پیوند صهیونیسم با حاکمیت انگلیس

صهیونیسم وانواع آن
صهیونیسم از کلمه «صهیون» نام تپه ای در بیت المقدس اقتباس شده که ریشه در باورهای مذهبی یهودیان داشته است . آنها اعتقاد دارند که آرامگاه حضرت داوود(ع) در آنجا قرار دارد. در بعد سیاسی صهیونیسم نام یک جنبش ناسیونالیستی یهودی است که ایجاد دولتی یهودی در فلسطین را هدف خود قرار داده بود. در واقع این جنبش صورت دنیوی و ملت پرستانه ای از یهودیت است که پس از پیدایش موج جدید یهودستیزی در اواخر قرن 19 م پدید آمد . بنابرنظر صهیونیست ها یهودیان خارج از این سرزمین در تبعید زندگی می کنند و زندگی کامل فقط در سرزمین موعود ممکن است .
جنبش صهیونیستی در قرن نوزدهم میلادی زمانی به وجود آمد که دو گرایش عمده بر عرصه تفکر سیاسی آن روز اروپا سایه افکنده بود گرایش اول اعتقاد به برادری برابری رشد و تعالی انسان ها و طبیعت نیک آن و ساختن جهانی داشت که انسان ها بتوانند چون یک خانواده در آن زندگی کنند. در حالی که گرایش دوم از برتری و تفاوت نژادی ملت ها جانبداری می کرد. درباره جنبش صهیونیستی نیز باید گفت که این حرکت بر مبنای گرایش دوم ابتدا در اروپا شکل گرفت و سپس به صورت یک جریان سیاسی وارد فلسطین شد.
به هر حال صهیونیست ها حرکت خود را جنبش ملی می دانند که اساس آن سرزمین موعود و بازگشت مردمان یهودی به آنجا می باشد . هسته اصلی ایده آنان نیز همان است که در بیانیه تاسیس رژیم صهیونیستی در 14 می سال 1948 آمده است : «سرزمین اسرائیل موطن ملت یهود می باشد. در اینجا هویت معنوی مذهبی و سیاسی آنها شکل گرفت . آنها در اینجا برای نخستین بار تشکیل دولت داده ارزش های فرهنگی ملی و جهانی را ایجاد کردند و به جهانیان کتاب ابدی مادر کتاب ها (تورات) را ارزانی داشتند. این مردمان پس از تبعید همچنان ایمان خود را حفظ کردند و هرگز از دعا و امید برای بازگشت به وطن خود و بازپس گیری آن برای کسب آزادی سیاسی دست نکشیدند.» صهیونیسم به سه شاخه دسته بندی می شود که عبارتند از :
1 ـ صهیونیسم سیاسی: تاکید بر اهمیت اقدامات سیاسی و دستیابی به حقوق سیاسی در فلسطین به عنوان پیش شرط برای رسیدن به اهداف صهیونیستی .
2 ـ صهیونیسم عملی: تاکید بر شیوه های عملی جهت دستیابی به اهداف صهیونیستی همچون مهاجرت یهودیان به اسرائیل ایجاد شهرک های یهودی نشین و نهادهای آموزشی علی رغم فقدان شرایط سیاسی لازم و کافی .
3 ـ صهیونیسم مذهبی: تاکید بر احیای همزمان آزادی سیاسی یهودیان و مذهب یهودیت بر طبق دستورات تورات و فرامین خداوند .
به هر حال به لحاظ سابقه تاریخی باید گفت که «لئون پینسکر» یهودی لهستانی اولین کسی بود که بعد از مشاهده و مطالعه وضعیت یهودیان مقاله ای را تحت عنوان «خودرهایی» به زبان آلمانی در سال 1882 چاپ کرد که در آن یهودیان را به مبارزه برای استقلال هوشیاری میهنی و بازگشت به یک حکومت مستقل که به گفته وی یهودیان از زمان حمله رومی ها به اسرائیل آنرا از دست داده بودند تشویق کرد . «تاتان بیرنباوم» یهودی اتریشی نیز کسی بود که برای اولین بار کلیمه «صهیونیسم» را در سال 1890 م با توسعه ایده های پینسکر و اضافه کردن ایده های خود به کار برد . وی در سال 1892 «صهیونیسم سیاسی» را بنیاد نهاد و جزوه ای با عنوان «احیای ملی ملت یهود در سرزمین خود برای حل مسئله یهودیان» منتشر ساخت که چیزی شبیه اندیشه ها و ایده های «تئودور هرتزل» بود.
با این حال از تئودور هرتزل (1890 ـ1904) روزنامه نگار اتریشی به عنوان «پدر صهیونیسم مدرن» نام برده می شود که با نوشتن کتاب «دولت یهود» نظریه خود را مبنی بر لزوم ایجاد یک دولت ملی یهودی در فلسطین به جامعه یهودیان عرضه کرد. در واقع هرتزل صهیونیسم را از یک واژه مذهبی به یک استراتژی بلندمدت سیاسی تبدیل نمود.
پس از آن اولین کنگره صهیونیست ها در بال سوئیس در سال 1897 تشکیل شد که در آنجا هدف صهیونیست ها مبنی بر ایجاد یک دولت ملی در فلسطین رسما اعلام گردید . در این زمان مرکز صهیونیست ها و مقر هرتزل در وین قرار داشد و تا سال 1901 هر ساله و از آن به بعد هر دو سال یک بار اجلاس کنگره جهانی صهیونیسم در آنجا تشکیل می شد.
هرتزل برای تحقق آرزوی صهیونیست ها ابتدا به سلطان عثمانی پیشنهاد داد تا خودمختاری فلسطین را اعلام کند و زمینه را برای مهاجرت یهودیان به آن منطقه فراهم آورد اما سلطان عثمانی پیشنهاد وی را نپذیرفت و او به انگلستان متوسل شد انگلیسی ها پیشنهاد کردند تا منطقه ای غیرمسکونی در اوگاندا را به یهودیان واگذارند. اقلیتی از صهیونیست ها از این پیشنهاد استقبال کردند اما هرتزل و اکثریت یهودیان خواهان سرزمین فلسطین بودند . بنابراین در سال 1905 کنگره صهیونیست ها ایجاد دولت یهود در غیرفلسطین را مردود شمرد . هرتزل در سال 1904 مرد و بعد از وی مرکز صهیونیست ها به کلن و سپس به برلین و بعدها به لندن منتقل شد .
به هر حال در بحبوحه جنگ اول جهانی صهیونیسم رشد سریعی یافت تا اینکه در سال 1917 آرتور جیمز بالفور وزیر خارجه انگلیس اعلامیه ای یا ـ در واقع ـ نامه ای از وزارت خارجه به لرد روتشیلد از حامیان اصلی صهیونیسم صادر کرد و در آن قول داد که دولت انگلیس از یهودیان برای ایجاد دولت یهودی در فلسطین حمایت خواهد کرد. با این اعلامیه که به «اعلامیه بالفور» مشهور است اولین نطفه های رژیم صهیونیستی بسته شد گفتنی است تا ظهور هیتلر روند مهاجرت یهودیان کند بود اما فشاری که نازی ها بر یهودیان وارد کردند روند مهاجرت را تسریع کرد. در طی جنگ جهانی دوم صهیونیسم طرفداران بیشتری یافت به خصوص یهودیان ثروتمند آمریکایی حمایت مالی گسترده ای از آن به عمل آوردند و از آن به بعد به یکی از عمده ترین حامیان صهیونیسم مبدل شدند.
بعد از جنگ دوم جهانی نیز سازمان ملل از تشکیل دو کشور مستقل اسرائیل و فلسطین حمایت و قطعنامه ای در سال 1948 در تایید آن صادر کرد. اعلامیه موجودیت رژیم صهیونیستی به سرعت بعد از صدور قطعنامه سازمان ملل انجام گرفت و در پی آن اولین مرحله از جنگ های اعراب و اسرائیل شروع شد.
صهیونیسم و انگلیس
در نیمه دوم قرن 19 برخی از بزرگان یهود و در راس آنها تئوئور هرتزل روزنامه نگار اتریشی به بهانه نجات قوم یهود در پی افزایش یهودستیزی در اروپا تنها راه ممکن برای حل مشکلات آنان را تشکیل دولتی مستقل اعلام داشتند. آنها در ابتدا تلاش زیادی کردند تا سرزمین فلسطین را در مقابل پول از سلطان عثمانی به دست آوردند ولی ناکام ماندند و به سوی امپراتوری بریتانیا روی آوردند و دقیقا از همین زمان بود که منافع بریتانیا و صهیونیست ها در راستای هم قرار گرفت و پیوند استعماری آنها آغاز گردید.
با این وجود پیش از مطرح شدن جدی صهیونیسم و اشاعه افکار آنها در بریتانیا یهودیان حضور پررنگی در جامعه این کشور داشتند و با نشان دادن وفاداری خود به این کشور بیش از یهودیان کشورهای دیگر جذب فرهنگ انگلیسی شده بودند به گونه ای که در جنگ با فرانسه جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم در کنار سربازان انگلیسی می جنگیدند. در عین حال برخی یهودیان همانند بنجامین دیزرائیلی که دوبار در فاصله سال های 1880 ـ1868 به نخست وزیری بریتانیا رسید به پست های بالای مملکتی نیز نائل می شدند.
به هر حال جنگ جهانی دوم در عین نشان دادن همگرایی یهودیان و وفاداری آنان به جامعه انگلیس پیچیدگی هایی را نیز در این زمینه به وجود آورد. در ماه های پایانی این جنگ یهودیان تحت تاثیر ادعاهای صهیونیست ها مبنی بر قتل عام یهودیان در آلمان و واقعه هولوکاست پذیرش بیشتر اندیشه های صهیونیستی و تشکیل دولت یهودی در فلسطین را آغاز کردند که همین امر مسئله «وفاداری دوگانه» را مطرح ساخت که بدان وسیله یهودیان انگلیس وفاداری صرف به بریتانیا را کنار گذاشته و از آن زمان به بعد وفاداری همزمان به بریتانیا (به عنوان کشور محل سکونت و تابعیت) و اندیشه های جاه طلبانه صهیونیستی مبنی بر تشکیل یک دولت یهودی را اتخاذ کردند.
با این توضیح پژوهش حاضر تلاش دارد با بررسی چگونگی شکل گیری صهیونیسم در بریتانیا میزان تعامل و تاثیرگذاری آنها بر سیاست های دولت بریتانیا و نقش و جایگاه مهم ترین سازمان ها و نهادهای آنان را در این فرایند مورد بررسی قرار دهد. لازم به یادآوری است که نویسنده سعی نموده است تا با استفاده از منابع و سایت های اینترنتی مربوط به خود سازمان های صهیونیستی درک تازه ای را از ماهیت این گروه ها در جامعه و ساختار سیاسی دولت بریتانیا چه در حال و گذشته ارائه دهد.
تاریخچه ای کوتاه از یهودیان انگلیس
نخستین نشانه های سکونت و زندگی یهودیان در انگلستان به دوران نورمان ها برمی گردد . در سال 1066 پس از میلاد ویلیام فاتح پادشاه انگلستان گروهی از یهودیان را از شهر روئن (پایتخت تاریخی نورماندی در شمال غربی فرانسه) به پایتخت انگلیس دعوت کرد تا مهارت های تجاری و سرمایه های خود را به آنجا بیاورند. در قرون وسطی قرض دادن پول با گرفتن سود ـ رباخواری ـ گناه محسوب می شد و برای مسیحیان قدغن بود ولی سلاطین آن دوران به یهودیان اجازه چنین کاری را می دادند زیرا برایشان سود داشت و می توانستند مخارج دربار را از یهودیان رباخوار تامین کنند . در سال 1168 ارزش دارایی های شخصی یهودیان انگلیس (در حدود 60 هزار پوند) به اندازه یک چهارم کل ارزش انگلیستان بود به گونه ای که وقتی یکی از یهودیان ثروتمند به نام آرون فوت کرد 15 هزار پوند سرمایه اش به هنری دوم رسید.
در دوران سلطنت هنری دوم یهودیان زندگی خوبی در کنار همسایگان مسیحی خود داشتند. در عین حال یهودیان کمک فراوانی به صومعه های مسیحی می کردند و در مقابل اجازه می یافتند تا در زمان هایی که به دلایل مذهبی یا تجاری مورد آزار و اذیت قرار می گرفتند به آنجا پناه ببرند.
با این وجود هرازچندگاهی روحانیون مسیحی و پاپ ها سبب به وجود آمدن احساس تنفر در مسیحیان نسبت به یهودیان می شدند و از یهودیان به عنوان «قاتلان مسیح» یاد می کردند که همین امر مسیحیان را تحریک به اقدام بر ضد یهودیان می کرد. نمونه این مسئله قضیه ویلیام در سال 1144 بود. برمبنای این داستان یهودیان انگلیس برای برگزاری مراسم عید فصح پسربچه ای 12 ساله و مسیحی را کشته و با خون آن کلوچه درست کرده بودند گفتنی است که این ماجرا سپس از انگلیس به فرانسه و اسپانیا و سرتاسر اروپای قرون وسطی شایع شد و نهایتا در تبلیغات نازی ها در قرن 20 مورد استفاده قرار گرفت.1
در سال 1218 اولین قوانین ضدیهود در سرتاسر جهان در انگلیس تدوین و به اجرا درآمد به صورتی که یهودیان مجبور شدند نشانه ای را به لباس خود آویزان کنند تا از بقیه متمایز شوند. در عین حال لردهایی که به یهودیان رباخوار بدهکار بودند نیز مردم را تشویق کردند به خانه های آنها حمله کنند تا در نتیجه این غارت و چپاول اسناد بدهکاری آنان از بین برود.
در پایان قرون دوازده نیز از آنها خواسته شد به دین مسیحیت درآیند که در نتیجه مقاومت در برابر این درخواست برخی خودکشی کرده و برخی نیز کشته شدند . در سال 1290 اداوارد اول که منبع دیگری را در میان بازرگانان ایتالیایی جهت تامین نیازهای مالی خود پیدا کرده بود دستور خروج و تبعید یهودیان از انگلیس را صادر کرد.
پس از آن در حدود بیش از سیصد سال هیچ یهودی به طور رسمی در این کشور وجود نداشت تا اینکه چارلز اول کشته شده و یهودیان برای بازگشت احساس اطمینان کردند . در سال 1656 هم یکی از یهودیان هلند به نام مناسح بن اسرائیل از طرف اولیور کرامول (رهبر سیاسی و نظامی انگلیس در فاصله سال های 1653 تا 1658 م) اجازه بازگشت یهودیان به انگلیس را اخذ کرد . پس از کسب این اجازه بسیاری از یهودیان هلندی اسپانیایی و پرتقالی به لندن آمدند و در سال 1701 نخستین کنیسه یهودی را در آنجا بنا کردند .
در سال 1753 هم دولت انگلیس جهت قدردانی از کمک یهودیان در جنگ با اسپانیا نشان دادن وفاداری خود به انگلیس و دفاع داوطلبانه از لندن «لایحه یهودی» را جهت تصویب به پارلمان این کشور داد که نهایتا هم تصویب شد. بر مبنای این لایحه یهودیان اجازه کسب شهروندی و تابعیت انگلیس را به دست می آوردند.
تا سال 1890 یهودیان در برخی پست های دولتی مشغول به کار شدند ولی انتقادات گسترده ای بر ضد آنها می شد تا اینکه در این سال تمام محدودیت ها برای کسب مناصب دولتی به استثنای پادشاهی برای یهودیان که در آنزمان 46 هزار نفر جمعیت داشتند برداشته شد . از همین سال به بعد نیز مهاجرت بسیار یهودیان به انگلستان آغاز شد . تا سال 1914 جمعیت یهودیان به 250 هزار نفر می رسید که غالبا در شهرهای لندن منچستر و لیورپول سکونت داشتند. این یهودیان هرچند فرهنگ و آداب و رسوم متمایز خاص خود را داشتند ولی برخلاف یهودیان دیگر کشورهای اروپایی در فرهنگ انگلیسی جذب شدند و حتی برخلاف یهودیان آمریکا نام ها و آداب و رسوم خود را انگلیسی کردند در جنگ جهانی دوم نیز انگلستان 90 هزار یهودی را پذیرفت و به کودکان یهودی بی سرپرست پناه داد .
هم اکنون نیز انگلستان با حدود 350 هزار یهودی ـ حدودا دو سوم آنها در لندن 30 هزار نفر در منچستر و شمار قابل توجهی در لیدز گلاسکو برایتون لیورپول بیرمنگام بورنموث گیتسهد و ساوتلند ـ پنجمین جامعه بزرگ یهودیان در جهان را دارا می باشد.