«تحولات دریای خزر» در گفتوگوی ایسنا با صفری
اولویت ما در خزر امنیتی است
موضوع رژیم حقوقی دریای خزر یکی از مهم ترین مسائل سیاست خارجی ایران است؛ مسئله ای که مدتهاست مقامات کشورهای ساحلی این دریا را به برگزاری نشست هایی در سطوح مختلف واداشته است. گرچه مشخص نشدن رژیم حقوقی دریای خزرهمواره انتقاد فعالان بخش انرژی کشورمان به ویژه در حوزه نفت و گاز را برای فعالیت در خزر برانگیخته است، اما نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر تاکید می کند که بنابرمصوباتی که مراجع ذیصلاح کشورمان صادر کردهاند وزارت نفت محدودیتی برای فعالیت نفتی در مناطق مورد نظر و مصوب ندارد و نهایی نشدن رژیم حقوقی به فعالیت آنان خلل نمی رساند. باید با تمام توان، اقدامات برنامه ریزی شده را پیش برد.
البته صفری به خبرنگار ایسنا می گوید درمورد بلوک مشترک البرز روسای جمهور دو کشور به توافق رسیدهاند که فعلا دو کشور از فعالیت در آنجا خوداری کنند.
مهدی صفری هشت سال است که نمایندگی ویژه ایران در امور دریای خزر را برعهده دارد وبا اعتقاد به «صبوری» در مذاکرات،تاکید دارد که ایران روی حقوق خود پافشاری می کند و درعین حال با ایجاد تنش نیز مخالف است.
مهدی صفری در زمینه انجام عملیات اکتشافی در دریای خزر هم گفت که لرزه نگاری دو و سه بعدی در ساختارهای مورد نظر در خزر انجام شده و ساخت سکوی نیمه شناور با فناوری نو نیز به اتمام رسیده است و به این ترتیب مدتی است که فعالیت های ایران در خزر در زمینه اکتشاف و حفاری آغاز شده است.
در ارتباط با مسائل دریای خزر مهدی صفری، نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور دریای خزر، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی - خارجی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) با اشاره به برگزاری نشست معاونان وزیران امور خارجه پنج کشور ساحلی دریای خزر در باکو گفت:« در اجلاس روسای جمهور که در 24 مهر 1386 در تهران برگزار شده بود روسای جمهور کشورهای ساحلی دریای خزر تصمیم گرفتند علاوه بر رژیم حقوقی دریای خزر که درحال شکلگیری است به دلیل اهمیت صلح، ثبات و امنیت دریای خزر موافقتنامه ای به صورت جداگانه برای مسائل امنیتی خزر تهیه شود و در اجلاس بعدی سران که قرار است در باکو برگزار شود، به امضا برسد. اجلاس سوم سران قرار بود سال گذشته در باکو برگزار شود ولی متاسفانه به خاطر مسائل انتخاباتی برخی از کشورهای ساحلی از جمله جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران، به تاخیر افتاد.»
دور دوم مذاکرات نمایندگان کشورها در امور دریای خزر دی ماه در باکو انجام می شود
وی افزود: « در اجلاس سران تهران، وظیفه تدوین پیشنویس این موافقتنامه و میزبانی برگزاری جلسات پنج جانبه بر عهده جمهوری آذربایجان گذاشته شد. در همین رابطه سه طرح از سوی سه کشور مبادله شد: اعتمادسازی و ثبات توسط ایران، پیمان سیاسی ثبات توسط قزاقستان و کاسفور نیز توسط روسیه ارائه شده بود. البته در این میان طرح ایران بسیار جامع و کامل بود. به هر حال باکو موظف شد با تلفیق این طرحها پیش نویس جدیدی را ارائه کند. با پیگیریهای بسیار زیاد، آذریها پیشنویس موافقتنامه را تهیه و رسما به کشورهای ساحلی ارائه کردند. کشورها نیز بررسیها و هماهنگی های داخلی خود را انجام دادند تا مذاکرات پنججانبه را آغاز کنند. خوشبختانه 30 مهر و اول آبان ماه سال جاری اولین اجلاس در این خصوص در باکو برگزار شد و دور اول بررسیها انجام گرفت و میتوان گفت نتیجه مثبتی داشت. قرار است دور دوم مذاکرات در شهر باکو و در دی ماه انجام شود.»
امیدواریم دراجلاس باکو پیشنهاد احمدینژاد برای شکلگیری سازمان همکاریهای اقتصادی دریای خزر نهایی شود
صفری با اشاره به موارد مورد بحث در این نشست تصریح کرد:« مسائل مرزی و مرزبانی، مبارزه با تهدیدات مشترک، مبارزه با جرایم سازمان یافته، مسایل گمرکی، جستجو و نجات، کنترل کشتیها، مبارزه با انواع قاچاق مانند قاچاق مواد مخدر، کالا، سلاح، صید غیر مجاز، مهاجرتهای غیر قانونی، مبارزه با تروریسم، انتقال تجربه، تبادل اطلاعات و... از مواردی است که در این موافقتنامه مورد بحث هستند. این کنوانسیون با یک مقدمه و 14 ماده حالت چارچوب دارد و برای هر کدام از مواد، پروتکلهای ضمیمه تنظیم خواهد شد. مسایل کلی این موافقتنامه بررسی و تقریبا حل شده و قرار شد اجلاس بعدی در ماه ژانویه در باکو در سطح کارشناسی و با حضور معاونین وزیران خارجه و نمایندگان ویژه در امور خزر تشکیل و پس از نهایی شدن، اجلاس سران در باکو برگزار شود.»
نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر با اشاره به ملاقات خود با الهام علی اف، رییس جمهور آذربایجان، که در سفر اخیر خود با باکو انجام شد، با بیان اینکه در این ملاقات در خصوص مسایل مهم دریای خزر، روابط دوجانبه و مسائل انرژی اعم از نفت و گاز و برق و نفت مذاکراتی صورت گرفت، خاطرنشان کرد: « در مورد مسائل چند جانبه و مسائل امور دریای خزر، از طرف آذربایجانی درخواست کردیم که تاریخ دقیق اجلاس سران مشخص و هرچه سریعتر اعلام شود تا شاهد برگزاری آن باشیم. امیدواریم در اجلاس سران باکو بتوانیم موافقتنامه امنیتی و همچنین پیشنهاد جناب آقای احمدینژاد در اجلاس سران تهران برای شکلگیری سازمان همکاریهای اقتصادی دریای خزر را نهایی کنیم.»
آذربایجان قول داد دستورهای لازم اجرای هرچه سریعترروند تشکیل سازمان همکاریهای اقتصادی را صادر کند
نماینده ویژه در امور دریای خزر افزود: « در اجلاس سران در تهران بر اساسا پیشنهاد ایران، تصمیم گرفته شد ابتدا کنفرانس اقتصادی در آستراخان برگزار شود و روسیه قبول کرد میزبان اولین دور این کنفرانس باشد. این اجلاس سال گذشته در آستراخان برگزار شد. روند این چنین است که در اجلاس بعدی سران خزر این کنفرانس به سازمان همکاریهای اقتصادی تبدیل شود. مقام آذربایجانی قول داد دستورهای لازم برای اجرای هرچه سریعتر این مباحث را صادر کند.»
با آذریها 20مذاکره درباره تحدید و تعیین حدود بستر دریا برای بهره برداری از منابع انرژی زیر بستر داشتیم
صفری همچنین با اشاره به مباحث مطرح شده در این دیدار درباره انرژی و تحدید حدود در دریای خزر یادآور شد:« ما علاوه بر 25 دور مذاکرات پنج جانبه در خصوص دریای خزر با کلیه کشورهای ساحلی، با آذریها متجاوز از بیست بار مذاکرات دوجانبه راجع به تحدید حدود و نحوه تعیین حدود بستر برای بهره برداری از منابع انرژی زیر بستر داشتیم. گرچه این مذاکرات هنوز نهایی نشده اند ولی سمت و سوی مذاکرات مثبت است و امیدواریم هرچه زودتر به منافع ملی و حقوق حقه خود در دریای خزر نایل شویم.»
لرزه نگاری دو و سه بعدی در ساختارهای مورد نظر در خزر انجام شده
فعالیتهای ایران در خزر در زمینه اکتشاف و حفاری آغاز شده است
وی در تشریح فعالیتهای ایران در زمینه بهره برداری از ذخایر دریای خزر و مسائل مربوط به انرژی گفت: « لرزه نگاری دو و سه بعدی در ساختارهای مورد نظر در خزر انجام شده و ساخت سکوی نیمه شناور با فناوی نو نیز به اتمام رسیده است. به این ترتیب مدتی است که فعالیتهای ایران در خزر در زمینه اکتشاف و حفاری آغاز شده است.»
صفری در عین حال در خصوص فعالیت دیگر کشورهای ساحلی در خزر در زمینه انرژی در پاسخ به این پرسش که آیا کشورهای دیگر در محدوده ایران عملیات حفاری و اکتشاف انجام داده اند تاکید کرد: « هیچ کشوری در مناطق اعلامی ایران که حدود 20 درصد است فعالیت نفتی انجام نداده است.»
به زودی سفری به عشق آباد خواهیم داشت
با آذریها مذاکرات را ادامه خواهیم داد
وی اضافه کرد:« البته در ارتباط با 20 درصد ایران با ترکمنها هم مذاکراتی داریم. فضای مذاکرات مثبت است. به زودی سفری به عشق آباد خواهیم داشت و علاوه بر مذاکرات پنج جانبه، مذاکرات دو جانبهای نیز انجام خواهیم داد. با آذریها نیز مذاکرات را ادامه خواهیم داد.»
رییس جمهور تاکید دارد اختلاف نظرات در خزر بدون تنش حل شود
صفری تاکید کرد: « ایران روی حقوق خود پافشاری می کند. در عین حال با ایجاد تنش نیز مخالف است. اعتقاد مقامات جمهوری اسلامی ایران به ویژه جناب آقای رییس جمهور همواره این بوده که دریای مازندران دریای صلح، ثبات و دوستی است و مباحث و اختلاف نظرات باید از طریق مذاکره و شیوههای دیپلماتیک و به دور از هرگونه تنش، حل و فصل شود.»
وی ادامه داد: « علاوه بر مسایل تحدید حدود، باید در خزر به گونهای برنامهریزی کنیم که ایران در خزر بیشترین بهرهبرداری های اقتصادی را داشته باشد. مواردی مانند کشتیرانی، بنادر، اکتشاف و انتقال انرژی، بازرگانی ، شیلات و سایر امور اقتصادی باید طوری برنامهریزی شوند که ما منافع حداکثری داشته باشیم. وضعیت ایران در خزر و زمینه فعالیتمان در ازمنه سابق تقریبا جز در مورد شیلات صفر بود و در شیلات هم نسبت به بقیه کشورها بسیار عقب بودیم. در کشتیرانی و بنادر وضعیت بسیار بد و اسف باری داشتیم. زمانی که در مسکو سفیر بودم ظرفیت بندر انزلی 200 هزار تن بود ولی در حال حاضر این بندر با 11 پست اسکله، هفت میلیون تن کالا ظرفیت دارد. برای مثال در سال 1387 در انزلی پنج میلیون و پنجاه و نه هزار تن کالا تخلیه و بارگیری شده است. این رقم در مقایسه با سال قبل - 86 - نوزده و نیم درصد رشد داشته است. در همین سال فقط در انزلی یک هزار و پانصد و پنجاه و نه فروند کشتی پهلو گرفت که در مقایسه با سال قبل - 1386- 12 درصد رشد نشان داده است. تعداد بندرهای فعال در خزر به مراتب افزایش یافته و کریدور شمال و جنوب را نیز شکل دادیم. امروزه بنادر انزلی ، نوشهر، امیرآباد، نکا، فریدون کنار، ... در وضعیت مطلوبی هستند و البته روند توسعه روز به روز درحال پیشرفت است.»
در نظر داریم در آینده حدود 40 درصد از کشتیرانی در خزر را ایران انجام دهد
نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر گفت:« برنامه ما این است که در آینده حدود 40 درصد از کشتیرانی در خزر را ما انجام دهیم. امروز 14 کشتی با مالکیت ایرانی و با پرچم ایران در خزر در حال فعالیت است و ناوگان تجاری ایران و تعداد کشتیها روز به روز در حال افزایش است. در حوزه انتقال انرژی نیز در حال فعالیت هستیم و به طور متوسط روزانه 120 هزار بشکه نفت از مسیر ایران در حال سوآپ است.»
مسایل مربوط به مرزبندی و تحدید حدود در کل جهان زمانبر و طولانی است
صفری با اشاره به زمان بر بودن مذاکرات افزود:« اصولا مسایل مربوط به مرزبندی و تحدید حدود به ویژه تحدید حدود دریایی در کل جهان امری زمانبر و طولانی است. اختلافات بسیاری از کشورهای جهان در مورد مناطق دریایی دههها و بعضا قرنهاست که حل نشده است. درخلیج فارس نیز ایران در این زمینه با برخی کشورها دهههاست که اختلاف نظر دارد. لذا ضمن اینکه ما تلاش داریم این مباحث را هرچه زودتر نهایی کنیم ولی باید دانست که رعایت منافع ملی برای ما اصل است.»
وی توضیح داد: « تحدید حدود مناطق دریایی اعم از سطح و بستر پهنههای دریایی در دریاها از یکسو و دریاچهها از سوی دیگر تحت ضوابط ویژه و رویههای خاص بین المللی انجام میگیرد. شیوههای مختلفی نیز وجود دارند و طبیعتا هر کشور براساس منافع خود، اولویت را به روشها و شیوههایی میدهد که منافع ملی اش را بیشتر تامین کند. مسایل مربوط به سطح دریای خزر مشکلات کمتری نسبت به مسایل بستر و زیر بستر دارد.جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که تعیین محدودههای بهره برداری از منابع زیر بستر باید براساس اصول حقوق بین الملل، از جمله اصل « انصاف»، انجام شود. اصل انصاف که خوشبختانه در دهههای اخیر در تحدید حدود آبهای بین المللی کاربرد زیادی پیدا کرده است اقتضا می کند که سهم هر کشور از تحدید حدود بستر با توجه به شرایط خاص و ویژه هر کشور، از جمله شکل جغرافیایی و هندسی سواحل، طول سواحل ذی ربط و غیره، مشخص شود. ما در این زمینه با مطرح ترین حقوقدانان داخلی و بین المللی که در سطح جهان از مقبولیت و محبوبیت برخوردارند مشورت کردیم و از نظرات آنها استفاده کردیم. لذا مواضع کنونی ایران به لحاظ حقوقی بسیار محکم و قابل دفاع است.»
سهم ایران از بستر دریا تقریبا حدود 20 درصد خواهد شد
وی گفت: «طبق این محاسبات که به طرق جغرافیایی، ریاضی، هندسی و حقوقی صورت گرفته مشخص شده است که در نهایت، سهم ایران از بستر دریا تقریبا حدود 20 درصد خواهد شد. این سهم به معنی تقسیم برابر بین پنج کشور نیست و ممکن است سهم کشورهای دیگر متفاوت باشد. این تفاوت در سهم را عوامل مختلفی از جمله شکل سواحل، طول ساحل و اصل انصاف و دیگر عوامل موثر تعیین خواهد کرد.»
تعیین محدودههای بستر برای بهره برداری از منابع زیر بستر منحصر به مناطق حاکمیتی نخواهند شد
صفری افزود: « در مسایل سطح باید مجددا عرض کنم که طبق توافقات بین 5 کشور ساحلی، شیوه تحدید حدود سطح دریا با بستر کاملا متفاوت خواهد بود. در سطح آب، هرکشور یک دریای سرزمینی و منطقه ملی خواهند داشت که در آن اعمال حاکمیت نمایند. این درحالی است که قبلا در خزر این منطقه وجود نداشت و این امر پیشرفت بسیار قابل ملاحظه ای است. یک منطقه دیگر نیز برای انحصار ماهیگیری و اقتصادی تعریف خواهد شد. مابقی دریا به صورت پهنه مشترک بین 5 کشور باقی خواهد ماند. این امر برای آزادی تردد کشتیها و حمل و نقل و محیط زیست، شیلات و... اهمیت ویژه دارد. در بستر دریا نیز فقط محدودههای بهره برداری از منابع تعیین خواهند شد. در این زمینه اختلافات بیشتر است و کشورها دیدگاههای متفاوتی در شیوه های قابل اعمال برای تعیین این محدوده ها دارند. ولی به هر حال باید دانست که تعیین محدودههای بستر برای بهره برداری از منابع زیر بستر منحصر به مناطق حاکمیتی نخواهند شد».
وزارت نفت محدودیتی برای فعالیت نفتی در مناطق مورد نظر و مصوب ندارد
در بلوک مشترک البرز روسای جمهور دو کشور به توافق رسیدهاند که فعلا از فعالیت در آنجا خوداری کنند
صفری تاکید کرد:« براساس تلاشهای دستگاه دیپلماسی کشورمان و با مصوباتی که مراجع ذیصلاح کشورمان صادر کردهاند، وزارت نفت محدودیتی برای فعالیت نفتی در مناطق مورد نظر و مصوب ندارد و عدم نهایی شدن رژیم حقوقی به فعالیت آنان خلل نمیرساند. باید با تمام توان، اقدامات برنامه ریزی شده را پیش برد. در مورد بلوک مشترک البرز هم روسای جمهور دو کشور به توافق رسیدهاند که فعلا دو کشور از فعالیت در آنجا خوداری کنند.»
نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر افزود: « براساس مصوبات شورای عالی امنیت ملی، کلیه راهبردها و مسائل مربوط به دریای خزر تعیین شده است و وزارتخانهها و نهادهای ذیربط در این چارچوب و در هماهنگی با وزارت امور خارجه و نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور دریای خزر عمل میکنند. براین اساس، کمیته ویژهای به سرپرستی وزارت امور خارجه و نماینده ویژه تشکیل شده و کلیه اقدامات را هماهنگ میکند.»
اقدامات ایران در اعتراض به برگزاری نشست آکتائو
صفری در مورد نشست قزاقستان، روسیه، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان در آکتائوی قزاقستان خاطرنشان کرد:« وزارت امور خارجه بلافاصله پس از آگاهی از اقدام قزاقستان برای گردهمایی در بندر آکتائو مجموعه اقداماتی انجام داد. از جمله سفرای کشورهای ساحلی را به وزارت خارجه احضار کردیم. سفیر روسیه 3 نوبت، سفیر ترکمنستان 2 نوبت و سفیر جمهوری آذربایجان و کاردار قزاقستان هر کدام یک نوبت احضار شدند. در این احضارها مواضع قاطع و درخواست موکد کشورمان به آنها ابلاغ گردید. همچنین سفرای کشورمان در کشورهای ساحلی با مقامات وزارت امور خارجه کشور متوقف فیه ملاقات کردند. جناب آقای متکی نیز با همتای قزاق دو نوبت تماس تلفنی برقرار کردند.(یک بار با وزیر وقت و یک نوبت با وزیر تازه منصوب شده).ایشان همچنین با همتایان روس و آذری نیز مکالمه تلفنی انجام دادند. درهمین زمینه متعاقبا ازسوی ایشان نامهای به وزرای خارجه کشورهای ساحلی ارسال شد.»
صفری گفت:« دراین مجموعه اقدامات که شامل مکالمات تلفنی، مکاتبات کتبی، احضار سفرا، مصاحبه ها و... بود؛ اعلام شد که برگزاری هرگونه اجلاس با حضور کشورهای ساحلی بدون حضور ایران، هر چند به صورت غیررسمی و مشورتی، موجب ناخرسندی ایران خواهد بود و کلیه تصمیمات در خصوص مسایل دریای خزر باید به صورت پنج جانبه اتخاذ گردد. در پی اقدامات ایران، مقامات قزاق رسما اعلام کردند که علت اجتماع روسای جمهور مراسم افتتاح چند پروژه عمرانی، راه سازی، افتتاح فرودگاه آکتائو و ... می باشد و برنامه های این سفر و گردهمایی اختصاص به خزر ندارد و در چارچوب کشورهای مشترک المنافع (CIS) انجام می گیرد و در خصوص موارد عدیده دوجانبه بحث خواهد شد ومسایل مطروحه در این سفر شامل مسایل رژیم حقوقی خزر و مباحث مرتبط با آن نخواهد بود.»
وی در تشریح اقدامات ایران در زمینه برگزاری نشست آکتائو ادامه داد:« از جمله یک مقام وزارت امور خارجه قزاقستان رسما و در رسانه ها بیان کرد که در "در آکتائو مسایل مربوط به رژیم حقوقی دریای خزر و تقسیم بستر دریا مورد مذاکره قرار نخواهد گرفت." این مقام قزاق افزود که: مذاکره مسایل مربوط به رژیم حقوقی دریای خزر تنها در نشست سران 5 کشور ساحلی دریای خزر امکان پذیر است. رئیس جمهور ترکمنستان در همین رابطه پیامی به مقامات ایرانی ارسال نمود که حاکی از این بود که "برادران ایرانی من مطمئن باشند که این سفر صرفا غیررسمی و برای شرکت در چند مراسم تشریفاتی و افتتاح پروژههای عمرانی انجام می گیرد و به هیچ وجه مسایل رژیم حقوقی دریای خزر در این سفر مورد مذاکره قرار نخواهد گرفت و حتی اگر مساله ای مطرح شود من حتما در آن شرکت نخواهم کرد". رییس جمهور ترکمنستان افزوده بود که با نظرات و حساسیت های ایران کاملا آشناست و اعتقاد دارد که حتما مباحث مربوط به دریای خزر باید در اجلاسهای پنججانبه و قطعا با حضور ایران و با اتفاق آراء مذاکره و تصمیم گیری شود.»
نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر گفت: « در آکتائو نیز تمام روسای جمهور (مدودوف، علییف ، نظربایف و بردی محمد اوف) به صورت جداگانه و رسما در مصاحبه ها تکرار کردند که این سفر ربطی به مسایل دریای خزر و رژیم حقوقی آن ندارد و رژیم حقوقی باید بر اساس اتفاق آرا و با حضور تمام کشورها ازجمله ایران مذاکره و نهایی شود. نهایت اینکه در آکتائو مسایل خزر مورد مذاکره قرار نگرفت. حتی گفتنی است که وزرای امور خارجه ، نمایندگان ویژه در امور خزر و کارشناسان امور خزر کشورها دراین سفر روسای جمهور را همراهی نکرده بودند.»
اولویت ما در خزر امنیتی است
آذربایجان و روسیه،اجازه ندارند پایگاه به کشورهای دیگر برای فعالیت علیه ایران بدهند
صفری در زمینه چگونگی نگرش ایران به خزر و اولویت بندی آن بیان کرد : « بسیاری در داخل و یا خارج کشور به دریای خزر اقتصادی نگاه میکنند در حالی که مسایل امنیتی بسیار مهم تر است و چنانچه امنیت نباشد مسایل اقتصادی با مشکل مواجه خواهند شد. اولویت ما در خزر امنیتی است. به همین دلیل حضور نیروهای ثالث در خزر به هیچ وجه برای ما پذیرفتنی نیست. در اعلامیه سران تهران این موضوع که فقط کشورهای ساحلی خزر حق حضور و کشتیرانی در خزر را دارند به امضای سران رسید. لذا شناورهای کشورها و نیروهای ثالث در خزر حق حضور ندارند. اصولا هیچ کشتی با پرچم کشوری غیر از کشورهای ساحلی نمیتواند وارد خزر شود و در آن تردد نماید. از سوی دیگر بر مبنای توافقات ما با جمهوری آذربایجان و روسیه، این دو کشور اجازه ندارند پایگاه به کشورهای دیگر بدهند که علیه ایران فعالیت کنند. این قرارداد ابتدا با روسیه و سپس با جمهوری آذربایجان منعقد شد. بر این اساس متقابلا اجازه نخواهیم داد از قلمرو یکدیگر علیه کشور دیگر اقدامی انجام گیرد.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
