سه‌شنبه مه‌آلود در قم

«حرفی در مورد کمیته وحدت جامعه روحانیت نمی‌زنم، تنها بدانید که جلسه‌ای نداشته‌ایم.» این دو جمله تنها پاسخ حجت‌الاسلام حسین ابراهیمی، عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز و عضو کمیته وحدت این تشکل روحانی به سوالات «تهران‌امروز» در باب نتایج آخرین جلسه کمیته وحدت و علل نتیجه نرسیدن این جلسات است. حجت‌الاسلام ابراهیمی که در هفته گذشته به «تهران‌امروز» خبر داده بود قرار است دومین جلسه کمیته وحدت جامعه روحانیت با حضور پنج عضو آن در هفته آینده (سه‌شنبه) تشکیل شود، در حالی از برگزار نشدن این جلسه سخن گفت که دیگر عضو جامعه روحانیت که البته عضو کمیته وحدت نیست، روز گذشته اعلام کرد که این کمیته تشکیل جلسه داده است اما نتوانسته به نتایج مشخصی دست یابد.
احمد سالک از بررسی راهکارهای رسیدن به وحدت ملی در کمیته هفت نفره آیت‌الله مهدوی‌کنی خبر داد و در پاسخ به سوالی درخصوص انتخاب اعضای کمیته هفت نفره منتخب آیت‌الله مهدوی‌کنی برای میانجیگری بین گروه‌های سیاسی، بدون توجه به اعلام اسامی هفت عضو این کمیته در هفته گذشته از سوی حجت‌الاسلام نواب، عضو دیگر این تشکل روحانی گفت: بنا نیست اسامی این کمیته اعلام شود اما قرار شد کارشان را انجام دهند و گزارش آن را به جامعه روحانیت ارائه دهند. سالک ادامه داد: هیات هفت نفره آیت‌الله مهدوی کنی هم‌اکنون در حال مذاکره در مورد راهکارهای رسیدن به وحدت ملی است. حجت‌الاسلام نواب، دیگر عضو کمیته وحدت جامعه روحانیت هم روز گذشته تنها سکوت کرد و پاسخی در مورد برگزاری یا عدم‌برگزاری این جلسه ارائه نداد.
با توجه به واکنش‌های متفاوت و بعضا متناقض اعضای جامعه روحانیت در مورد جلسه روز سه‌شنبه این تشکل، باید گفت دستاورد آخرین جلسه جامعه روحانیت تنها ابهام و سکوت بوده است، چرا که برخی از اعضا بر برگزاری این جلسه تاکید دارند اما برخی دیگر تنها در پاسخ به این سوال سکوت کرده یا از برگزاری آن اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند.
هنوز علت این پاسخ‌های ناهماهنگ اعضای جامعه روحانیت در مورد جلسه روز سه‌شنبه مشخص نیست اما سایت اطلاع‌رسانی این تشکل روحانی در انتهای یکی از اخبار منتشره‌اش سرنخی از علل این ناهماهنگی‌ها ارائه کرده است. حدود یک ماه پیش دبیرکل جامعه روحانیت کمیته‌ای را برای میانجیگری بین گروه‌های سیاسی تشکیل داد ولی بنا بر خبرهای رسیده در جلسات بعدی این تشکل روحانی نسبت به اعضای این کمیته انتقاداتی مطرح شده است.
با یادآوری مواضع گذشته اعضای جامعه روحانیت می‌توان به‌سادگی پی به دلایل اختلافات در این کمیته هفت نفره برد. برخی اعضای این کمیته مانند حجت‌الاسلام ابراهیمی همواره خواستار مجازات و محاکمه کسانی بوده که به اعتقاد وی سران اغتشاشات هستند. او درباره میانجیگری میان افراد و گروه‌های سیاسی گفته بود که «این پیشنهادات تاثیرگذار نیست. قبلا از این قبیل کارها انجام شده و هیات‌ها و گروه‌هایی تشکیل شد که بنده هم در برهه‌ای عضو کمیسیون امنیت ملی بوده‌ام، اما هر کاری کردیم اثر نداشت. بنابراین به‌رغم تلاش‌ها از وساطت نتیجه‌ای حاصل نشده است.» اینگونه اظهار نظر از سوی عضوی از کمیته میانجیگری جامعه روحانیت، با اهداف اصلی کمیته تشکیل شده از جانب آیت‌الله مهدوی‌کنی غیرهمسو به نظر می‌رسد بنابراین مخالفت برخی اعضا با عضویت ابراهیمی در این تشکل جای سوال ندارد. او حتی مطرح می‌کند که وحدت تنها با کسانی که او خودی می‌نامد، امکانپذیر است.
حجت‌الاسلام ابراهیم رئیسی دیگر عضو جامعه روحانیت مبارز است که مواضع او در مورد حوادث پس از انتخابات شباهت‌های زیادی به مواضع حجت‌الاسلام ابراهیمی دارد و نظرات و دیدگاه‌های او را تداعی می‌کند. او به دلیل سمت قضایی‌ای که دارد همانند ابراهیمی خواستار محاکمه آمران و عاملان و تمامی مقصران در حوادث پس از انتخابات است و به‌ویژه از کروبی به عنوان یکی از متهمان یاد می‌کند علاوه بر اینکه کمیته سه‌نفره تشکیل شده از سوی رئیس قوه‌قضائیه، درگزارش خود در مورد ادعاهای مهدی کروبی، ضمن رد این ادعاها، بر ضرورت برخورد با دبیرکل حزب اعتماد ملی تاکید کرده بود. بنابراین مواضع رئیسی را هم نمی‌توان در راستای ایجاد وحدت مدنظر آیت‌الله مهدوی کنی ارزیابی کرد.
در نقطه مقابل ابراهیمی که از حامیان دولت در مجلس شورای اسلامی است، دیگر عضو این کمیته یعنی حجت‌الاسلام مصباحی‌مقدم حضور دارد که از ابتدا بحث وحدت میان گروه‌های سیاسی را مطرح کرده بود. او در مورد میانجیگری میان افراد و گروه‌های سیاسی و ماهیت افرادی که با میانجیگری مخالفت می‌کنند، می‌گوید: «کسانی که در تنور اختلاف می‌دمند غافل از این هستند که اگر اختلافات تشدید شود، فتنه ماندگار خواهد بود. از این رو باید هرچه سریع‌تر دامنه فتنه را برچید. خداوند در قرآن کریم می‌گوید: «واصلح الخیر»؛ یعنی صلح بهتر است. رسانه‌ها، احزاب، ناطقان و صاحبنظران باید به سمت این صلح جهت‌گیری کنند و یقین بدانند شخصیتی مثل آیت‌الله مهدوی‌کنی که به‌حمدالله پذیرفته‌اند وارد صحنه شوند با جایگاه معتبری که در میان مسئولان سابق و لاحق نظام دارند از عهده این کار برمی‌آیند. ایشان سابقه چنین میانجیگری‌ای را هم دارند.»
حجت‌الاسلام پورمحمدی هم عضو دیگر این کمیته است که در ابتدا تشکیل کمیته‌های وحدت را قدیمی و غیرقابل استفاده خواند اما پس از مدتی خود به عضویت کمیته وحدت جامعه روحانیت درآمد.او حتی در مقام رئیس سازمان بازرسی کل کشور به قم رفت و با علما و بزرگان این شهر به مشورت نشست تا شاید از این دیدارها راهکاری برای وحدت پیدا کرده و به کمیته جامعه روحانیت ارائه دهد تا آیت‌الله مهدوی کنی بتواند به صورت دقیق‌تر در مورد میانجیگری تصمیم‌گیری کند.
حجت‌الاسلام نواب هم در این میان مواضعی خنثی دارد و کمتر در مورد برخورد قضایی سخن گفته است. او معتقد است باید وحدتی حول محور رهبری شکل گیرد و تمام گروه‌های سیاسی خود را ملزم به اطاعت از آن بدانند.
شاید همین اختلاف‌نظرها در میان اعضای جامعه روحانیت در مواجهه با حوادث پس از انتخابات سبب شده تا جلسات کمیته وحدت این تشکل هر هفته بدون نتیجه پایان یابد و در بهترین حالت، اعضای این کمیته پاسخ به سوالات را به وقتی دیگر که مشخص نیست چه زمانی است، موکول کنند. علی‌اصغر زارعی، یکی از نمایندگان مجلس و عضو رایحه خوش خدمت نیز ظاهرا این روزها را برای اصولگرایان پیش‌بینی کرده بود که گفت: بهتر است آیت‌الله مهدوی‌کنی ابتدا میان اصولگرایان وحدت ایجاد کند و سپس نگاه به جریانات دیگر داشته باشد.
فارغ از اعضای این کمیته، دیگر اعضای جامعه روحانیت هم درباره حوادث پس از انتخابات مواضعی متضاد با یکدیگر دارند، به عنوان مثال جعفر شجونی تشکیل شورای حکمیت یا شورای برون‌رفت از شرایط کنونی را نوعی فتنه خواند و تصریح کرد: تشکیل هر نوع کمیته‌ای به منزله ایجاد امری بالای سر قانون است. عضو مرکزی جامعه روحانیت مبارز ادامه داد: اگر کمیته‌ای هم برای حکمیت یا میانجیگری تشکیل شود، شاید رهبران اعتراضات به حکم حکمیت هم اعتراض کنند و آن را نپذیرند. این امکان وجود دارد که مثلث شوم خاتمی، موسوی و کروبی نظر نهایی شورای حکمیت را قبول نکنند.
در این صورت آبروی ریش‌سفیدانی مانند عسگر اولادی و مهدوی‌کنی به هم ریخته می‌شود. در حالی شجونی تشکیل کمیته وحدت را بی‌اساس و بی‌فایده می‌خواند که عضو دیگر این تشکل روحانی بر بازگشت آرامش به فضای سیاسی کشور تاکید دارد. سیدرضا اکرمی در این‌باره می‌گوید: در این فضای سیاسی به شدت نیازمند این هستیم که نوعی آرامش در جامعه پدید آید و فضا صاف و شفاف شود. برای رسیدن به چنین فضایی، هر کلام، تصمیم و عملی که به تنش و تشنج در فضا دامن بزند، قطعا برای کشور و به‌ویژه تهران آسیب‌رسان است.
به‌نظر می‌رسد در روزهای آینده باید منتظر اتفاقات جدید در این تشکل روحانی باسابقه باشیم. تشکلی که خود همواره محور وحدت اصولگرایان قرار داشت، اینک با مشکلی به نام چند قطبی شدن مواجه شده است.