گزینه شکست در مذاکرات نداریم

نویسنده: Bruno Pellaud معاون سابق رئیس آژانس بین‌المللى انرژى هسته‌اى
مترجم: آرزو دیلمقانى
پیشنهاد جایگزین ایران به طور مشخص غیر قابل قبول است. اما پیش از آنکه این در نیز به طور کامل بسته شود ‌آژانس بین‌المللى انر‍ژى هسته‌اى باید از ایران در ارتباط با گزینه مشابه ایران سوال کند. بهتر است نگاهى بى‌اندازیم که این پرونده چرا باید نتیجه بخش باشد و چکئنه به نتیجه خواهد رسید.
احتمال این وجود دارد که دولت ایران پیشنهاد انتقال 75 درصد از اورانیوم غنى شده با درصد پایین خود را که قرار بود به روسیه برود،‌رد کند. در عوض این پیشنهاد را خواهد داد تا این مقدار اورانیوم در مقدار کمتر ارسال شود. چنین پیشنهادى غیر قابل قبول است. نشست‌هاى ژنو و وین بر این مساله تمرکز داشتند که بیشتر اورانیوم ایران هرچه زودتر به خارج از ایران منتقل شود. در عوض غرب نیز نیاز دارد تا کارى انجام دهد که این سناریو با شکست مواجه نشود و درب مذاکرات آینده باز بماند.
پیشنهاد جایگزین ایران به طور مشخص غیر قابل قبول است. اما پیش از آنکه این در نیز به طور کامل بسته شود و پیش از آنکه تحریم‌هاى بیشترى علیه ایران اعمال شود،‌آژانس بین‌المللى انر‍ژى هسته‌اى باید از ایران در ارتباط با گزینه مشابه ایران سوال کند. بهتر است نگاهى بى‌اندازیم که این پرونده چرا باید نتیجه بخش باشد و چکئنه به نتیجه خواهد رسید.
باید به این درک رسید که بى‌میلى ایران براى انتقال اورانیوم خود به روسیه و فرانسه چیست. طى سال‌هاى روسیه به طور چشمگیرى به عنوان یک چتر حمایتى از ایران در شوراى امنیت سازمان ملل بوده است و این درحالى است که در ارتباط با نیروگاه اتمى بوشهر در ارتباط بوده است. طى دهه گذشته، روس‌ها از نظر تکنیکى قادر به تکمیل این نیروگاه در چارچوب زمان نبودند و یا اینکه نمى‌خواستند این نیروگاه را به اتمام برسانند،‌البته تلفیقى از این دو گزینه نیز وجود دارد.
در عین حال،‌آنها سعى کردند تا هزینه‌هاى تکمیل نیروگاه بوشهر را بالا ببرند. در ارتباط با فرانسه هم در دهه 1970،‌ ایران حدود 1.2 میلیارد دلار براى پروژه غنى سازى ارودیف به فرانسه وام داده است. پس از انقلاب اسلامى در ایران و موج تهمت زنى نسبت به فرانسه،‌قرارداد ارودیف به حالت تعلیق درآمد. پس از مذاکرات طولانى ایرانى‌ها در اوایل دهه 1990،‌حدود 1.6 میلیارد دلار پول دریافت کرد. مهمتر از همه اینکه فرانسه با ایران مذاکره کرده بود. با چنین گذشته تاریخى،‌بسیارى از ایرانى‌ها در ارتباط با معامله با فرانسه دچار تردید شدند.
به غیر از روسیه چه کسى مى‌تواند مشارکت با ایران براى غنى سازى ایمن اورانیوم را بپذیرد؟ من دو گزینه را محتمل مى‌دانم،‌امریکا و یا یک کشور کوچک اروپایى (مانند، سوئد یا سوئیس که دوکشورى هستند که تجربه چنین کارى را در اروپا دارند).
مسلما،‌ گزینه امریکا احتمال بعیدى است. اما نشانه‌هایى از اینکه برخى از ایرانى‌ها ترجیح مى‌دهند با امریکا همکارى کنند وجود دارد.
بنابراین با مدیریت امریکا،‌این اورانیوم مى‌تواند با خارج شدن از ایران از خطر دور شود،‌در روسیه غنى شود و در فرانسه به سوخت مورد نیاز تبدیل شود. متعاقبا،‌در پایان سال 2010،‌امریکا مى‌تواند این سوخت را به ایران براى استفاده در رآکتور هسته‌اى تهران تحویل دهد. همچنین به خاطر داشته باشید که این پروسه خارج از تحریم‌هاى شوراى امنیت سازمان ملل خواهد بود، چراکه این رآکتور براى مصارف پزشکى مورد استفاده قرار مى‌گیرد.
اگر ایران و امریکا آمادگى لازم براى مذاکره مستقیم را یکدیگر را نداشته باشند (احتمال این مساله زیاد است) هر دو طرف مى‌توانند به سوى یک طرف اروپایى بچرخند،‌ این مى‌تواند یکى از همان کشورهاى کوچک اروپایى باشد که هر دوطرف نسبت به آن اعتماد دارند. این کشور باید جایى خارج از خاورمیانه و در فاصله کمى با ایران باشد.
در میان کشورهاى اتحادیه اروپا،‌کشورهایى مانند سوئد و فنلاند و اتریش داراى این قابلیت‌ها هستند. البته در این میان مى‌توان به کشور سوئیس که در خارج از اتحادیه اروپاست اشاره کرد. در یک شرایط متداول، دى‌اکسید اورانیوم مى‌تواند به این کشور منتقل شود. دى‌اکسید اورانیوم کم غنى شده به سختى رادیواکتیو است، بنابراین انتقال و ذخیره کردن آن بسیار آسان است. حتى کانتینرهایى هم براى انتقال هوایى نیز موجود است. انتقال هوایى این اورانیوم باعث مى‌شود که کمتر از 300 کیلوگرم از اورانیوم غنى شده در ایران باقى بماند. در تمامى این مدت این اورانیوم جزو اموال ایران به شمار خواهد رفت.
و اما خط آخر؟ دولت اوباما بدون هیچ پیش‌شرطى یک گام بسیار مهم در مذاکره با ایران بر مى‌دارد. مذاکرات ژنو 2 باید برگزار شود تا جزئیات بیشترى در ارتباط با نحوه انتقال و مسائل جانبى این اقدام مورد بررسى قرار بگیرد. آژانس بین‌المللى انرژى هسته‌اى گامى موثر در آغاز این مذاکرات برداشته است. پیش از بسته شدن در باید به این دو گزینه به خوبى دقت کرد،‌چرا که محمد البرادعى،‌رئیس آژانس بین‌المللى انرژى هسته‌اى بارها تاکید کرده است که گزینه‌اى به نام شکست در این مذاکرات وجود ندارد.