ایران،آ‌مریکا و خلیج‌فارس (بخش چهارم)

به گزارش فارس، "مارینا اتاوی " مدیر برنامه خاورمیانه بنیاد کارنگی است و بر روی موضوع تغییرات سیاسی در خاورمیانه و امنیت خلیج‌فارس کار می‌کند.
این محقق آمریکایی در گزارشی به بررسی نقش ایران در خاورمیانه پرداخته است. در ادامه بخش دیگری از گزارش "ایران، آمریکا و خلیج فارس " ارائه می‌شود.
حماس و ظاهرا حتی حزب‌الله اخیرا به چالش‌های مستقیمی برای مصر تبدیل شده‌اند و دولت مصر معتقد است که ایران مسئول این چالش‌ها است.
حماس کنترل نوار غزه را در دست دارد و معمای بسیاری مشکلی را برای مصری‌ها ایجاد کرده است. مصر برای حفظ روابط خود با اسرائیل می‌تواند از قاچاق وسیعی که از طریق تونل‌های حفر شده زیر مرزهای نوار غزه با مصر قرار دارد جلوگیری کند. از این تونل‌ها چیزهای مختلفی از مواد غذایی گرفته تا تسلیحات به داخل نوار غزه منتقل می‌شود اما در صورتی که مصر از انتقال کالاها به داخل نوار غزه ممانعت کند باید خود را در مقابل انواع اتهامات ببیند که مصری‌ها در حال همکاری با اسرائیل برای صدمه زدن به فلسطینیان است.
به طور جایگزین مصری‌ها می‌توانند چشم‌های خود را بر روی قاچاق بسته و حتی اجازه دهند که تجارت به صورت رسمی از طریق مرزهای این کشور با نوار غزه صورت پذیرد. این چنین سیاستی با استقبال کشورهای عربی مواجه خواهد بود اما این اقدام می‌تواند به حماس نیز کمک کند و حماس نیز مورد حمایت مصر قرار ندارد و این موضوع می‌تواند به ایجاد تنش با اسرائیل منجر شود.
قاهره با انتخاب سختی مواجه است، مصر در حال طفره رفتن از شرط بندی است و همچنان مرزهای خود را با نوار غزه بسته نگه‌داشته است.
این اقدام مصر مورد ملامت جهان عرب واقع شده اما در واقع در حال اجازه دادن به قاچاق کالاها به نوار غزه بوده و با این اقدام به فلسطینی‌ها کمک می‌کند و به طور غیر مستقیم در حال کمک به حماس است اما مصر هرگز این موضوع را تایید نکرده است.
یکی دیگر از مواردی که باعث رنجش قاهره از تهران شده، حمایت ایران از حزب‌الله لبنان است. مصر به حزب‌الله به عنوان یکی دیگر از عوامل ایجاد تشنج در منطقه می‌نگرد.
رویکرد مصر به حزب‌الله همیشه منفی بوده است و اندکی بعد از عملیات سرب‌گداخته اسرائیل در نوار غزه در سال 2009 به بدترین شرایط خود رسید.
در آن زمان دولت مصر آشکارا حزب‌الله را متهم کرد که در حال اداره شبکه قاچاق اسلحه در مصر است که این شبکه تسلیحات مورد نیاز نوار غزه را تامین می‌کند.
"شیخ حسن نصر‌الله " رهبر حزب‌الله لبنان به جای اینکه به تکذیب این ادعا بپردازد با افتخار اعلام کرد که این سازمان [حزب‌الله] برای مقاومت در برابر اسرائیل سلاح فراهم می‌کرده است.
البته حزب‌الله لبنان بقیه ادعاهای مصری‌ها را تکذیب کرد. مصر اعلام کرده بود که حزب‌الله در حال برنامه‌ریزی علیه دولت مصر است.
تعداد زیادی از موضوعات غیر امنیتی دیگر به افزایش تنش بین دو کشور [ایران و مصر] منجر شده است.
ایران کشوری با نظام جمهوری اسلامی است اما مصر به سرکوب جنبش‌های اسلامی می‌پردازد و حتی با خشونت بسیار زیادی با آنها برخورد می‌کند.
دولت ایران نام خیابانی در تهران را به نام "خالد الاسلامبولی " گذاشته‌ است. اسلامبولی شخصی است که "انور سادات " رئیس جمهور سابق مصر را ترور کرد. سادات نیز کسی بود که به شاه ایران بعد از خروج از تهران پناه داد.
در نهایت به دلایلی که اشاره شد مصر به خصومت با ایران می‌پردازد. کشورهای حوزه خلیج فارس که دلایل بهتری از مصر برای نگرانی از برنامه هسته‌ای ایران دارند به خودشان اجازه نمی‌دهند به آن دامن بزنند یا دست‌کم خیلی احساس نگرانی نمی‌کنند.
اما مصر در شرایط متفاوتی قرار دارد . البته حتی مصر بارها این موضوع را شفاف ساخته که خواستار راه‌حل نظامی برای موضوع برنامه هسته‌ای ایران نیست.
از دیدگاه آمریکا، قاهره و واشنگتن دارای مواضع بسیار نزدیک و همراستا در قبال برنامه هسته‌ای ایران هستند اما این دو کشور اتحاد خوبی برای پیشبرد راهبردی منطقه‌ای علیه ایران تشکیل نداده‌اند.
اسرائیل که شرایط حیرت‌آوری دارد و مصر نیز کشوری نیست که آمریکا بتواند در راهبردهای خود علیه ایران به این کشور اتکا کند.
از نظر شرایط داخلی نیز، مصر در شرایط مقطعی نامعلومی قرار دارد. حسنی مبارک پیر است. رئیس جمهور شرایط را به گونه‌ای مهیا کرده است که فرزندش "جمال " یکی از معدود کسانی است که تحت قوانین محتاطانه و جدید این کشور می‌تواند کاندیدای ریاست جمهوری باشد. البته در صورت جانشینی جمال مبارک اعتراضات زیادی حتی از سوی نیروهای امنیتی ایجاد خواهد شد.
به علاوه مصر یک رهبر [بلافصل] در جهان عرب به شمار نمی‌آمده است؛ البته این کشور به دلیل وسعتش وزن قابل توجهی در روابط کشورهای عربی دارد و در آینده نیز خواهد داشت. دیگر کشورها نیز به مصر به عنوان یک رهبر نگاه نمی‌کنند. در مسائلی که کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس را به طور مستقیم تاثیر می‌گذارند مصر کشوری نبوده که برای ایجاد سیاست‌ها بر ای جهان عرب تلاش کند.