کانترپانچ بررسی کرد (بخش اول)

به گزارش فارس، گرت پورتر (Gareth Porter)، تاریخ‌دان و روزنامه‌نگار متخصص در امنیت ملی آمریکا، مقاله خود در پایگاه اینترنتی "کانترپانچ " را که به بررسی دلایل ساخت مجموعه غنی‌سازی "فردو " می‌پردازد، چنین آغاز می‌کند: دولت اوباما ادعا دارد ایران در زمان احداث تأسیسات غنی‌سازی فردو متعهد بوده است قبل از ساخت چنین مجموعه‌هایی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را در جریان بگذارد. اما گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا که در نوامبر 2007 و در مورد برنامه‌های هسته‌ای ایران منتشر شدند، حکایت از داستان دیگری دارند. آیا ایران باید ساخت این تأسیسات غنی‌سازی را به اطلاع آژانس می‌رساند و یا اینکه تعهدی در این خصوص نداشت؟
نویسنده در پاسخ می‌نویسد: اگر نگاهی دوباره به وقایع اخیر بیندازیم متوجه خواهیم شد که در اوایل سال 2007 و بعد از تهدید تأسیسات هسته‌ای ایران توسط دولت بوش، تهران تصمیم گرفت از توافقات قبلی خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی کنار بکشد.
یکی از مقامات ارشد دولت اوباما گفته: "ما می‌دانیم که ایجاد این تأسیسات قبل از زمانی رخ داده که ایرانی‌ها اعلام نمودند از اصلاحیه ترتیبات فرعی موافقتنامه پادمان کنار کشیده‌اند. "
اما گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهند که ایران ابتدا به‌طور رسمی و علنی تغییر خط‌مشی خود در مورد آگاه ساختن آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را اعلام نموده و پس از آن شروع به ساختن تأسیسات فردو نموده ‌است.
در ادامه مقاله با اشاره به گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا در مورد برنامه‌های هسته‌ای ایران، آمده است: در بخشی از این گزارش‌ها اعلام شده که غنی‌سازی "پنهانی " اورانیوم توسط ایران از "پاییز سال 2003 متوقف شده " و "احتمالا تا اواسط سال 2007 نیز در تعلیق به سر می‌برده است ". این اظهارات به روشنی نشان می‌دهند که سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا هیچگونه مدرکی دال بر احداث "پنهانی " هرگونه تأسیسات غنی‌سازی، پیدا نکرده‌اند.
یکی از منابع اطلاعاتی که به متن کامل گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا دسترسی داشت به خبرگزاری "آی‌پی‌اس " گفته که در این گزارش اعلام شده ایران ممکن است دست به احداث پنهانی کارخانه‌های غنی‌سازی اورانیوم بزند، اما با این وجود هیچگونه اشاره‌ای به ساخت دومین تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم نشده است.
تنها سندی که در این مورد وجود دارد این است که سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا تأسیسات فردو را به مانند چندین مجموعه تأسیساتی دیگر زیر نظر گرفته بودند زیرا سیستم تونل این تأسیسات تا زیر یک کوه امتداد می‌یافت.
نویسنده در ادامه مقاله با استناد به سخنان مقامات آمریکایی و ایرانی به این نتیجه می‌رسد که تأسیسات غنی‌سازی فردو بعد از سال 2007 احداث شده و بنابراین ایران ملزم به اعلام آغاز ساخت این مجموعه‌ها نبود: علی‌رغم این ادعا که ساخت تأسیسات فردو قبل از آوریل 2007 آغاز شده بود، یک مقام ارشد دولت آمریکا در 25 سپتامبر اذعان نمود که سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا در اوایل سال 2009 فهمیدند که فعالیت‌های ساختمانی در این تأسیسات به مانند یک مجموعه غنی‌سازی است.
گرت پورتر در ادامه مقاله خود با اشاره به بخشی از موافقتنامه پادمانی و دلایل تعلیق این بخش توسط ایران، می‌افزاید: تهران در سال 2003 پذیرفته بود که طبق اصلاحیه ترتیبات فرعی موافقتنامه پادمان عمل نماید. یعنی متعهد شده بود که در صورت برنامه‌ریزی برای ساخت هرگونه تأسیسات هسته‌ای به آژانس اطلاع دهد. اما اقدامات اتخاذ شده از جانب دولت بوش باعث شد ایران حمله به تأسیسات هسته‌ای از جانب آمریکا را یک احتمال جدی در نظر گرفته و برای ممانعت از شناسایی مکان این تأسیسات دیگر بر اساس اصلاحیه مذکور عمل ننماید و آن را تعلیق نمایند.         ادامه دارد...