یارانه؛ تقویت یا تضعیف احزاب

دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی: مسئولان دلایل مخالفت خود را با یارانه احزاب بیان کنند
محمدنبی حبیبی، دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی تخصیص یارانه برای احزاب را امری ضروری می داند و در عین حال معتقد است: «اگرچه کمک های دولتی به اندازه خود سهمی در حیات احزاب دارند اما این گونه نیست که تاثیر تعیین کننده و سرنوشت سازی داشته باشند این امر به خصوص در مورد احزابی که از سابقه زیادی برخوردار هستند، واقعیت پیدا می کند.»
حبیبی با بیان این مطلب که «در هر صورت یارانه های دولتی در توسعه فعالیت های حزبی تاثیر مثبتی دارد»; در مورد دلایل احتمالی حذف یارانه احزاب از متمم بودجه سال 1385 می گوید: «این امر نشان میدهد که در میان تدوین کنندگان این لایحه موافقتی در مورد کمک به احزاب وجود نداشته است.»
وی در ادامه می افزاید: «بهتر بود مسئولان دلایل مخالفت خود را با یارانه احزاب بیان کنند.» دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی در مورد منابع تامین مالی حزب متبوع خود می گوید: «حزب مؤتلفه اسلامی عمدتاً دو منبع مالی دارد. یکی مربوط به اخذ حق عضویت اعضا در سراسر کشور می شود و دیگری کمک هایی است که اعضای برخوردار از تمکن مالی پرداخت می کنند. ضمن این که اعضا و دفاتر استانی کاملاً متکی به دفتر مرکزی نیستند که در صورت کاهش بودجه فعالیت هایشان با رکود مواجه شود یعنی دفاتر استانی به اندازه ای مسوولیت پذیرند که حتی هزینه برخی فعالیت ها را خودشان تامین می کنند.»
وی با بیان این مطلب که احزاب وامدار ملت هستند، این اعتقاد را که کمک دولت به احزاب موجب وامدار شدن احزاب به دولت می شود; نادرست می داند و می گوید: «این نمایندگان مردم هستند که در نهایت تصویب می کنند به احزاب یارانه ای تعلق بگیرد یا نگیرد، در نتیجه احزاب نیز با دریافت کمک از دولت الزاماً وامدار دولت نمی شوند، زیرا اگر کمکی هم به احزاب می شود به عنوان یارانه است.»
حبیبی در مورد سخنان اخیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر کمرنگ ساختن نقش احزاب ابراز عقیده می کند: «روحانیت و بسیج و هر نهاد دیگر مردمی کارکرد و تاثیر خاص خودش را در فضای سیاسی و اجتماعی دارد. نه روحانیت می تواند به جای احزاب کار کند و نه احزاب می توانند به جای روحانیت کار کنند. در مورد بسیج هم همین طور است.»
وی با بیان این که«یکی از عوامل تحقق جمهوریت نظام توسعه و تعمیق فرهنگ تخرب در کشور است»، در مورد پیامدهای تضعیف احزاب در جامعه معتقد است: «تضعیف احزاب و تعاملات حزبی به رشد و تحقق جمهوریت نظام لطمه وارد می کند البته به شرطی که رقابت های حزبی نیز به جای محدود شدن به ایراد چند سخنرانی تبدیل به رقابت برنامه ای بین احزاب شود و احزاب سعی در ارایه برنامه ها و معرفی مدیران معقول و مطلوب به مردم کنند.»
دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی با اشاره به وجود برخی از احزاب موسمی که پشتوانه مردمی نداشته و فقط در زمان انتخابات فعال می شوند در مورد نحوه تقسیم یارانه بین احزاب می گوید: « بهتر است، یارانه احزاب براساس یکسری ضوابط مدون تقسیم شود. ضمن این که نه عادلانه و نه مفید است که همه احزاب سهم مساوی دریافت کنند.»
سخنگوی خانۀ احزاب: دولت مکلف به تقویت فرهنگ تحزب است
سخنگوی خانه احزاب و مجمع نیروهای خط امام (ره) با انتقاد از قطع یارانه احزاب می گوید: «با توجه به نوع مواضعی که دولتمردان کنونی نسبت به احزاب در پیش گرفته اند مشخص است که آن ها اعتقاداتی به فعالیت احزاب و تعاملات حزبی ندارند و این نهادها را از روی ناچاری پذیرفته اند.»
حمید قزوینی در این مورد می افزاید: «دولت نهم اعتقادی به فعالیت و توسعه احزاب در جامعه ندارد. به طوری که در زمان تصدی شهردار سابق نیز شهرداری از محل بیت المال صرفاً به هیات های مذهبی و تکایا کمک می کرد و حتی برخی از علما و مقامات دولتی نیز با این استدلال که این اقدامات توجیه شرعی ندارد در مقام انتقاد برآمدند.» به اعتقاد سخنگوی خانه احزاب، تقویت نهادهای مدنی از جمله احزاب یکی از وظایف و تکالیف دولت است و دولت باید برای مسدود کردن مسیرهای غیرمشروع تامین منابع مالی احزاب، آنان را مورد حمایت قرار دهد.»
قزوینی می گوید: «دولت موظف است برای جلوگیری از ایجاد فساد مالی در احزاب، اساس و اصل تعاملات حزبی را در جامعه بپذیرد و بر تقویت احزاب همت کند.»
این عضو شورای مرکزی خانه احزاب در عین حال معتقد است: «منظور از تقویت احزاب صرفاً پرداخت یارانه به آنان نیست بلکه شامل حمایت هایی مانند معافیت از پرداخت مالیات نیز می شود.»
قزوینی در مورد حمایت های غیرنقدی دولت به احزاب می گوید: «مانند آنچه که در سایر کشورهای دنیا مرسوم است دولت می تواند آب، برق، گاز و ... رایگان در اختیار دفاتر احزاب قرار دهد یا آنان را از پرداخت برخی مالیات ها معاف کند. علاوه بر آن می تواند شهرداری ها را موظف کند تا مکان های عمومی را برای برگزاری همایش سخنرانی و کنفرانس در اختیار احزاب قرار دهد. حتی در برخی از کشورها دولت برای ارتقای سطح علمی احزاب به اعضای آنان بورس های تحصیلی ارایه می کند.»
به گفته سخنگوی خانه احزاب، دولت نباید فکر کند که تنها وظیفه اش صدور مجوز فعالیت برای احزاب وتشکل ها است.
قزوینی دریافت یارانه های دولتی توسط احزاب را موجب وابستگی آنان به دولت نمی داند.وی در این مورد می گوید: «در زمان دولت خاتمی نیز برخی از مدیران احزاب با این استدلال که نباید براساس عملکردی که مطلوب دولت است یارانه دریافت کنیم; از_ پر کردن فرم های مربوط به اخذ یارانه خودداری کردند اما در واقع تقویت احزاب یکی از تکالیف دولت است.»
این عضو شورای مرکزی خانه احزاب در مورد راه های معمول تامین منابع مالی احزاب در ایران می گوید: «معمولاً احزاب منابع مالی مشخص دارند; از جمله دریافت حق عضویت از اعضا و نیز کمک هایی که طرفداران و هواداران حزبی در زمان انتخابات برای حمایت از یک کاندیدایی مشخص به عمل می آورند علاوه بر این ها برگزاری کلاس های آموزشی و کمک های داوطلبانه مردم در طول سال نیز وجود دارد.» قزوینی با اشاره به معیارهای دخیل در تخصیص یارانه به احزاب معتقد است نباید تمام احزاب به یکسان از یارانه سهم ببرند.
وی می گوید: «واگذاری یارانه به احزاب باید براساس یک سری ضوابط و طبق یک امتیازدهی صورت گیرد. مشخصه هایی همچون «داشتن نشریه یا روزنامه»، «تعداد کلاس های آموزشی، مجمع عمومی، کنگره و همایش»، «تعداد دفاتر استانی» و «تعداد اعضا» می تواند در میزان تعیین سهم احزاب از یارانه دخیل باشد. ضمن آن که پیروزی یا شکست کاندیداهای هر حزب در انتخابات نیز می تواند از دیگر عوامل موثر باشد.»
دبیر کل جامعه زینب: احتمال جذب برخی احزاب توسط صاحبان سرمایه
دبیر کل جامعه زینب با بیان این مطلب که «وجود و فعالیت احزاب لازمه افزایش مشارکت مردم در حیات اجتماعی خود است» در مورد پیامدهای قطع یارانه احزاب می گوید: «شاید قطع یارانه احزاب این پیام را به همراه دارد که کسانی که در مورد تقسیم بودجه تصمیم گیری می کنند جایگاهی برای احزاب قایل نیستند و نیازی به وجود و فعالیت آن ها در جامعه احساس نمی کنند.»
مریم بهروزی، با اشاره به جایگاه و اهمیت احزاب در قانون اساسی کشور ادامه می دهد: «این که به هیچ کدام از احزاب از امسال یارانه ای تعلق نمی گیرد شاید این باور را در جامعه تقویت کنند که برخی از دولتمردان فکر می کند کشور بدون احزاب وضعیت بهتری خواهد داشت.»به اعتقاد بهروزی قطع یارانه احزاب موجب فروکش کردن فعالیت های حزبی در کشور خواهد شد و وقتی منبع روشن و سالمی برای تامین منابع مالی احزاب وجود نداشته باشد; احتمال جذب برخی از احزاب به سمت صاحبان سرمایه و استفاده ابزاری آن ها از احزاب بیش تر می شود.
دبیر کل جامعه زینب با بیان این مطلب که تشکل متبوع وی تاکنون فرمی مبنی بر گزارش عملکرد از سوی مسئولان دریافت نکرده است، پیش بینی می کند: «بر این اساس این احتمال وجود دارد همان مبلغی هم که پیش از این به عنوان یارانه تصویب شده و قرار بوده امسال در اختیار احزاب قرار گیرد، قطع شود.»
وی با تاکید بر این که «قطع یارانه احزاب بازتاب خوبی در افکار عمومی نخواهد داشت» در مورد منابع تامین مالی احزاب و از جمله تشکل متبوع خود می گوید: «بخشی از هزینه ها از راه دریافت حق عضویت از اعضا و بخشی دیگر از محل کمک های مردمی تامین می شود ضمن این که یارانه های دولتی نیز در این میان نقش موثری دارد.»
به گفته بهروزی در صورت ادامه این روند (قطع یارانه احزاب) احتمال برچیده شدن خانه احزاب وجود دارد چراکه در حال حاضر نیز خانه احزاب مکان معین و مشخصی ندارد و دچار مشکلات مالی است.
دبیر کل جامعه زینب با تاکید بر این که «تخصیص یارانه های دولتی موجب وابستگی احزاب به دولت نمی شود» توضیح می دهد: «یارانه جزو بودجه ملی و متعلق به بیت المال است و دولت فقط وظیفه تقسیم و تقسیط آن بین احزاب را بر عهده دارد. دولت خودش بودجه بگیر است و احزاب نیز با وجود دریافت یارانه، حق دارند با توجه به نوع نگرش هایی که در حوزه های مختلف اجتماعی دنبال می کنند از دولت انتقاد کنند.»
بهروزی در ادامه می افزاید: «نمایندگان مجلس نیز با وجود دریافت حقوق، حق سوال از وزرا برایشان در قانون محفوظ است. این که برخی از افراد اخذ یارانه از دولت را توسط احزاب موجب وابستگی آنان به دولت می دانند یک نوع فرافکنی است و تفکر درستی نیست.»
وی میزان آزادی فعالیت احزاب را با میزان آزادی و مردم سالاری در کشور مرتبط می داند.بهروزی همچنین سخنان اخیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره جایگاه تحزب در کشور را نوعی فرافکنی ارزیابی می کند و می گوید: «روحانیت نقش هدایت افکار عمومی را بر عهده دارد اگر چه دارای تشکیلات است اما حزب نیست و جایگزینی آن به جای احزاب امر غیرممکنی است. در صورت جایگزینی بسیج به جای احزاب نیز دیگر نهادی به نام بسیج در کشور نخواهیم داشت. احزاب و نهادها هر کدام تعریف و جایگاه خاص خود را دارند و باید هر کدام در جایگاه خود ایفای نقش کنند.»
به اعتقاد دبیر کل جامعه زینب، کمیسیون ماده 10 احزاب به علت حضور افرادی از سه قوه حکومتی و نیز وزارت کشور نسبت به سایر نهادها در تقسیم یارانه احزاب ارجح است.