پرسش و پاسخ

* قانون اساسی به طور مشخص، چه وظایف و اختیاراتی را بر عهده مجلس خبرگان رهبری گذارده است؟
** وظایفی که به صراحت، در قانون اساسی، برای مجلس خبرگان بیان شده است، عبارتند از:
1- تعیین و معرفی رهبر، در صورت فوت یا کناره گیری یا عزل رهبر، به تفصیلی که در اصل یکصد و هشتم بیان شده است.
2- تشخیص فقدان شرایط رهبری یا ناتوانی رهبر از انجام دادن وظایف قانونی خود، به موجب اصل یکصد و یازدهم قانون اساسی.
3- تغییر و تجدیدنظر در قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنان و آیین نامه داخلی جلسه های مجلس خبرگان، مصوب اولین فقهای شورای نگهبان و تأیید شده توسط رهبری وقت، به موجب اصل یکصد و هشتم قانون اساسی.
4- تصویب مقررات مربوط به وظایف خبرگان.
5- شرکت پنج نفر از اعضای خبرگان، در شورای بازنگری قانون اساسی (در صورت تشکیل شورای بازنگری).
برخی «نظارت بر عملکرد رهبری» را نیز از وظایف خبرگان، در قانون اساسی برشمرده اند؛ اما آن چه به صراحت در اصول قانون اساسی آمده است، موارد یاد شده است، اگر چه برخی دیگر، «نظارت بر استمرار خصوصیات رهبری» را از ملازمات اصل یکصد و یازدهم دانسته و آن را مقدمه ای عقلی برای انجام دادن وظیفه مجلس خبرگان، در تشخیص فقدان شرایط رهبری یا ناتوانی رهبر از انجام دادن وظایف قا نونی خویش که در اصل یکصد و یازدهم آمده است ـ برشمرده‌اند.
* رابطه نهاد خبرگان با دیگر قوای نظام چگونه است؟
** مجلس خبرگان رهبری، زیر مجموعه هیچ یک از قوای سه گانه کشور و هیچ نهاد دیگری نیست. این نهاد، در مرحله تشکیل، مستقل است؛ زیرا تصویب قانون انتخابات و چگونگی و شرایط اعضای آن، به دست خود اعضاست. حتی مجلس شورای اسلامی که صلاحیت عام وضع قوانین را دارد، در این باره بلکه درباره هیچ یک از وظایف خبرگان، اختیاری برای قانونگذاری ندارد.
پس از تشکیل مجلس خبرگان نیز راه نفوذ همه نهادها و دستگاه ها در آن بسته است؛ زیرا مصوبات این مجلس، با این که جزو قوانین موضوعه کشور به شمار آمده، لازم الاجرا برای همه است، نیازمند تصویب و تنفیذ مقام یا ارگانی دیگر نیست.
* قانون اساسی چه شرایطی را برای اعضای مجلس خبرگان مشخص کرده است؟
** قانون اساسی، برای اعضای مجلس خبرگان رهبری، سه شرط را ذکر می کند که هیچ کس نمی تواند بدون داشتن این شرایط، به عضویت مجلس خبرگان درآید. این شرط ها عبارتند از:
الف) اعضای این مجلس باید برای شناسایی رهبر، «خبره» باشند و به بیان دیگر، «رهبرشناس» باشند. (اصل یکصد و هفتم)
ب) خبرگان باید منتخب ملت باشند.
افزون بر این، اصل یکصد و هشتم، شرایط دیگری را برای اعضای مجلس خبرگان، مفروغ عنه دانسته است. بنابراین برای حضور در این مجلس، وجود آن شرایط ـ که براساس قانون مصوب خبرگان، به غیر از دوره اول تعیین می شود ـ نیز در اعضای این مجلس لازم است.