«تا چه زمان این آتشبس، همیشگی خواهد بود؟ ۱۴ ماه پیش گروه جدایىطلب "اتا" قول داد که آتشبس همیشگى را رعایت کند اما در دسامبر گذشته به قول خود وفا نکرد و عامل یک انفجار در پارکینگ فرودگاه باراخاس مادرید معرفى شد. طى این انفجار دو اکوادورى کشته شدند. این گروه چند روز پیش نیز به طور رسمی آتشبس همیشگى با دولت اسپانیا را پایان داد.»
مجله اکونومیست در شماره اخیر خود با توجه به اعلام رسمی گروه جدایىطلب باسک موسوم به "اتا" مبنى بر پایان "آتشبس همیشگى" با دولت اسپانیا و احتمال بروز مناقشات و درگیرىهاى جدید در این کشور، به تحلیل اوضاع پیشروى اسپانیا پرداخته است.
در این تحلیل آمده است: «با توجه به اینکه حزب سوسیالیست در انتخابات محلى در اسپانیا نتایج بدى کسب کرد، این نتایج ضربه مهلکى براى خوزه لوئیس زاپاترو، نخستوزیر اسپانیا محسوب شد. طى سه سال گذشته زاپاترو شخصا براى ایجاد صلح پایدار با گروه اتا تلاش کرد و به کار خود در این مسیر ادامه داد. اما انفجار در پارکینگ فرودگاه باراخاس مادرید یک شکست بزرگ براى نخستوزیر اسپانیا در این مسیر محسوب شده است.»
در تحلیل اکونومیست میخوانیم: «اعلام پایان رسمی آتشبس همیشگى توسط گروه جدایىطلب اتا که مطمئنا با از سرگیرى خشونتها در اسپانیا همراه خواهد بود، به نظر میرسد که به اعتبار زاپاترو لطمه وارد کند و باعث شود تا حزب وى از شانسى کمتر براى کسب پیروزى در انتخابات ماه مارس برخوردار باشد. ایرادگیرىهاى گروه اتا از آتشبس همیشگى در اسپانیا غیرعاقلانه است. گروه اتا هنوز نیز نسبت به سابق ضعیفتر است. طى حملات این گروه در چهار سال گذشته فقط چهار تن کشته شدند: این در حالى است که طى ۳۶ سال گذشته ۸۰۰ تن کشته شدند. در حال حاضر پلیس اسپانیا همکارى بیشترى با همتایان فرانسوى خود دارند. در حال حاضر این یک اشتباه است بگوییم با فعالیتهاى تروریستى اتا فقط میتوان با اهرم زور و تنبیه مقابله کرد. این در حالى است که حزب مردم مخالف اسپانیا (PP) به استفاده از اهرم زور اعتقاد دارد.»
در تحلیل اکونومیست عنوان شده است: «آیا شباهت یا اختلاف زیادى بین گروه اتا و جبهه آزادى بخش ایرلند (lRA) وجود دارد؟
مطمئنا تفاوتى میان فعالیتهاى تروریستى گروه اتا و توافق تقسیم قدرت ماه گذشته میان یان پائیسلى از اتحادیه دموکراتیک اولستر و مارتین مک گینس از شین فین (شاخه سیاسى جبهه آزادى بخش ایرلند) وجود دارد. هنوز نیز بعضى از این نوع مقایسهها اغلب درست از آب در میآید. منطقه باسک سالها است که از تفویض قدرت نسبت به تفویض قدرت در ایرلند شمالى دور بوده است و هیچ شباهتى نه به تقسیم فرقهیاى کاتولیکها و پروتستانها و نه به حضور دو دولت (دولت لندن و دولت دوبلین) دارد.
اقدامات مادرید در راستاى ایجاد فدرالیسم اقدامی است در جهت پیشرفت که شباهت اندکى به اتفاقات مشابه در انگلیس دارد.
همچنین دو تفاوت دیگر منطقه باسک با ایرلند شمالى وجود دارد که سیاستمداران در مادرید باید آن را مورد توجه قرار دهند.
یکى از این تفاوتها این است که دولت انگلیس درباره هر گونه تهدید که روزى باعث شود این کشور را درگیر خودکند، نگرانى کمی دارد. اگر روزى یک گروه اکثریت در ایرلند شمالى خواستار استقلال شوند اکثر سیاستمداران در لندن آن را خواهند پذیرفت.
برعکس اکثر مقامات در مادرید با هر گونه اقدام در جهت خودمختارى و استقلال در منطقه باسک به طور خصمانه برخورد میکنند.
دومین تفاوت این است که درست از همان ابتداى اواسط دهه،۸۰ حمایت از روند صلح در ایرلند شمالى یک امر چند حزبى بود.
حزب کارگر مخالف در آن زمان به شدت از حزب محافظهکار به دلیل مذاکراتش با دوبلین و شین فین تحت نظارت مارگارت تاچر و جان میجر حمایت کرده بود به طور مشابه و اخیرا نیز حزب محافظهکار به رهبرى دیوید کامرون در این زمینه از تونى بلر، نخستوزیر انگلیس حمایت کرده بود. اما برعکس حزب مردم در اسپانیا به شدت از هر اقدام زاپاترو در مورد مشکلات مربوط به منطقه باسک به شدت مقاومت از خود نشان میداد.این حزب حتى نسبت به شکست در انتخابات مارس ۲۰۰۴ از خود اظهارات خصمانه نشان میداد این در حالى است که این اقدام اندکى پس از انفجارها در قطار مادرید روى داد. اکثر فعالان در این حزب هنوز تاکید میکنند که گروه اتا در این بمبگذارى دخالت داشته است.
این در حالی است که این ادعا به رغم تمامی شواهد مبنى بر اینکه عوامل این بمبگذارى تروریستهاى خارجى بودند، است.
این اقدام شجاعانه زاپاترو (هر چند شاید بىتجربه) بود که تلاش کرد تا برقرارى صلح پایدار در منطقه باسک راخود انجام دهد.
این خصومت حزب مردم انجام این اقدام را سختتر کرد. شرط لازم براى طرحهاى آینده در مورد نحوه برخورد با گروه جدایىطلب اتا باید به گونهاى باشد که ابتدا احزاب اصلى در اسپانیا نقاط مشترک در این زمینه میان یکدیگر بیابند. اسپانیا در حال حاضر نیازمند این موضوع است که احزاب در این کشور پیمان ضد گروه اتا را اصلاح کنند این بدان معنا است که حزب ملىگراى باسک در یک میز در کنار حزب خلق این کشور بنشینند.
این ملىگرایان که از صلح حمایت میکنند خواهان این موضوع نیستند که اقداماتشان به طور عمومیبا مخالفت و بىاعتنایى روبرو شود.»
تاریخچه گروه اتا
گروه اتا یا (EUSKADI TA ASKATASUNA) (باسکىها براى زادگاه باسک و آزادى) یک سازمان ملىگراى شبهنظامی در منطقه باسک اسپانیا است. از این گروه از طرف اتحادیه اروپا، آمریکا و سازمان ملل به عنوان یک گروه تروریستى یاد شده است.
گروه اتا در سال ۱۹۵۹ به وجودآمد و به سرعت از یک گروه مجرى فعالیتهاى فرهنگى به یک گروهى نظامی خواستار استقلال منطقه باسک تبدیل گشت. ایدئولوژى این گروه ایدئولوژى مارکسیستى ـ لنینیستى است.
تمامی اهداف گروه اتا بر موضوع حفظ تمامیت ارضى و خودمختارى براى) EUSKAL HERRIAکشور باسک) متمرکز است.
علامت این گروه یک مار (نشاندهنده سیاستها) که گرد یک تبر پیچیده است (نشاندهنده مبارزه نظامى) میباشد.
گروه اتا تاکنون باعث کشته شدن حداقل ۹۰۰ تن و ربوده شدن تعداد زیادى از شهروندان اسپانیا شده است بیش از ۵۰۰ شبه نظامیگروه اتا نیز در اسپانیا و فرانسه در زندان بسر میبرند.
گروه اتا توسط جوانان ملىگرایى که زمانى وابسته به حزب ملىگراى باسک بودند تشکیل شد. این جوانان در سال ۱۹۵۲ فعالیتهاى خود را به صورت بحثهاى دانشجویى در دانشگاه داوستو در شهر بیلبائو اسپانیا آغاز کردند.
این ملىگرایان که پیشتر جزو عوامل حزب ملىگراى باسک بودند، درسال ۱۹۵۹ خودرا به نام اتا معرفى کردند. اختلاف آنها با حزب ملىگراى باسک به این دلیل بود که آنها فکر میکردند حزب ملى گراى باسک در اعلام مخالفتهاى خود علیه دیکتاتورى ژنرال فرانکو بیش از حد متعادل عمل میکند. آنها با رد استفاده از تاکتیکهاى خشونت آمیز و هدایت جنبش مقاومت باسک در راستاى استفاده از یک مسیر درست مخالفت کردند. این زمان دوره جنگهاى آزادى بخش ملى بود. اتا در سال ۱۹۶۵ یک موضع مارکسیستى ـ لنینیستى را در دوران فعالیتهاى خود تصویب کرد. در سالهاى اخیر فعالیتهاى "گروه اتا" اکثرا به صورت تخریب زیربناهاى اسپانیا بوده است. در همین حال دقیقا مشخص نیست که سیاست کشتار گروه "اتا" چه زمانى آغاز شد و حتى مشخص نیست که چه فردى از گروه اتا اولین اقدام تروریستى را انجام داده است.
منابعى وجود دارد که نشان میدهد اولین اقدام تروریستى گروه اتا در ۲۷ ژوئیه سال ۱۹۶۰ رخ داده است. در این ماه یک جوان ۲۲ ساله با نام بگونا اروس ایبارویا در یک انفجار در سن سباستین کشته شد. در همین حال در نظرسنجىها مشخص شده است که حمایتها از اقدامات گروه اتا در منطقه باسک یک حمایت ضعیف است. این در حالى است که مذاکرات سیاسى با گروه اتا از حمایت زیادى برخوردار است.
براساس نظرسنجى دانشگاه شهر وسکر در اسپانیا در منطقه باسک در نوامبر ۲۰۰۶ مشخص شده است که اکثریت مردم منطقه باسک از اهداف گروه اتا حمایت نمیکنند ( ۶۸ درصد خواهان استقلال این منطقه نیستند، و ۳۷ درصد از شرایط خودمختارى این منطقه خرسند هستند) ۲۶ درصد فدرالیسم را ترجیح میدهند و یک درصد نیز از تمرکزگرایى حمایت میکنند. براساس تحقیقات این دانشگاه اکثریت باسکىها حتى ملىگرا هم نیستند. در حالى که فقط تعداد کمیاز این افراد از روشهاى خشونتآمیز حمایت کردهاند. در همین حال و براساس یک نظرسنجى اخیر توسط دولت خودمختار باسک (دسامبر ۲۰۰۶) مشخص شد که ۸۸ درصد از باسکىها فکر میکنند که لازم است که همه احزاب مذاکره کنند که این مذاکره شامل گفتوگوها درباره چارچوب سیاسى براى منطقه باسک است.