علل لغو سپر دفاع موشکی

علل لغو سپر دفاع موشکی در اروپای مرکزی
تصمیم دولت اوباما به لغو استقرار منطقة سوم سپر موشکی این کشور در اروپای مرکزی واکنش‌های بسیاری را در آمریکا و بخصوص روسیه در پی داشته که در این نوشتار ضمن معرفی علل تغییر جغرافیایی و تکنولوژیکی سپر دفاع موشکی، به تشریح هر کدام از آنها می پردازیم.
1. دلایل تکنولوژیکی و کارشناسی
اوباما معتقد است طرح سیستم دفاع موشکی که قرار بود در لهستان و جمهوری چک استقرار یابد بسیار پرهزینه ،غیر متحرک و امتحان پس نداده می باشد که جایگزین کردن آن با کشتی های مجهز به سیستم رهگیر دفاع موشکی که از فاصله بسیار کمتری نیز با ایران برخودار است ، از مزیت برتری فنی و تکنولوژیکی برخوردار است.[1] مقامات نظامی دولت اوباما بربهتر دانستن این طرح نسبت به طرح پیشنهادی جرج بوش صحه می گذارند، اما آنچه قابل تامل است این است که طرح سپر دفاع موشکی در زمان دولت جرج بوش در شرایطی در حال فراهم سازی بود که در همان زمان هم رابرت گیتس در مسند وزارت دفاع آمریکا بسر می برد و با توجه به‌اینکه وی از کم و کاست و جزئیات دقیق طرح پیشنهادی جرج بوش اطلاع کافی داشت این دلیل نمی تواند خیلی منطقی و صحیح بنظر برسد که اوباما تنها به دلیل مسائل فنی و کارشناسی دست به جایگزینی سپر دفاع موشکی جدید زده است.
2. چراغ سبز به ‌ایران [؟]
اصلی ترین دلیل جرج بوش برای استقرار پایگاه‌های موشکی و راداری در اروپای مرکزی هدف گیری موشکهای بالستیک ایران به شمار می رفت که امریکا ادعا میکرد در آینده از سوی ایران به‌این منطقه شلیک خواهد شد. بنابراین مشاهده می شود که علت وجودی چنین طرحی از نظر آمریکایی ها وجود خطر تهدید از جانب ایران بود. آنچه اوباما در نطق تلویزیونی خود ایراد کرد علی رغم نظر برخی تحلیل گران ،هیچ گونه نرمش یا چراغ سبز به‌ایران در آن دیده نشد، بلکه با اشاره به اطلاعات دریافتی از فعالیتهای ایران درزمینه ساخت موشک مدعی شد، ایران تمام تلاش خود را درجهت بهبود موشکهای کوتاه برد و میان برد بکار گرفته است و چنین موشکهایی توان هدف گیری منطقه‌ای به بعد لهستان را ندارند.[2]
وی تاکید کرد که‌این تغییر برای دفاع در مقابل موشکهای کوتاه برد و میان برد ایران است که می تواند برخی مناطق اروپا را نشانه بگیرد. اوباما با اشاره به به‌اینکه روند پیشرفت ساخت موشکهای بالستیک دوربرد ایران طبق آنچه انتظار می رفته انجام نگرفته و حرکت ایران در این زمینه کند تر شده است خواستار جایگزین کردن این طرح شده است.[3] از سویی دیگر رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا موشکهای کوتاه برد و میان برد ایران را تهدیدی خیلی فوری در حال حاضر برای متحدان اروپایی خود می داند که تکمیل این طرح را با استقرار رادار ها و موشک اندازها در اروپای شمالی و جنوبی تایید می کند ومعتقد است که تکمیل آن در شمال اروپا در سال 2015انجام خواهد گرفت. بنا بر اظهارات مقامات آمریکایی هیچ نشانی از نرمش وآنچه چراغ سبز امریکا در برابر ایران خوانده می شود دیده نمی شود چرا که علت اصلی وجودی این طرح نیز همانند طرح قبلی تهدیدات احتمالی ذکرشده از سوی امریکا می باشد که ایران را در جامعه بین المللی در مظان اتهام و تبلیغات مخرب برای تحت فشار گذاشتن جهت تسلیم در تعلیق برنامه هسته‌ای قرار دهد.
3. تعامل با روسیه
واکنش روسها نسبت به تغییر در جابجایی طرح سپردفاع موشکی بسیار رضایت بخش به نظر می رسد بطوریکه مقامات روسیه از این اقدام اوباما استقبال کردند و دیمیتری مدودف این اقدام آمریکا را یک حرکت مسولانه توصیف کرد و آن را یک اقدام مثبت از سوی همتای آمریکایی اش عنوان کرد. وی اعلام کرد که برای این تصمیم آمریکا ارزش قائل است و در آینده گفتگوهایش را با اوباما برای ایجاد توافقات بیشتر ادامه خواهد داد چرا که از نظر وی در حال حاضر شرایط خوبی برای بحث در رابطه با کاهش تولید سلاحهای استراتژیک پیش آمده است.[4] بحث بر سر ادامه مذاکرات بین سران آمریکا از سوی رئیس جمهوری روسیه نشان از آن دارد که‌این اقدام اوباما زمینه‌ساز توافق آنها در مواردی همچون همکاری موثرتر روسیه در جنگ افغانستان و احتمالا همسویی روسیه با آمریکا در زمینه برنامه هسته‌ای ایران باشد. باراک اوباما خواهان یک ریست روابط امریکا با روسیه می باشد.
نتیجه‌گیری
به نظر می رسد جایگزینی طرح سپر دفاع موشکی آمریکا دارای دو پیام عمده می‌باشد که یکی برای ایران و دیگری برای روسیه است. دو پیام با دو رویکرد متفاوت که اوباما سعی دارد از طریق آن، سیاست‌های راهبردی هر دو کشور ایران و روسیه را نسبت به برنامه های خود تغییر دهد. پیامی که از این تغییر به‌ایران داده می شود بیانگر آن است که دولت اوباما با سیاست‌های ایران ازجمله برنامه هسته‌ایران کنار نمی‌آید و و درواقع تنها به تغییر تاکتیک دست زده است ولی پیامی که‌این تغییر برای روسیه در پی دارد شروع یک تعامل سازنده با روسیه است که یکی از اهداف اوباما می تواند فشار بر ایران از طریق تعامل با روسیه باشد.