پشت پرده کمک‌های مالی آمریکا به پاکستان

تصویب کمک‌های غیرنظامی سالانه آمریکا به دولت اسلام‌آباد که درقالب طرحی موسوم به «کری ـ لوگار» مورد موافقت رئیس‌جمهوری آن کشور نیز قرار گرفت، با واکنش‌های متفاوتی درداخل پاکستان مواجه شده است.
‏طرح کمک غیرنظامی آمریکا به پاکستان ازسوی جان‌کری، سناتور دمکرات و رئیس کمیسیون امور خارجه سنا و «ریچارد لوگار» سناتور جمهوریخواه تدوین شده است.
مجلس سنا آمریکا طرح کمک غیرنظامی 5/7 میلیارد دلاری به پاکستان را که طی پنج سال در اختیار اسلام‌آباد قرار خواهد گرفت هفته پیش تصویب کرد.
با تصویب این طرح،کمک‌های غیرنظامی آمریکا به پاکستان نسبت به سال‌های گذشته سه برابر شد.
بسته 7 میلیارد و 500 میلیون دلاری کمک‌های پنج ساله آمریکا به پاکستان برای ساخت مدارس، جاده‌سازی وتحکیم نهادهای دمکراتیک دراین کشور تخصیص یافته است.
باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا ورهبران کنگره این کشور تاکید کرده‌اند این بسته کمک‌ها نشان‌دهنده تعهد جدید واشنگتن به اسلام‌آباد و نیازهای مردم این کشور است.
مجلس نمایندگان آمریکا ژوئن گذشته با 238 رأی موافق در برابر 138رأی مخالف، با سه برابر شدن کمک‌های این کشور به پاکستان تا سال مالی 2013 موافقت کرده بود.
تصویب طرح کمک غیرنظامی آمریکا به پاکستان درحالی انجام شد که باراک اوباما متعهد شده است راهبرد این کشور در افغانستان و پاکستان را مورد بازبینی قرار دهد.
آمریکا می‌گوید با تصویب این طرح، قصد دارد به دولت پاکستان درمبارزه با نفوذ و فعالیت شبه نظامیان طالبان درمناطق شمال غربی این کشورکمک کند.
جان کری معتقد است تصویب این قانون مبنی برافزایش کمک‌های سالانه آمریکا به پاکستان تا سقف یک میلیارد و 500 میلیون دلار، می‌تواند زمینه را برای ایجاد کشوری قوی‌تر، امن‌تر و با ثبات‌تر فراهم سازد.
در این طرح تاکید شده است که دولت پاکستان برای برخوردارشدن ازحمایت‌ها و کمک‌های نظامی آمریکا، باید تلاش‌های ملموسی درمبارزه با شبکه تروریستی القاعده و دیگر گروه‌های افراط‌گرا انجام دهد.
دراین طرح همچنین از باراک اوباما خواسته شده است که گزارش‌های مفصل و دقیق درباره نحوه استفاده از این کمک‌ها دراختیار کنگره قرار دهد و نمایندگان و سناتورها را از شیوه استفاده صحیح این کمک‌ها و فقدان تقلب واختلاس درآن مطمئن کند.
اکثر نمایندگان حزب جمهوریخواه معتقدند دولت، شروط الزام‌آور سختی برای اعطای این کمک‌ها به پاکستان را پیش‌بینی کرده است.
دولت اوباما چندی پیش فهرستی ازمعیارهای ارزیابی پیشرفت‌های حاصل شده در افغانستان و پاکستان را دراختیار کنگره قرار داد.
کارشناسان آمریکایی براساس این معیارها، پیشرفت‌هایی را که در زمینه مبارزه با تروریسم، خشونت، افراط‌گرایی، قاچاق مواد مخدر و جلب اعتماد غیرنظامیان حاصل شده است، مورد ارزیابی قرار خواهند داد.
آمریکا درکنفرانس بین‌المللی دوستان پاکستان درتوکیو تعهد کرده بود از اسلام‌آباد حمایت مالی کند، اما در عین حال تاکید کرد که این کمک‌ها مشروط خواهد بود و در ازای کمک‌های مالی خود، انتظاراتی نیز از دولت پاکستان خواهد داشت.
اوباما مارس گذشته از دولت پاکستان خواسته بود برای پیگرد و بازداشت اعضای شبکه القاعده که درمناطقی از پاکستان مخفی شده اند،بیشتر تلاش کند.
واکنش منفی به کمک‌ها
انتشار خبر موافقت کنگره آمریکا با ارائه بسته مالی کمک‌های غیرنظامی به پاکستان هرچند مورد استقبال دولت اسلام‌آباد قرار گرفت، اما شخصیت‌ها و گروه‌های سیاسی به شدت با آن مخالفت کرده اند.
تحلیلگران معتقدند تعیین شروط سخت برای آن کشور، می‌تواند افکار عمومی این کشور را بیش از پیش نسبت به آمریکا بدبین کند.
محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان ضمن استقبال از بسته کمک‌های آمریکا، ابراز امیدواری کرد کاهش فقر، حمایت از شبه نظامی‌گری را تضعیف کند.
وزیرخارجه پاکستان با اشاره به بسته کمک‌های واشنگتن، تصریح کرد: این بسته تعهدی ازجانب آمریکا به پاکستان و مردم این کشور است، چرا که بهبود آموزش، بهداشت و زیرساخت‌ها، به مردم پاکستان کمک خواهد کرد.
قریشی درعین حال اعتراف کردبسیاری ازمردم پاکستان نسبت به آمریکا احساس خصومت دارند.
براساس نظرسنجی جدید موسسه بین‌المللی «جمهوریخواه» میزان نفرت مردم پاکستان ازحضور نظامی آمریکا درمنطقه نسبت به ماه‌های اولیه سال جاری میلادی، بیش از 19درصد افزایش داشته است.
سناتور «چوهدری شجاعت حسین» رئیس حزب مسلم لیگ (قائداعظم) معتقد است این لایحه باید توسط پارلمان پاکستان به تصویب برسد، هرچند نمایندگان با آن مخالفت می‌کنند.
وی می‌گوید:آمریکا براثراجرای این لایحه قانونی، پاکستان را غارت خواهد کرد و در واقع این لایحه کری غارت‌گر است.
«خورشید محمود قصوری» وزیرخارجه اسبق پاکستان نیز در این خصوص تاکید کرد که لایحه کری ـ لوگار به ایجاد سلطه هند درمنطقه و تحت تاثیر قرار گرفتن امنیت و استقلال ملی پاکستان منجر خواهد شد.
یـوسـف رضــا گـیلانــی، نخست وزیرپاکستان ماه گذشته تاکید کرده بود که واشنگتن نباید برای کمک مالی خود به پاکستان شرایطی قرار دهد.
وی تصریح کرده بود مشروط کردن این کمک‌ها، اقدامی غیرسازنده خواهد بود.
مقام‌های واشنگتن ادعا می‌کنند شبه نظامیان پاکستان به طالبان افغانستان و شبکه القاعده کمک کرده‌اند قوای خود را در این مناطق به طور مجدد سازماندهی کنند.
دولت پاکستان ادعای مقام‌های آمریکایی را رد کرده است و تاکید دارد که اسلام‌آباد همواره ازتمامی امکانات خود برای مبارزه با تروریسم استفاده کرده است، با این وجود، نمایندگان کنگره آمریکا در تلاش هستند از موضوع کمک‌های این کشور به پاکستان که در ازای همکاری در مبارزه با تروریسم دراختیار دولت اسلام‌آباد قرار می‌گیرد، به عنوان اهرمی در جهت همسو کردن سیاست‌ها و راهبرد خود استفاده کنند.‏
بزرگترین دشمن
در این حال، نظرسنجی‌ها در پاکستان نشان می‌دهد مردم این کشور، آمریکا را تهدید شماره یک برای خود و کشورشان می‌دانند.
به گزارش شبکه تلویزیونی الجزیره؛ در این نظرسنجی که به سفارش شبکه الجزیره و توسط مؤسسه «گالوپ» پاکستان انجام شد، 41 درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی گفتند که از عملیات ارتش پاکستان علیه طالبان حمایت می‌کنند و 24درصد با آن مخالفت کردند.
22درصد هم گفتند که بی‌طرف هستند، اما وقتی سؤال درباره استفاده دولت از گفت‌وگو یا به‌کارگیری روش نظامی برای مقابله با طالبان مطرح شد، ارقام به میزان چشمگیری تغییر کرد، به طوری که همچنان 41درصد از عملیات نظامی حمایت کردند اما 43درصد مذاکره و گفت‌وگو را ترجیح دادند و 16درصد هم هیچ پاسخی به این سؤال ندادند.
این مسئله نشان می‌دهد که بیشتر مردم معتقدند که اگر روش گفت‌وگو کارساز باشد، بهتر از عملیات نظامی است.
در سؤال دیگری، نظر مردم درباره حملات آمریکا با هواپیماهای بدون سرنشین به خاک پاکستان پرسیده شد که فقط 9درصد از آن حمایت و 67درصد با آن مخالفت کردند و 24درصد هم به این سؤال پاسخ «نمی‌دانم» دادند.
این نظرسنجی نشان داد که در کل طیف سیاسی زن و مرد و در تمامی قشرهای اقتصادی از هر 10نفر حدود هفت نفر با عملیات نظامی آمریکا علیه طالبان مخالفند.
همچنین این نظرسنجی ثابت کرد که مردم پاکستان بر این باورند که مسئله طالبان پاکستان مسئله‌ای داخلی است و به آمریکا ارتباطی ندارد.
در پاسخ این سؤال که چه کسی باید کشور را اداره کند، عده‌ای گفتند دولتی نظامی باید کشور را اداره کند. عده‌ای هم ائتلافی از احزاب مذهبی را پیشنهاد کردند و عده‌ای هم ائتلاف احزاب سیاسی را مناسب اداره کشور دانستند.
همچنین 8/13درصد از مردم، دولت کنونی را مناسب ندانستند، اما حدود 50درصد دولت را خوب ارزیابی کرده یا گفته‌اند که نه خوب است نه بد.
می‌توان گفت وقتی از مردم پاکستان درباره مسائل عمده مرتبط با عملیات امنیتی و نظامی پرسیده می‌شود، بیشتر پاکستانی‌ها نظرشان یکسان است و این مسئله باید واشنگتن را به تجدیدنظر در سیاست‌هایش وا دارد.
وقتی از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی پرسیده شد که بزرگترین تهدید را برای کشورشان چه می‌دانند، 11درصد طالبان را انتخاب کردند، 18درصد گفتند هند بزرگترین تهدید برای آنهاست، اما بیشتر آنها یعنی 59درصد گفتند که آمریکا هم‌اکنون بزرگترین تهدید برای پاکستان است. واشنگتن باید دفعه بعد که خواست مدعی پیروزی عملیات نظامی خود شود، این رقم را به خاطر بیاورد.
در آمریکا نیز تحلیلگران معتقدند نتایج این نظرسنجی از مردم پاکستان، می‌تواند به عنوان هشدار و زنگ بیدارباشی برای آمریکا باشد.
«جو اون» مشاور استراتژی دولت آمریکا گفت: اگر مقامات کاخ سفید به این ارقام توجه کنند، بویژه درخصوص سیاست خارجی، خواهند گفت که این ارقام بی‌معنا و ساختگی است.
این ارقام بیش از هر کسی کارشناسان آمریکایی را شگفت‌زده کرده است، بویژه که نشان می‌دهد مردم پاکستان آمریکا را بیش از دشمن تاریخی خود یعنی هند، تهدیدی برای کشورشان می‌دانند.
جو اون گفت: آمریکا میلیاردها دلار به پاکستان کمک ارایه داده و سیاست‌های زیادی را برای نزدیکی بیشتر با پاکستان اتخاذ کرده است تا بتوانند حمایت دولت و مردم این کشور را جلب کند، اما این ارقام نشان می‌دهد که سیاست‌های خارجی آمریکا شکست خورده است.
باراک اوباما تلاش زیادی کرده است تا روابط با مسلمانان جهان از جمله پاکستان را ترمیم کند، اما «بروس ریدل» از مؤسسه «بروکینگز» که از اعضای سابق سیا بود و مدیریت طرح اوباما را برای بازنگری در سیاست آمریکا درباره پاکستان بر عهده دارد، گفت: این نظرسنجی نشان می‌دهد که پدیده اوباما که در بیشتر کشورهای جهان رخ داد و باعث محبوبیت او شد، در پاکستان اتفاق نیفتاد. وقتی که آمریکا از نظر پاکستانی‌ها بسیار بدتر از هند است، با مشکل بزرگی در پاکستان مواجه است.
به نظر می‌رسد بخشی از این مشکل به حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا به داخل پاکستان مربوط باشد. در حملات این هواپیماها گرچه گاهی از رهبران طالبان هم کشته می‌شوند، اما در موارد زیادی غیرنظامیان کشته شده‌اند.
همه می‌دانند که این حملات را «سیا» سازماندهی می‌کند، اما دولت آمریکا این موضوع را رد یا تأیید نکرده است. دولت آمریکا اعلام کرده است که قصد دارد کمک‌های خود را به پاکستان از ارتش کم کند و به برنامه‌هایی اختصاص دهد که مستقیماً به مردم این کشور کمک کند، اما برای اینکه اکثریت پاکستانی‌ها آمریکا را به عنوان دوست خود تلقی کنند، این کشور باید پول‌های فراوانی را به این کشور سرازیر کند.