هدفمند کردن یارانه‌ها به زبان ساده

میثم پیله فروش
چند ماده از لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها در مجلس شورای اسلامی تصویب شد. در ماده یک به دولت اجازه داده شد قیمت حامل‌‌های انرژی را افزایش دهد. هر چند در متن ماده مذکور از دولت خواسته شده تا در مدت 5 سال این افزایش صورت گیرد اما نکته مهم این ماده این است که دولت مکلف است قیمت های سال پایه اجرای این قانون را طوری تعیین نماید که میزان درآمد حاصل از آن حداقل ده هزار میلیارد تومان و حداکثر بیست هزار میلیارد تومان باشد. 
با فرض اینکه دولت تصمیم بگیرد حداکثر این منابع را بدست آورد، اجازه دارد قیمت‌های حامل‌های انرژی و آب را به گونه‌ای افزایش دهد که ۲۰ هزار میلیارد تومان «درآمد جدید» کسب کند. برای کسب این مبلغ ترکیب مختلفی از قیمت حامل‌ها قابل تصور است. به نظر می رسد برای اجرایی شدن این قانون، قیمت حامل‌های انرژی در سال آینده (سال پایه) به شرح زیر خواهد بود (ترکیب‌های دیگری نیز ممکن است): بنزین 400 تومان، نفت‌گاز 60 تومان،‌ نفت‌کوره،‌ نفت سفید و گاز مایع 45 تومان، گاز طبیعی 44 تومان، برق 50 تومان و آب 100 تومان
قیمت حامل‌های انرژی در سال 1388 و 1389
اقلام
قیمت سال ۸۸
قیمت سال ۸۹
مجموع درآمد سال ۸۸ (میلیارد ریال)
مجموع درآمد سال ۸۹ (میلیارد ریال)
درآمد جدید ناشی از افزایش قیمت در سال ۸۹ (میلیارد ریال)
بنزین (ریال به لیتر)
 1000
4000
29791
94900 
65109
نفت گاز (ریال به لیتر)
165
600 
5188
18865
13677
نفت کوره (ریال به لیتر)
94
450
 1784
8541
6757
نفت سفید (ریال به لیتر)
165
450 
1084
2957 
1872
گاز مایع
 57
450
225 
1779
1554
مجموع فراورده‌ها
38073
127041
88968
میانگین گاز طبیعی (ریال به متر مکعب) 
138
440
19267
67206
47940
برق (ریال به کیلو وات ساعت)
 167
500
28390
90000
61610
آب شرب (ریال به متر مکعب) 
723
1000
2531
3700
1170
جمع کل (میلیارد ریال)
88260
287947
199688
اگر همه مصوبات کمیسیون ویژه در صحن علنی نیز تصویب شود، دولت مجاز است حداکثر تا پنجاه (%50) درصد خالص وجوه حاصل از اجراء این قانون را در قالب بندهای زیر هزینه نماید:
الف - پرداخت نقدی و یا غیرنقدی به پنج دهک در آغاز دوره اجرا و تغییر تدریجی آن به برقراری نظام جامع تامین اجتماعی
ب - اجراء نظام جامع تامین اجتماعی برای جامعه هدف از قبیل:
1- گسترش و تامین بیمه های اجتماعی ، خدمات درمانی ، تامین و ارتقاء سلامت جامعه و پوشش دارویی و درمانی بیماران خاص و صعب العلاج .
2- کمک به تامین هزینه مسکن ، مقاوم سازی مسکن و اشتغال .
3- توانمند سازی و اجراء برنامه های حمایت اجتماعی .
با فرض اینکه بتوان همه‌ی 20 هزار میلیارد تومان درآمد جدید بدست آمده را درآمد خالص دانست نصف این مبلغ یعنی 10 هزار میلیارد تومان در اختیار دولت است تا صرف امور مذکور شود.
مجددا فرض می کنیم دولت تصمیم بگیرد همه‌ی این مبلغ را به صورت نقدی بین نصف خانوارها توزیع کند و سایر وظایف انجام شده در این قانون برای گسترش بیمه‌های اجتماعی را انجام ندهد. اگر 10 هزار میلیارد تومان را بین 36 میلیون نفر تقسیم کنیم به هر نفر ماهانه در حدود 23 هزار تومان خواهد رسید. البته این مبلغ به سرپرستان خانوارها تعلق می‌گیرد و در نتیجه به هر خانوار ۵ نفره که تحت پوشش پرداخت یارانه نقدی قرار بگیرد، در حداکثر حالت ممکن چیزی حدود 116 هزار تومان در ماه می‌رسد.