آوار اتهام بر سر اولمرت

سارا معصومی
جنگ در لبنان به پایان رسید. سربازان اسرائیلی پس از آغاز رسمی آتش بس خاک لبنان را به تدریج ترک کردند. اما حوادث حاکی از آغاز جنگی دیگر است.
این بار جنگ میان اسرائیل و حزب‌الله یا اسرائیل و فلسطین نیست. سخن از جنگ داخلی است و البته این بار در اسرائیل. جنگ در جبهه خودی به آرامی شکل می گیرد. مقامات رده بالای اسرائیلی که در طول یک ماه جنگ نفس گیر تمام تلاش خود را برای وارد کردن حداکثر خسارت به حزب‌الله به کار گرفتند این بار خود و در خاک خود یک طرف دعوا را تشکیل می‌دهند. این بار اعضای کابینه و پارلمان انگشت اتهام را به سمت یکدیگر دراز می کنند. البته در این میان دولت اسرائیل تمام تلاش خود را به کار می گیرد تا بار دیگر و برای آخرین بار درس هایی را که در طول 33 روز از حزب‌الله لبنان گرفت، مرور کند.
البته جنگ داخلی یک روز پس از پایان درگیری های خونین آنچنان شدت گرفته است که برخی از سیاستمداران اسرائیلی باید بر سر شهرت و مقام خود قمار کنند. بی شک نخست وزیر تنها مقام اسرائیلی نخواهد بود که سرنوشتش در دستان داعیه داران این جنگ داخلی دست و پا می زند. ایهود اولمرت حتی باید در داغ ترین لحظه جنگ سینه سپر کرده و علت تصمیم ضرب الاجلی خود برای خروج از برخی مناطق اشغالی در کرانه باختری را صراحتا توضیح دهد. در حالی که اولمرت تنها شخص به ظاهر مسئول در این نبرد نابرابر محسوب می شود به نظر می رسد که ضربات شوک آور جنگ از چنان صلابتی برخوردار بوده که افکار عمومی و حتی کارشناسان داخلی اسرائیل از شوک این ماجرا درنیامده‌اند.
حملات هوایی حزب‌الله بر فراز آسمان اسرائیل آنچنان دور از ذهن به نظر می رسید که حتی نفوذ گسترده اسرائیل به درون خاک لبنان از جنوب هم، تاثیر آن را خنثی نکرده ا ست. البته بی شک میزان این نفوذ نیز به اندازه ای نبود که قادر به ترمیم کل تصویر استراتژیک ارائه شده از این جنگ باشد، تصویری که ابهت اسرائیل را در هم شکست.
اسرائیل از فاصله زمانی ایجاد شده میان تصویب قطعنامه ای در شورای امنیت مبنی بر برقراری آتش بس تا عملی شدن آن سوءاستفاده کرده و برای کاهش انتقادات عمومی پس از پایان جنگ، دامنه نفوذ خود را گسترش داده و تا رودخانه لیتانی پیش رفت.
باران انتقادات
از اولین لحظات پس از برقراری آتش بس، باران اتهامات و انتقادات بر سر مقامات رده بالای اسرائیل باریدن گرفت. البته این میزان از انتقادات تنها مقدمه ای برای آغاز امواج سهمگینی بود که قرار است ظرف چند روز آینده ساحل دولت اسرائیل را به لرزه درآورد.
حوادث داخلی اسرائیل پس از جنگ یومی کیپور در سال 1973 را به خوبی می توان به یاد آورد. مجموعه حوادثی که در نهایت منجر به استعفای رئیس کادر وزارت دفاع اسرائیل شده و در نهایت در حالی که به نظر می‌رسید از شدت فشارها کاسته شده است ناگهان نخست وزیر وقت هم کرسی قدرت را به دنبال انتقادهای شدید ترک کرد.
البته این بار رهبری سیاسی و رهبری نظامی اسرائیل هر دو به یک اندازه مورد انتقادات داخلی قرار گرفته‌اند.
بسیاری از اعضای پارلمان اسرائیل خواهان تشکیل کمیته ای تحقیقاتی برای بررسی حوادث جنگ هستند. البته رهبر حزب مخالف شخص نخست وزیر، مرتز، در راس همه انتقادات قرار دارد.
سوالات کلیدی
پروفسور شای فلدمن که ریاست مرکز تحقیقات خاورمیانه در دانشگاه برندیس را بر عهده داشته و اغلب زمان خود در طول درگیری میان حزب‌الله و اسرائیل را در اسرائیل گذرانده است در این خصوص می گوید: «احتمال آغاز به کار کمیته ای تحقیقاتی ـ قضایی بسیار قوی است. در حال حاضر کابینه اولمرت برای بازپس گیری اعتبار از دست رفته، به قدرت بیشتری نیاز دارد.»
شای فلدمن در ادامه می افزاید: «بی شک حملات اولیه اسرائیل به مواضع حزب‌الله نمی تواند توجیهی مناسب برای شکست های آخر باشد.
شای فلدمن در ادامه به طرح برخی سوالات کلیدی که به نظر می رسد دولت اسرائیل باید برای فرار از این مخمصه به آنها پاسخ دهد، می‌پردازد.
سوال نخست: مقامات ارشد نظامی اسرائیل هدف خود از حملات هوایی علیه اسرائیل را چگونه برای مقامات سیاسی توضیح داده اند؟ اما دومین سوال: چگونه پس از گذشت یک هفته از آغاز جنگ، حملات هوایی اسرائیل نتوانست حملات موشکی حزب‌الله را متوقف کند؟
پس از این سوالات نوبت به زیر ذره بین بردن توان جاسوسی و اطلاعاتی اسرائیل می رسد.
پیش از آغاز جنگ به نظر می رسید که اسرائیل جزئیات توان نظامی حزب‌الله را به خوبی موشکافی کرده است. البته موشک های ایرانی که توسط حزب‌الله به سمت خاک اسرائیل در روزهای نخستین پرتاب می شد را می توان از این قاعده مستثنی کرد. البته به نظر می رسد که نیروهای دفاعی اسرائیل، اطلاعات چندانی نسبت به قدرت نظامی حزب‌الله که در جنوب مستقر شده بود، نداشتند.
بی شک هر تحقیقی که باید در این راستا انجام بگیرد، تنها شخص ایهود اولمرت را نشانه نخواهد گرفت. علاوه بر نخست وزیر، وزیر و سایر مقامات ارشد نظامی و سیاسی نیز باید به پاره ای از سوالات پاسخ دهند.
چهره هایی که یا در پست های خود باقی خواهند ماند و یا باید بهای جنگ با حزب‌الله را با استعفای خود بدهند.
مشروعیت سیاسی
بی شک دامنه وسیع انتقادات بر دولت تنها چند سال اخیر را تحت الشعاع خود قرار نخواهد داد. ایهود اولمرت با عقب نشینی ناگهانی از بخش عظیمی از کرانه باختری، آینده سیاسی خود را بر لبه پرتگاه قرار داد.
بی شک دولت اسرائیل در چند روز پایانی جنگ برای کاهش انتقادات داخلی، دامنه حملات خود علیه حزب‌الله را به شدت افزایش داد. هر موشکی که در طول 34 روز گذشته از مرزهای هوایی اسرائیل گذشته و بر نقطه ای از خاک این کشور فرود آمده در واقع اعتبار و آبروی حرفه ای اولمرت را نشانه گرفته بود. اقدامات یک ماه اخیر دولت اسرائیل، برنامه ریزی برای هرگونه عقب نشینی بیشتر از خاک لبنان را غیرممکن کرده است.