چه کسانی از فرار شهرام جزایری سود می‌برند؟

نعمت احمدی
فرار از زندان امر بی‌سابقه‌ای نیست از امن‌ترین زندان‌های دنیا هم زندانیان فرار کرده‌اند، فرار شهرام جزایری از زندان صورت نگرفته که مسایل حفاظتی زندان‌های ایران را زیر سوال ببریم، جزایری در راه انتقال از زندان به محل استقرار هیات کارشناسی خود فرار کرده است.
به نحوه فرار و مسئولیت افراد کاری ندارم، آن‌چه فرار شهرام جزایری را در مرکز توجه رسانه‌ها و افکار عمومی قرار داده است شخصیت شهرام جزایری است، جوانی که دانشکده دندانسازی را رها ساخت و به تجارت روی آورد و درست یا نادرست به صادرکننده نمونه تبدیل شد، جایزه گرفت و ناگهان در پرونده معروف به ـ آقازاده‌ها ـ نام شهرام جزایری سایه افکند و به پرونده شهرام جزایری تغییر نام داد: نگارنده به عنوان وکیل در پرونده جزایری بعد از صادق آل محمد وکیل تعیینی جزایری بیش‌ترین حضور را در جلسات دادگاه داشتم تعداد افرادی که وکالت آنان در پرونده جزایری برعهده من بود باعث شد که به جز جلسه اول که هنوز وکالت نکرده بودم در سایر جلسات به اجبار حاضر بودم یعنی از 25 جلسه دادگاه شهرام جزایری که به صورت علنی و غیرعلنی برگزار شد من جز جلسه اول در بقیه جلسات حضور داشتم و بعدا هم در زندان چندین بار شهرام جزایری را دیدم همه این مطالب را گفتم: که دلیلی باشد بر شناخت نسبی من از شهرام جزایری، به باور من شهرام جزایری اهل فرار نبود، خصوصا وقتی که حکم وی از اخلال در نظام اقتصادی به تحصیل مال نامشروع در دیوان عالی کشور تغییر عنوان داد.
با این تغییر عنوان جرم، مجازات سنگین در انتظار شهرام جزایری نبود. سه عنوان اتهامی وی، یکی جعل سندی که وسیله اخذ پاسپورت شد و دیگری پرداخت رشوه و آخرین اتهام که دیوان عالی کشور آن را تحصیل مال نامشروع در صورت محقق شدن دانسته بود. همه این جرایم به فرض ثبوت دارای مجازات‌های زیر است:
الف: تحصیل مال نامشروع
برابر ماده 2 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، هر کس مالی را تحصیل کند و طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی باشد، این عمل جرم محسوب است و علاوه بر رد اصل مال به مجازات 3 ماه تا 2 سال حبس و یا جریمه نقدی معادل دو برابر مال به دست آمده محکوم خواهد شد، یعنی شهرام جزایری به عنوان تحصیل‌کننده مال نامشروع به 3 ماه تا 2 سال حبس محکوم می‌شود یا تا دو برابر مال تحصیل شده از طریق نامشروع محکوم می‌شد فرض را بر عدم وجود کیفیات مخففه بدانیم و حداکثر مجازات را برای جزایری در این مورد وارد بدانیم می‌توان او را به دو سال حبس محکوم کرد.
ب: پرداخت رشوه
این که پرداخت‌های شهرام جزایری را رشوه تلقی کنیم بستگی به نظر دادگاه دارد، در تعریف رشوه برابر ماده 3 قانون تشدید مجازات مرتکبین به ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری آمده است... هر یک از مستخدمین و مامورین دولتی اعم از قضایی و اداری... یا مامورین به خدمات عمومی خواه رسمی یا غیررسمی برای انجام دادن یا انجام ندادن امری که مربوط به سازمان‌های مزبور می‌باشد وجه یا مال یا سند پرداخت وجه یا تسلیم مالی را مستقیما یا غیرمستقیم قبول نماید در حکم مرتشی است و پرداخت‌کننده وجه را راشی می‌نامند برابر نظریه شماره 4224/7 مورخ 14/7/69 اداره حقوقی قوه قضاییه چون مجازات راشی ضبط مال است که به عنوان رشوه پرداخت نموده است و مجازات دیگری ندارد....
لذا در مورد پرداخت رشوه برابر قانون تشدید مجازات مرتکبین به ارتشا و اختلاس هم مجازاتی به عنوان حبس شامل شهرام جزایری نمی‌شود.
البته ماده 592 قانون مجازات اسلامی راشی را قابل مجازات دانسته و به عنوان مجازات علاوه بر ضبط مال ناشی از ارتشا به حبس از 6 ماه تا سه سال و یا تا 74 ضربه شلاق تعیین کرده است، اما بین حقوقدانان با وجود قانون تشدید مجازات مرتکبین به ارتشا و اختلاس و قانون مجازات اسلامی در حاکمیت این دو قانون اختلاف است گروهی اعتقاد دارند چون قانون تشدید مجازات مرتکبین به ارتشا و اختلاس، قانون خاص و مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام است با قانون مجازات اسلامی که قانون عام است، قانون خاص مصوب مجمع تشخیص حاکمیت دارد و به همین اعتبار مجازات کلاهبرداری را مستند به قانون تشدید در نظر می‌گیرند، به فرض که ماده 592 قانون مجازات اسلامی در مورد پرونده شهرام جزایری را حاکم بدانیم مجازات راشی حداکثر سه سال زندان است که می‌تواند به 74 ضربه شلاق هم تبدیل شود.
ج: جعل
یکی از اتهامات شهرام جزایری جعل گواهی پایان خدمت یا جعل ورقه‌ای که منجر به صدور گواهی معافیت و در نهایت اخذ پاسپورت شده است البته اتهام جعل نمی‌تواند مصداق داشته باشد بلکه عمل شهرام جزایری استفاده از سند مجعول است چون نوع ورقه مجعول را نمی‌دانم، حداکثر مجازاتی که می‌توان برای استفاده از سند مجعول در نظر گرفت برابر ماده 528 قانون مجازات اسلامی حبس از 6 ماه تا سه سال است.
البته دادگاه شعبه 1192 جعل را هم جزو اتهامات شهرام جزایری دانسته و به همین اعتبار او را به سه سال حبس از لحاظ جعل اسناد رسمی محکوم نموده است لابد اصل ورقه‌ای که منجر به صدور برگ معافیت شده است به وسیله شهرام جزایری جعل شده است البته دور از ذهن است که اوراق و اسناد مرجعی در اختیار شهرام جزایری بوده باشد یا به طریقی به دست آورده و جعل نموده باشد که بتوان اتهام جعل را به وی منتسب نمود البته باید استدلال دادگاه و ادله پرونده را دید مجموع این جرایم اثباتی کدام بوده است که جمعا وی را به 14 سال حبس محکوم نموده‌اند البته فرار شهرام جزایری در مجازات تتمیمی و تکمیلی یعنی تبعید و محرومیت از فعالیت بازرگانی و تجاری جای مناقشه دارد زیرا محرومیت از فعالیت بازرگانی و تجاری را چگونه کشف و مانع آن شد زیرا امکان اینکه کسی را از فعالیت بازرگانی ممنوع کنیم نه این که مخالف قانون اساسی است بلکه امکان عملی هم ندارد می‌شد وی را محروم از عضویت در شرکت‌های تجاری نمود امروزه امر تجارت به صورت سنتی برگزار نمی‌شود با ورود به دنیای اینترنت می‌توان میلیاردها خرید و فروش کرد بدون اینکه نیاز به دفتر و دستکی باشد این بخش از حکم در نوع خود بی‌نظیر است!
حال که شهرام جزایری فرار کرده باید دید از این فرار چه جریانی سود می‌برد. شهرام جزایری در دومین جلسه دادگاه با ذکر نام اشخاص و مبالغ پرداختی به آنان جریانی را به وجود آورد که بیشترین آسیب را جریان اصلاحات متحمل شد. شهرام جزایری کوچک‌ترین پرداخت خود را به هر فرد و گروهی در دادگاه اعلام نمود مثلا به فلان فرد یک دستگاه گوشی موبایل ـ بدون خط ـ و یا دستگاه تلویزیون و حتی شامی که در دبی در فلان هتل وجه آن را پرداخت کرده بود در دادگاه اعلام کرد.
جناح چپ بیش‌ترین آسیب را از پرونده شهرام جزایری دید و مطلبی باقی نمانده بود که شهرام جزایری بتواند دوباره بیان کند جناح راست هم از فرار شهرام جزایری آسیب دیده است جای خوشحالی است که قوه قضاییه و مسئولان قضایی در پرونده شهرام جزایری رد پایی نداشتند و این فرد به ظاهر خود را بی‌نیاز از قوه قضاییه می‌دانست. تشکیل 25 جلسه علنی و غیرعلنی و پخش آن از تلویزیون به رغم صراحت ماده 188 قانون آیین دادرسی کیفری و قبول این ایراد از طرف مسئولان قوه قضاییه، صرفا به جهت نشان دادن اقتدار قوه قضاییه در برخورد با پرونده‌هایی از این دست استقلال قوه قضاییه را نشان داد. ظرف 5 سالی هم که پرونده در جریان بود دیوان عالی کشور و دادگاه تجدیدنظر به دور از هیاهو به موضوع رسیدگی کرد.
ارجاع پرونده به شعبه 20 دیوان عالی کشور که یکی از شعبات مقتدر دیوان عالی کشور و از نظر احاطه به مسایل حقوقی و سابقه قضایی از شعبات قابل احترام است نشانه دیگری از حوصله قوه قضاییه برای کشف حقیقت به دور از هیاهو و جنجال بود و ارجاع پرونده به مجتمع امور قضایی و ابلاغ ویژه‌ای که رییس محترم قوه قضاییه برای قاضی رسیدگی‌‌کننده که از قضات با سابقه و انقلابی صادر نمودند نشان از وسواس دستگاه نسبت به پرونده شهرام جزایری بود. صدور این رای هم نشان از اقتدار این شعبه می‌باشد که خلاف شایعه‌ای که صحبت از برائت شهرام جزایری داشت می‌باشد.
بعد از فرار هم قوه قضاییه همه همت خود را مصروف دستگیری شهرام جزایری نموده است تشکیل هیات 3 نفره متشکل از اعضای عالی‌رتبه قوه قضاییه، اقدامات دادستان عمومی و انقلاب تهران، سرعت عمل در اطلاع‌رسانی همه و همه نشانه پشتکار دستگاه قضایی می‌باشد حال باید با گمانه‌زنی‌های متعددی رمز و راز فرار شهرام جزایری را مورد نقد قرار داد. جناح چپ یا اصلاح‌طلب نه قدرت دارد، نه از این فرار سودی می‌برد و محکومیت یا آزادی شهرام جزایری هیچ سودی برای این جناح دور از قدرت ندارد، جناح راست هم نه این که سودی از فرار شهرام جزایری نمی‌برد بلکه بیش‌ترین آسیب را از این فرار خواهد دید. می‌ماند ثروت شهرام جزایری که می‌تواند انگیزه‌ای برای فرار یا فراری دادن وی باشد.
ظاهرا شهرام جزایری بدهکار نمی‌باشد زیرا صحبت از 160 میلیارد تومان اموال باقی مانده از وی می‌رود. پس به چه علتی شهرام جزایری فرار کرده است و از فرار او چه کسانی سود می‌برند؟ پرسش این است که ظرف 5 سال گذشته اداره اموال جزایری با چه کسانی بوده است؟ حسابرسی این ایام چه شده است؟ آیا اموالی خرید و فروش شده و در این خرید و فرو‌ش‌ها رعایت قواعد مربوط به خرید و فروش مراعات شده است این بخش از پرونده جزایری قابل تعمق است نمی‌دانم شهرام جزایری در خارج از کشور موجودی اعم از منقول و غیرمنقول داشته، چه کسانی به گفته آقای جمشیدی نقدینگی یک میلیارد تومانی را در هنگام فرار برای شهرام تدارک دیدند؟
فردی که 27 سال زندان در کارنامه خود داشت و امیدی به نقض رای نداشت مدتی از مرخصی نیز استفاده کرده بود. و دوباره به زندان برگشت، نگارنده به لحاظ شناختی که در طول دادرسی و بعد از آن که هر از گاهی که او را در زندان می‌دیدم و شناختی از او پیدا کرده بودم از این خبر یعنی فرار او شوکه شدم. زیرا شهرام جزایری همیشه می‌گفت: اگر از زندان رها شدم دور همه را خط می‌کشم و فقط به کار تجارت خواهم پرداخت و ایران بهترین کشوری است که می‌توان با سلامت در آن تجارت کرد. او مدعی بود از گذشته خود و ارتباطاتی که داشته و سرنوشتی که پیدا کرد عبرت گرفته است، چه شد شهرام جزایری فرار کرد؟
کسی که بیش‌ترین اعتماد را به قاضی دادگاه امور اقتصادی و عدالت او داشت و مطمئن بود که رای این شعبه با تکیه بر نقض بخش اخلال در نظام اقتصادی رای قابل تحمل می‌باشد آیا فرار شهرام در رای 14 سال حبس تاثیر داشته حداقل می‌توان حدس زد مجازات‌های تتمیی و تکمیلی بی‌تاثیر از فرار او نبوده او که می‌دانست ظرف این مدت از اموال او به خوبی حفاظت و حراست شده است و با پرداخت بدهی‌ها و خسارت و رد اموال باز هم مبالغ قابل توجهی برای او باقی خواهد ماند تا بتواند این بار با تکیه بر تجربه‌ای که آموخته بود به گفته خود ـ فقط تجارت کند ـ باید این بخش از پرونده جزایری را بازخوانی کرد او در زندان به قوانین هم آشنا شده بود و از آزادی مشروط و نیز مرخصی برای زندانیان مالی بااطلاع بود و در فاصله همین مرخصی‌ها بود که تجدید فراش کرد و صاحب فرزند پسری شد که به شوخی می‌گفت: می‌خواهم اسم او را اوین بگذارم راستی چرا شهرام جزایری فرار کرد و از این فرار چه کسانی منتفع می‌شوند؟