اش و حل پرسش های باقی مانده ضروری است بردارد.
۲- تقاضا می کند که در این چارچوب ، ایران تمامی فعالیت های مربوط به غنی سازی و بازفرآوری از جمله تحقیق و توسعه را تعلیق کند تا مورد راستی آزمایی آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار گیرد.
۳- این اعتقاد را ابراز می کند که چنین تعلیقی که کامل باشد، پایبندی ایران به مطالبات مطرح شده از سوی شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی را راستی آزمایی می کند و به راه حلی دیپلماتیک و از طریق مذاکره منجر خواهد شد که تضمین می کند برنامه هسته ای ایران دارای اهداف منحصراً صلح آمیز است، بر تمایل جامعه بین المللی برای کار کردن به شکلی مثبت در جهت چنین راه حلی تاکید می کند، مطابق با شروط فوق ایران را به تعامل دوباره با جامعه بین المللی و آژانس بین المللی انرژی اتمی ترغیب و تاکید می کند که چنین تعاملی به نفع ایران خواهد بود.
۴- در این راستا پیشنهادات چین، فرانسه، آلمان، روسیه، پادشاهی انگلیس و آمریکا را که با حمایت نماینده عالی اتحادیه اروپا برای ترتیبات بلندمدت جامع حمایت می شود و توسعه روابط و همکاری با ایران بر مبنای احترام دو جانبه و برقراری اعتماد بین المللی نسبت به ماهیت منحصراً صلح آمیز برنامه هسته ای ایران را مجاز می شمارد، صحه گذاری می کند.
۵- از تمامی کشورها می خواهد مطابق با اختیارات حقوقی ملی و قانونی شان و مطابق با حقوق بین الملل هوشیار باشند و از انتقال هرگونه اقلام، مواد کالا و فناوری که می تواند به فعالیت های مربوط به غنی سازی و بازفرآوری و برنامه های موشکی بالستیک ایران مربوط شود، جلوگیری کنند.
۶- قصدش را برای اجرای دوباره روند آژانس بین المللی انرژی اتمی بیان می کند، با جدیت از نقش شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی حمایت می کند، از مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی و دبیرخانه برای تلاش های حرفه ای و بی طرفانه جاری شان در حل تمامی مسائل باقی مانده موجود در ایران در چارچوب آژانس تمجید و حمایت می کند، بر ضرورت تداوم کار آژانس بین المللی انرژی اتمی برای روشن ساختن تمامی مسائل باقی مانده مربوط به برنامه هسته ای ایران تاکید می کند و از ایران می خواهد مطابق با شروط پروتکل الحاقی اقدام کند و بدون تاخیر تمامی معیارهای شفاف ساز را آن طور که آژانس بین المللی انرژی اتمی ممکن است در حمایت از تحقیقات جاری اش درخواست کند، اجرا نماید.
۷- تا تاریخ ۳۱ اوت (۹ شهریور) یک گزارش مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی را در درجه اول درباره اینکه آیا ایران تعلیق کامل و پایدار تمامی فعالیت های ذکر شده در این قطعنامه را اجرا کرده و نیز درباره روند پایبندی ایران به تمامی گام های مورد درخواست شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی و شروط فوق در این قطعنامه، به شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی و به موازات آن به شورای امنیت برای بررسی ارائه دهد.
۸- قصدش را بیان می کند که در صورتی که ایران تا آن تاریخ به این قطعنامه پایبند نباشد، آنگاه معیارهایی مناسب تحت بند ۴۱ فصل VII منشور سازمان ملل متحد را تصویب کند تا ایران را به پایبندی به این قطعنامه و مطالبات آژانس بین المللی انرژی اتمی ترغیب کند و تاکید می کند که در صورت لزوم اتخاذ چنین معیارهای بیشتری، به تصمیمات بعدی نیاز خواهد بود.
۹- تاکید می کند که چنین معیارهای بیشتری در صورتی که ایران به این قطعنامه پایبند باشد، ضرورت نخواهند داشت.»
قطعنامه دعوتنامه‌ای برای گفت‌وگو است
این در حالی است که جمعی از مقامات ایرانی از جمله محمود احمدی نژاد رئیس جمهور اعلام کرده اند که تا پایان ماه مرداد به بسته مشوق های پیشنهادی ۱+۵ که خاویر سولانا رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا در جریان سفر ۱۶ خرداد خود آن را به تهران آورد، پاسخ خواهند داد. اما دولاسابلیر فرانسوی تبار می گوید: پیش نویس قطعنامه دوشنبه این هفته (فردا) به رای گذاشته می شود. وی می افزاید: پیش نویس سند تدوینی پنج عضو دائم شورای امنیت در اختیار ۹ عضو دیگر این شورا که از حق وتو برخوردار نیستند قرار گرفته است و در صورتی که اعضای غیردائم نظرات اصلاحی ارائه نکنند، این شورا روز دوشنبه قطعنامه را به صورت نهایی تصویب خواهد کرد. روزنامه فایننشال تایمز در این زمینه می نویسد: تفاهم مقدماتی بر سر پیش نویس قطعنامه به دنبال چند دور مذاکره پس از نشست وزیران خارجه ۱+۵ در پاریس پدید آمده است. این گروه در نشست ۲۱ تیرماه خود به بهانه بی توجهی تهران به ضرب الاجل های غیررسمی غرب برای پاسخگویی هرچه سریع تر به بسته مشوق های پیشنهادی به بازگشت پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت رای داد. اما روند مذاکرات به دلیل مخالفت روسیه - عضو کلیدی شورای امنیت- با اعمال تحریم علیه ایران بیش از حد مورد انتظار به طول انجامید. پیش نویس کنونی قطعنامه شورای امنیت با استناد به بند ۴۰ فصل هفتم منشور سازمان ملل متحده ایران را موظف می کند که اقداماتی را در زمینه تعلیق غنی سازی به عمل آورده اما لزوماً به تحریم یا حمله نظامی علیه جمهوری اسلامی نمی انجامد. در این پیش نویس از محمد البرادعی مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی درخواست شده است که گزارش عملکرد ایران در زمینه تعلیق غنی سازی در مهلت زمان تعیین شده و پاسخگویی به سئوالات باقی مانده را ارائه کند. در صورت ادامه مخالفت تهران با درخواست های شورای امنیت این شورا مطابق با بند ۴۱ فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد اقدامات تنبیهی را اتخاذ خواهد کرد. تاکید قطعنامه بر روی میز قرار نداشتن گزینه نظامی از موضع قدرتمند روسیه و چین در مخالفت با این گزینه ناشی می شود و به نظر می رسد که سرانجام آمریکا و متحدان اروپایی اش پذیرفته اند که با حذف این گزینه بهای حمایت پکن و مسکو را بپردازند. این درحالی است که تصویب چنین قطعنامه ای اولین اجماع ۱۵ عضو شورای امنیت برای اعمال اقدامات الزام آور بر ایران در زمینه تعلیق فعالیت های غنی سازی خواهد بود. از سوی دیگر در صورت مخالفت ایران اولین توافق شورای امنیت رقم خواهد خورد. با این وجود ایالات متحده که از دو سال قبل گزینه تحریم ایران را دنبال می کند. همچنان با موضع مخالف روسیه و چین در این زمینه مواجه است. مسکو و پکن که هر دو رای وتو شورای امنیت را در اختیار داشته و از شرکای اقتصادی قدرتمند ایران به شمار می آیند، این نکته را خاطرنشان می سازند که آژانس بین المللی انرژی اتمی هیچ گاه تهدید آمیز بودن فعالیت های هسته ای ایران را تایید نکرده است و نمی توان به بهانه ادعاهای آمریکا درخصوص تسلیحاتی بودن فعالیت های هسته ای ایران تحریم هایی را علیه این کشور اعمال کرد. نشانه های آشکار این اختلاف نظر به خوبی در موضع گیری های نمایندگان آمریکا و روسیه در سازمان ملل خودنمایی می کند. درحالی که جان بولتون نماینده آمریکا در سازمان ملل پیش نویس قطعنامه را متنی الزام آور برای ایران توصیف می کند که در صورت بی توجهی ایران تهران را با ایزوله اقتصادی و فشار سیاسی مواجه می کند. ویتالی چرکین همتای روسی وی آن را «دعوتنامه ای برای گفت وگو» توصیف می کند. چرکین می گوید: «این قطعنامه هیچ اشاره ای به تهدید ندارد و ما قصد داریم تا پایان مردادماه برای دریافت پاسخ ایران در مورد بسته مشوق های پیشنهادی منتظر بمانیم.» وی می افزاید: «من از این متن رضایت دارم، زیرا پیامی صمیمی برای ایران ارسال می کند.» نماینده روسیه در سازمان ملل می گوید: «در صورت تحولات منفی از قبیل پاسخ منفی ایران یا شکست مذاکرات بند ۴۱ فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد را که شامل اعمال مجازات های بین المللی است در نظر خواهیم گرفت. اما این امر تنها در مرحله بعدی انجام می شود و با پاسخ مثبت ایران این مسئله به طور کامل منتفی خواهد شد. واشینگتن پست با اشاره به اکراه روسیه و چین در همراهی با سیاست های آمریکا می نویسد: کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا با تعهد حضور مستقیم کشورش در مذاکرات بین المللی با هدف حل مسئله هسته ای ایران تا حدودی مواضع مسکو و پکن را تعدیل کرده است.
این درحالی است که امیر جونزپری نماینده انگلیس در سازمان ملل با طرح این ادعا که تاکنون شاهد تلاش جدی ایران برای تعامل نبوده است ابراز امیدواری می کند که این قطعنامه ذهن همگان را متمرکز کند.