روابط دمشق ـ بغداد، نقطه سرخط

* با عنایت به سردی روابط دمشق ـ‌ بغداد در طول 25 سال گذشته سفر جلال طالبانی رئیس‌جمهور عراق به سوریه با چه اهدافی صورت می‌گیرد؟
** بی‌ترید این سفر می‌تواند یخ روابط دو کشور عراق و سوریه را که در ربع قرن گذشته شکل گرفته بود ذوبکند که اولین گام‌ها برای شکننده شدن دیوار بی‌اعتمادی دو کشور توسط «ولید معلم» وزیر امور خارجه سوریه در ماه‌های گذشته برداشته شد و وی با سفر به عراق به بازگایی سفارت سوریه در این کشور اقدام کرد.
باید گفت سفر آقای طالبانی به سوریه در دو سطح قابل ارزیابی است. سطح اول مربوط به روابط دوجانبه و مناسبات فیمابین است که در این چارچوب رئیس‌جمهور عراق به عنوان عالی‌ترین مقام این کشور اهداف خالص کشور متبوع خود را دنبال می‌کند و دولت بشار اسد چشم به تحقق اهداف و منافع خود در جریان گفت‌وگو با آقای طالبانی دوخته است.
در قالب روابط دوجانبه رئیس‌جمهور عراق به دنبال آن است تا با اعمال فشار بر سوریه یا از طریق رسیدن به توافق با این کشور از ورود تروریست‌ها و گروه‌های خرابکار از مرزهای سوریه به داخل خاک عراق جلوگیری کند و از دولت بشار اسد بخواهد تا از پناه دادن به گروه‌های تروریستی خودداری کند. طبیعتاً سوریه نیز به دنبال آن است تا جایگاه خود را در میان مسئولان عراق ارتقا بخشد و احیاناً به باقیمانده‌ةای حزب بعث عراق سمت‌های جدیدی اعطا شود.
دمشق همچنین می‌کوشد تا از طریق این رفت و آمدها بخشی از فشارهای آمریکا را کاهش دهد، چرا که نام سوریه همواره در اعلامیه‌ها، مصاحبه‌ها و نطق‌های مقامات آمریکایی به عنوان یک عامل موثر در بحران‌های امنیتی عراق به چشم می‌خورد.
* به نظر جنابعالی با توجه به چالش‌های مختلف امنیتی عراق، ‌تقویت روابط عراق و سوریه چه تاثیری بر فرآیند امنیت این کشور بحران‌زده خواهد داشت؟
** امروزه شاخص‌های تقویت امنیت یا به عبارتی مولفه‌های امنیت‌زا علاوه بر تعریف در محیط داخلی کشورهای متاثر از فضای خارجی است، بدین‌معنا که امروز، معادلات امنیتی کشورها به رغم تلاش‌ها و کوشش‌های مجدانه می‌تواند با تحرکات عناصر خارجی دستخوش بی‌ثباتی گردد. بر این اساس باید گفت که تقویت روابط دمشق ـ بغداد تاثیر شگرفی در فرآیند امنیت منطقه‌ای و خصوصاً امنیت داخلی کشور عراق خواهد داشت. اما در این میان مسئولان عراقی به دلیل سابقه روابط نامطلوب با سوریه سعی دارند تا به گونه‌ای سطح این روابط را کنترل کنند تا به تدریج و با گذشت زمان تقویت مناسبات دوجانبه باعث افزایش سطح اعتماد شود که این امر خود بسترساز ارتقای سطح روابط دیپلماتیک دو کشور می‌شود. شایان ذکر است که به دلیل قرابت حزب بعث سوریه با حزب بعث عراق در سال‌های گذشته خصوصاً در زمان زمامداری صدام کماکان سوریه به عنوان یک بازیگر موثر منطقه‌ای دارای نفوذ این حزب و بخش‌های دیگری از کشور عراق می‌باشد و می‌تواند با بهره‌گیری از این سطح نفوذ تا اندازه‌ای دولت آقای مالکی را در جهت تقویت شاخص‌های امنیتی و کاهش خشونت‌ها یاری کند.
* اخیراً گروه مطالعاتی بیکر ـ همیلتون در گزارش خود در خصوص اوضاع عراق بر ضرورت گفت‌وگو با دو کشور سوریه و ایران تاکید کرده است، آیا بر این اساس می‌توان گفت که سفر طالبانی در راستای این گزارش و با هماهنگی پنهانی آمریکا صورت پذیرفته است؟
** با توجه به حضور آمریکا در عراق و در دست داشتن برخی ساختارهای تصمیم‌گیری امنیتی این کشور به نظر می‌رسد که سفر آقای طالبانی رئیس‌جمهور عراق با هماهنگی دولت آمریکا و با هدف کاهش مشکلات امنیتی انجام می‌شود.
اگرچه دولت نومحافظه‌کار آمریکا و آقای بوش از پذیرش واقعیت موجود در منطقه که در گزارش مذکور تبلور یافته خودداری می‌‌کند اما حقیقت این است که امنیت منطقه‌ای صرفاً باید با حضور کشورهای منطقه صورت گیرد و حضور یک قدرت فرامنطقه‌ای به ویژه آمریکا در منطقه خاورمیانه تنها به بی‌ثباتی دامن خواهد زد.
با این توصیف می‌توان گفت که توانایی‌ها و قابلیت‌های موجود در کشورهای منطقه می‌تواند در چارچوب همکاری با دولت عراق به تقویت امنیت در این کشور منجر شود.