ضرورت بازگشت آوار‌گان به فلسطین

علی تتماج
در شرایطی که رژیم صهیونیستی برای استمرار توسعه‌طلبی در اراضی اشغالی فلسطین و یهودی‌سازی کامل منطقه فعالیت می‌کند، بازگشت آوارگان امری الزام‌آور است که می‌توان ضمن تقویت انتفاضه به عاملی برای تشدید فعالیت‌های جهانی برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی مبدل گردد.
از مسائلی که در تحولات سرزمین‌های اشغالی فلسطین نادیده گرفته می‌شود، آوارگان فلسطینی و سرنوشت آنها است. در طول 6 دهه حیات رژیم صهیونیستی، سیاست‌های تل‌آویو بر اصل بازداشت و اخراج فلسطینیان استوار بوده است. آنها به بهانه‌های مختلف تلاش کرده‌اند تا به نحوی از جمعیت فلسطینیان کاسته تا در نهایت آنها را در محدوده‌ای کوچک تحت حاکمیت خود درآورند. براساس آمار منتشره اکنون بیش از 5/4 میلیون فلسطینی در سراسر جهان آواره هستند که عموما برای بازگشت آنها به فلسطین تصمیمی ‌اتخاذ نگردیده است. در این جمع حدود 8/2 میلیون نفر در اردن، 5/1 میلیون در سایر کشورهای عربی و 500 هزار نفر در سایر نقاط جهان حضور دارند که در نهایت بزرگترین جمعیت آواره را تشکیل می‌دهند. در این میان یکی از مسائل مطرح در موضوع آوارگان بازگشت آنها به سرزمین مادری خود و اسکان در اراضی اشغالی فلسطین است. چنانکه دولتمردان فلسطین و بسیاری از بانیان طرح‌های صلح خاورمیانه نیز یکی از اصول مطرح در تحولات فلسطین را حل مساله بازگشت آوارگان دانسته و خواستار اجرای آن شده است (مقامات فلسطینی بارها تاکید کرده‌اند که طرح صلح هرگز بدون تعیین سرنوشت آوارگان امکان‌پذیر نمی‌باشد و رژیم صهیونیستی باید این مهم را اجرا نماید). هر چند که به گفته بسیاری از ناظران اقتصادی و سیاسی بازگشت 5/4 میلیون نفر به فلسطین به منزله تشدید بحران شدید امنیتی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی می‌باشد که در شرایط کنونی غیرممکن می‌نماید اما سیر تحولات فلسطین بویژه عملکرد رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد که به رغم این مشکلات اجرای طرح بازگشت آوارگان امری الزام‌آور می‌باشد.
1ـ سیاست اصلی رژیم صهیونیستی در اراضی اشغالی، افزایش جمعیت یهودیان و تثبیت اراضی اشغالی به بهانه اسکان آنها است. اکنون تل‌آویو از یک سو به ساخت شهرک‌های جدید در بیت‌المقدس، کرانه باختری، بلندی‌های جولان می‌پردازد و از سوی دیگر یهودیان را از سراسر جهان به این مناطق انتقال می‌دهد. این سیاست در حالی پیگیری می‌شود که ترکیب جمعیتی فلسطینیان به صهیونیست‌ها 4/5 میلیون و 7/5 میلیون است. این آمار که به نوعی توازن را نشان می‌دهد مغایر با سیاست‌های توسعه‌طلبانه رژیم صهیونیستی می‌باشد که براساس جمعیت اجرا می‌شود. اکنون صهیونیست‌ها با عدم پذیرش بازگشت آوارگان و نیز تشدید بازداشت‌ها و کوچاندن اعراب از اراضی 1948 و 1967 به غزه و کرانه باختری سعی در کاهش جمعیت فلسطنیان دارند. در شرایطی که رژیم صهیونیستی با افزایش جمعیت صهیونیست‌ها برای استمرار اشغال بیت‌المقدس و کرانه باختری فعالیت می‌کند و سعی دارد تا در نهایت فلسطینیان را در محدوده غزه و چند شهرک مستقر سازد، بازگشت آوارگان فلسطینی می‌تواند شکست این توطئه را به همراه داشته باشد. (در کنار 5/4 میلیون آواره، رژیم صهیونیستی برای اخراج یک میلیون عرب از اراضی اشغالی فعالیت می‌کند که تهدیدی بزرگ برای آینده فلسطین قلمداد می‌شود).
2ـ استمرار انتفاضه و تقویت بنیه مقاومت از اهداف ملت فلسطین است. در مقطع کنونی که فلسطینیان با دست‌یابی به موشک‌های کوتاه‌برد و تشکیل یگان‌های سازمان‌یافته توانایی اجرایی انتفاضه در ابعاد جدید را دارا می‌باشند حضور آوارگان می‌تواند پیامدهای مثبتی برای انتقاضه به همراه داشته باشد. افرادی که در خارج از اراضی اشغالی حضور داشته‌اند اکنون با حمایت‌های مالی، نیروی انسانی، بهره‌گیری از تحصیلکردگان و … می‌توانند روحی دوباره به مقاومت دمیده که تشدید انتفاضه را در پی دارد.
3ـ نگاه جامعه جهانی به تحولات فلسطین گواه این حقیقت است که بخشی از بی‌توجهی آنها به خواست فلسطینیان برگرفته از جمعیت رو به ‌افول آن می‌باشد. بازگشت آوارگان به اراضی اشغالی در مقطعی که رژیم صهیونیستی و متحدان غربی آن برای کاهش اراضی فلسطینیان تلاش می‌کنند می‌تواند اولا ترکیب بالای جمعیتی فلسطین رژیم صهیونیستی را وادار سازد که تحت فشارهای جهانی برای اسکان این افراد اراضی اشغالی را به فلسطینیان بازپس داده ثانیا با توجه به جو رسانه‌ای و تبلیغاتی که در زمان بازگشت آوارگان ایجاد می‌گردد، سازمان‌های جهانی نیز چاره‌ای جز رویکرد به اجرای خواسته‌های فلسطینیان ندارند. این سازمان‌ها تاکنون به بهانه افزایش جمعیت صهیونیست در برابر شهرک‌سازی و اشغال اراضی سکوت کرده‌اند در حالی اکنون با حضور آوارگان این سکوت به نفع اسکان فلسطینی‌ها می‌تواند شکسته شده و حداقل اراضی 1967 را به آنها بازگرداند.
در نهایت با توجه به تحولات فلسطین می‌توان گفت که بازگشت آوارگان به فلسطین به رغم تمام مشکلات امری الزام‌آور است که در کنار تحقق اهداف داخلی فلسطینیان می‌تواند به عنوان سدی در برابر توسعه‌طلبی صهیونیست‌ها ایفای نقش نماید. چنانکه ذکر شد رژیم صهیونیستی جمعیت فلسطینیان را عامل اصلی ناکارآمدی توسعه اراضی اشغالی می‌داند لذا برای حفظ برتری جمعیتی خود فعالیت می‌کند. بر این اساس چنانکه دولتمردان فلسطین تاکید کرده‌اند کشورهای اسلامی ‌(بویژه سازمان کنفرانس اسلامی) باید در کنار سایر اهداف خود در قبال فلسطین، بررسی بازگشت آوارگان را نیز مدنظر قرار دهند که نتیجه نهایی آن جلوگیری از یهودی‌سازی قدس و نزدیک شدن به تحقق آرمان تشکیل کشور مستقل فلسطینی به پایتختی قدس شریف است که با دمیدن روح جدید به انتفاضه قابل اجرا می‌باشد، هر چند که رژیم صهیونیستی و متحدان غربی آن برای جلوگیری از این مهم تلاش می‌کنند.