‫سبزها به کجا می‌روند (بخش دوم و پایانی)‬

این آیه به همه مسلمانان هشدار می‌دهد که عزت خود را در همه شؤون زندگی اعم از شؤون اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و مانند آن در دوستی بادشمنان اسلام نحویند بلکه تکیه‌گاه خود را در ذات پاک خداوندی قرار دهند که سرچشمه همه عزت‌هاست و غیر از خدا از دشمنان اسلام نه عزتی دارند که به کسی ببخشند و نه اگر می‌داشتند قابل اعتماد بودند، زیرا هر روز که منافع آنها اقتضا کند فوراً صمیمی‌ترین متحدان خود را رها کرده و به سراغ کار خویش می‌روند که گویی هرگز با هم آشنایی نداشتند، چنانکه تاریخ معاصر شاهد بسیار گویای این واقعیت است (تفسیر نمونه جلد 4 صفحه 170).
خداوند در قرآن (این حکم را) بر شما فرستاده که هنگامی که بشنوید افرادی آیات خدا را انکار و استهزا می‌کنند یا آنها ننشینید تا به سخن دگری بپردازند، زیرا در این صورت شما هم مثل آنان خواهید بود، خداوند منافقان و کافران را همگی در دوزخ جمع میکند. از این عباس درباره نزول این آیه چنین نقل شده که جمعی از منافقان در جلسات دانشمندان یهود می‌نشستند؛ جلساتی که در آن نسبت به آیات قرآن استهزا می‌شد. آیه فوق نازل گشت و عاقبت شوم این عمل را روشن ساخت.
در سوره انعام که از سوره‌های مکی قرآن است در آیه 68 صریحاً به پیامبر(صلی‌الله علیه و آله وسلم) دستور داده شده است که اگر مشاهده کنی کسانی نسبت به آیات قرآن استهزا می‌کنند و سخنان ناروا می‌گویند، از آنخا اعراض کن، مسلم است که این حکم اختصاصی به پیامبر(صلی‌الله علیه و آله وسلم) ندارد بلکه یک دستور عمومی است که در شکل خطاب به پیامبر(صلی‌الله علیه و آله وسلم) بیان شده و فلسفه آن هم کاملآً روشن است، زیرا این یک نوع مبارزه عملی به شکل منفی در برابر اینگونه کارهاست. آیه مورد بحث بار دیگر این حکم اسلامی را تأکید می‌کند و به مسلمانان هشدار می‌دهد که در قرآن به شما قبلاً دستور داده شده که هنگامی که بشنوید افرادی نسبت به آیات قرآن کفر می‌ورزند و استهزا می‌کنند با آنها ننشینید تا از این کار صرف‌نظر کرده، به مسائل دیگری بپردازند.
(و قد نزل علیکم فی‌الکتاب ان اذا سمعتم آیات‌الله یکفر بها و یستهزء بها فلا تقعدوا معهم حتی یخوضوا فی حدیث غیره).
سپس نتیجه‌ این کار را چنین بیان می‌کند که: اگر شما در اینگونه مجالس شرکت کردید همانند آنها خواهید بود و سرنوشت‌تان سرنوشت آنها است (انکم اذا مثلهم).
باز برای تأکید این مطلب اضافه می‌کند: شرکت در اینگونه جلسات نشانه روح نفاق است و خداوند منافقین و کافران را در دوزخ جمع می‌کنند (ان‌الله جامع المنافقین و الکافرین فی جهنم جمیعا)
از این آیه چند نکته استفاده می‌شود: شرکت در اینگونه جلسات گناه به منزله شرکت در گناه است، اگرچه شرکت‌کننده ساکت باشد، زیرا اینگونه سکوت‌ها یکنوع رضایت و امضای عملی است.
نهی از منکر اگر به صورت مثبت امکان‌پذیر نباشد، لااقل باید به صورت منفی انجام گیرد به این طریق که از محیط گناه و مجلس گناه آنان دور شود. کسانی که با سکوت خود و شرکت در اینگونه جلسات عملاً گناهکاران را تشویق می‌کنند مجازاتی همانند مرتکبین گناه دارند. نشست و برخاست با کافران در صورتی که نسبت به آیات الهی توهین نکنند و خطر دیگری نداشته باشد مانعی ندارد، زیرا جمله «حتی یخوضوا فی حدیث غیره» این کار را مباح شمرده است. مجامله با اینگونه گناهکاران نشانه روح نفاق است زیرا یک مسلمان واقعی هرگز نمی‌تواند در مجلسی شرکت کند که در آن نسبت به آیات و احکام الهی توهین می‌شود و اعتراض ننماید یا لااقل عدم رضایت خود را با ترک آن مجلس آَشکار نسازد.(تفسیر نمونه جلد 4 صفحه 172 و 173).
رهبر معظم انقلاب اسلامی در سومین نماز جمعه ماه مبارک رمضان در اجتماع عظیم و باشکوه روزه‌داران با توصیه مؤکد به فعالان سیاسی، مسؤولان و «صاحبان نفوذ و قدرت» درباره مراقبت شدید از خود در مقابل انحراف و فسادپذیری با استناد به آیات قرآنی خاطرنشان کردند: لغزش‌ها، تدریجاً انسان را از درون فاسد می‌کند و این فساد، به انحراف در عمل و گاه به انحراف در عقیده منجر می‌شود بنابراین همه باید ضمن رعایت تقواء مراقب یکدیگر از جمله اعضای خانواده خود باشیم. متأسفانه در فضای غبارآلوده بعد از انتخابات بسیاری از کسانی که هیچ سنخیتی با جریانات معارض و معاند نداشتند از روی غفلت و ضعف بصیرت و متأثر از شعارهای فریبنده و دلفریب کاندیداهای به طاهر ذی‌صلاح سرنوشت‌شان را با آنها گره زدند که شایسته است فرصت را غنیمت بشمارند و بیش از این در این گرداب خانمان‌برانداز فرو نروند.
البته این جماعت اگر به صراط مستقیم الهی بازنگردند و بر حق و حقیقت گردن ننهند، وعده حضرت حق جل و جلاله منتظر آنها خواهد بود که می‌فرماید:
بشرالمنفقین بأن لهم عذابا الیما (نساء/ 138)
به منافقان بشارت ده که مجازت دردناکی در انتظار آنهاست!
ان ارید الا الاصلاح ما استطعت و ما توفیق الا بالله علیه توکلت الیه انیب (هود /88)
من جز اصلاح تا آنجا که توانایی دارم، نمی‌خواهم! و توفیق من جز به خدا نیست! بر او توکل کردم و به سوی او بازمی‌گردم!