انتخاباتی فراتر از انتخاب

حامد احمدی
مجلس خبرگان رهبری از مهم ترین و حیاتی ترین بخش های کشورمان محسوب می شود و وظایف کلیدی مهمی برای آن در قانون اساسی تعریف شده است.
بی شک با نگاهی گذرا به این وظایف خطیر می توان دریافت که اعضای تشکیل دهنده این مجلس که تصمیم گیرندگان و مجریان آن هستند نقش بسزایی در سعادت ایران اسلامی خواهند داشت.
حال از آنجایی که رهبری نظام اسلامی ایران جایگاه ارزشمندی در سطح کشور و جامعه جهانی دارد و وظیفه هدایت، نظارت و ارشاد جامعه را در جهت سعادت جامعه اسلامی در سطح عالیه برعهده دارد، خودبه خود هم ضمانت هدایت جامعه اسلامی را در دست می‌گیرد و هم به عنوان نماد حکومت اسلامی و جامعه دینی نیز تعریف می شود و این مهم با درنظر گرفتن اصل ولایت مطلقه فقیه جایگاه بسیار حساس و مهمی را از خود نمایان می کند زیرا حکومت اسلامی براساس اعتقادات و ارزش های الهی اداره می شود و وظیفه حاکم اسلامی اجرای قانون خداست و در اصل تشریع اسلامی خداوند چنین مقامی را شایسته رسول خدا(ص) و امامان معصوم(ع) می داند و در زمان غیبت امام زمان(عج) باید کسی رهبری جامعه اسلامی را برعهده بگیرد که قوانین کتاب و سنت را اجرا و براساس قوانین خدا و محتوای اسلام رهبری کند و از طرفی لیاقت و شایستگی هماهنگ کردن قوا و سازمان های متعدد را داشته باشد.
بدین صورت براساس اصل ۱۰۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۶۸ رهبری نظام اسلامی ایران از سوی مجلس خبرگان در سه حالت فوت، استعفا و یا عزل رهبر قبلی صورت می گیرد. از آنجایی که انتخاب رهبر امری مشکل و هرگونه اشتباه و کوتاهی جبران ناپذیر است خودبه خود وظیفه مجلس خبرگان در وهله اول به حیث انتخاب حساس و در وهله دوم اعضای تشکیل دهنده این مجلس جایگاه حیاتی را در جامعه اسلامی به خود اختصاص می دهند. زیرا این منتخبان مردم هستند که یک نفر را برای رهبری جامعه اسلامی برمی‌گزینند.
برای مثال بعد از رحلت بنیانگذار کبیر انقلاب حضرت امام خمینی(ره) در شرایطی که ایران و جامعه جهانی تحت تأثیر وفات رهبر فقید انقلاب قرار گرفته بود مجلس خبرگان بدون اینکه اجازه دهد که حکومت اسلامی جای خالی رهبر را احساس کند با اکثریت قاطع آرا حضرت آیت الله خامنه ای را به رهبری جامعه اسلامی انتخاب کرد. حال این که اگر در آن شرایط مجلس خبرگان وجود نداشت و این که اعضای تشکیل دهنده آن صالح نبودند، خودبه خود ایران اسلامی که به عنوان ام القرای جهان اسلام از آن یاد می شود زیان های جبران ناپذیری را متحمل می‌شد.
نظارت بر حسن انجام وظایف رهبری
بی شک موضوع اداره و پرچمداری کشور با حیات و ادامه عمر جامعه اسلامی در ارتباط تنگاتنگ است. بر این اساس نظارت بر عملکرد رهبر انقلاب منحصر به مجلس خبرگان می‌شود. همین آیین نامه نیز آمده است که هیأت هفت نفره منتخب مجلس خبرگان موظف است که هرگونه اطلاع لازم را درباره اصل ۱۱۱ در محدوده قانون و موازین شرعی به دست آورد و در صورت لازم می تواند با شخص مقام معظم رهبری ملاقات کنند در ماده ۵ این قانون، هیأت تحقیق موظف می شود پس از تحقیق و بررسی در مورد مسائلی که در رابطه با اصل ۱۱۱ پیش آمده گزارش لازم را به هیأت رئیسه مجلس خبرگان ارائه دهند و در ماده ۶ نیز اجازه داده می شود که در صورت مصلحت گزارش ها را در اختیار دیگر اعضای مجلس خبرگان قرار دهند.
به بیان ساده تر نظارت بر کارهای رهبری با رعایت یک سری اصول و قواعد تعریف شده و بر حسب تأمین سعادت جامعه اسلامی پیش می رود و این مهم از دیگر وظایف مجلس خبرگان رهبری است.
قانونگذاری در امور مربوط به خبرگان
اصل ۱۰۸ قانون اساسی برای دوره اول فعالیت مجلس خبرگان، وضع قانون مربوط به تعداد، شرایط، کیفیت، انتخاب و آیین نامه داخلی را به عهده شورای نگهبان می‌گذارد. اما این روند در دوره دوم به بعد تغییر و تجدیدنظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان را در صلاحیت خود آنها قرار می‌دهد.
عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی
در اصل ۱۷۷ قانون اساسی ۹ گروه به عنوان اعضای شورای بازنگری قانون اساسی تعریف شده اند که در این میان مجلس خبرگان به عنوان پنجمین گروه عضو شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فعالیت خواهد داشت.
بدین ترتیب می توان این مجلس را به حیث وظایف تعریف شده تأثیرگذارترین نهاد قانونی ایران اسلامی نامید که اعضای آن در انتخابات با رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شوند.
از آنجایی که در اصل ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ضمن اشاره به جایگاه مردم در انتخاب مسئولان نیز آمده است: ملت ایران باید با اتکا به آرای خود افرادی را برای عضویت در مجلس خبرگان انتخاب کنند که جز سعادت و خوشبختی اسلام و مسلمین فکر و ذکر دیگری نداشته باشند و با حضور یکپارچه خود در انتخابات مجلس خبرگان کسانی را انتخاب کنند که در آینده ایران اسلامی از آنان به عنوان ذخایر و پشتوانه های قدرتمند استفاده کنند و در صورت لزوم با انتخاب دقیق، صحیح و کارآمد خود، گامی دیگر در توسعه و پیشرفت معنوی و مادی ایران بردارند.