ترکیه در حال دور شدن از اسراییل است؟

عبدالرحمن الراشد ـ الشرق الاوسط
ترکیه در یک اقدام نامفهوم ، نام اسرائیل را از لیست کشورهایی که در مانور ناتو در ترکیه شرکت مى‌کنند، حذف کرد، مانوری که از اهمیت زیادى برخوردار است. اکنون این سؤال مطرح است که چرا ترکیه چنین تصمیمى را گرفته است؟ چرا آنها تصمیم دارند دوستان اسرائیلى خود را عصبانى کنند؟ آیا ترکیه امروز در صدد دست کشیدن از روابط خوب خود با اسرائیل است یا اینکه این اقدام یک تاکتیک سیاسى مقطعى براى رسیدن به اهداف موقتى است؟ آیا همانطور که برخى رسانه‌ها نقل مى‌کنند این موضع حاکى از تضاد بین نخست‌وزیر اسلام‌گرا و سازمان نظامى و امنیتى لائیک ترکیه است؟
به نظر من، فقط یک دلیل مى‌تواند این اقدام نامهفوم ترکیه را توجیه کند. ترکیه مى‌خواهد اسرائیل را به این خاطر که آنکارا را از میانجیگرى در مذاکرات این رژیم با سوریه محروم کرده، مجازات کند. ترکیه از اینکه اسرائیل با ادامه میانجیگرى در مذاکرات سال‌هاى گذشته با سوریه مخالفت کرده، عصبانى شده و تصمیم گرفت تا در مقابل، اسرائیل را از این مانور نظامى مهم محروم کند.
سوریه در مذاکرات غیر مستقیم با اسرائیل بیان کرد که در صورتى پا به مذاکرات مستقیم خواهد گذاشت که اسرائیل بپذیرد مرزهاى سال 1967 قبل از جنگ مورد توافق دو طرف است. اسرائیل نیز این شرط را نپذیرفته و در نتیجه سوریه از ادامه مذاکرات خود با اسرائیل دست کشید و در واقع ترکیه تنها به این دلیل دست به حذف اسرائیل از این رزمایش زد.
شاید اعراب این موضع ترکیه را به نحوى دیگرى تفسیر کنند، ولى نباید فراموش کنند که ترکیه اولین کشور منطقه بعد از ایران در زمان شاه بود که با اسرائیل روابط عادى برقرار کرد و از آن وقت تا کنون این کشور روابط بسیار خوبى با اسرائیل داشته است. ترکیه در همه جنبه‌ها از نظامى گرفته تا امنیتى، اقتصادى و دیپلماتیک روابط مثبت و خوبی با اسرائیل داشته است. اسرائیل نه تنها سفارتخانه بلکه دو کنسولگرى در ترکیه دارد که یکى در آنکارا و دیگرى در استانبول است. اسرائیل همچنین تجهیزات نظامى پیشرفته‌اى را به ترکیه مى‌فروشد و در مقابل ترکیه به اسرائیل اجازه مى‌دهد که از حریم هوایی خود براى انجام مانورهاى هوایى استفاده کند؛ زیرا مساحت سرزمین‌های اشغالی کم است و امکان انجام مانورهاى هوایى آموزشى برای این رژیم وجود ندارد. با این حال با روى کار آمدن نتانیاهو، بسیاری از شرایط تغییر کرد ولى این امر به حد قطع روابط نرسیده است.
روابط کشورها تغییر مى‌کند و در گذشته اعراب روابط خوبى با یونان داشتند و اسرائیلی‌ها دوستان ترکیه بودند، حتى سازمان‌هاى امنیتى اسرائیل به ترکیه کمک کردند تا عبدالله اوجالان پس از اخراج از سوریه دستگیر شده و به ترکیه انتقال یابد. اکنون ترکیه بعد از یک سال انزوا، روابط خود را با اعراب بهبود بخشیده، به ویژه این کشور روابط خوبى را با سوریه ایجاد کرده و روابط اقتصادى بسیار خوبى با عراق دارد. همه این‌ها باعث مى‌شود که ترکیه بتواند به بهترین وجه نقش میانجى را در بین اعراب و اسرائیل ایفا کند، ولى به شرط اینکه ارسال پیام‌هاى منفى خود را به اسرائیل متوقف کند. همان پیام‌هاى منفى که از کنفرانس دافوس و درگیرى لفظى بین نخست‌وزیر ترکیه و رییس‌جمهور اسرائیل شروع شد و تا الآن نیز ادامه دارد.
یکى از فرماندهان نظامى اسرائیل، خطاب به مسئولان ترکیه گفت: «ترکیه قبل از هر انتقادى از اسرائیل باید به آینده نگاه کند تا به یاد بیاورد که شمال قبرص را اشغال کرده و به کردها و ارامنه ظلم کرده است».
در مقابل دیدیم که ترکیه با صلح و آشتى خود با ارمنستان درس بزرگى را به اعراب و اسرائیل داد تا همه‌ی کینه‌ها و دشمنى‌هاى خود را کنار بگذارند.
در نتیجه مى‌توان گفت که اعراب به ترکیه به عنوان میانجى نیاز دارند نه به عنوان یکى از اطراف درگیر، و در سایه وجود کشورهایی مانند ایران بدون شک ترکیه به هیچ وجه نمى‌تواند در دشمنى با اسرائیل به رقابت با آنها بپردازد.