در آمریکا چه می گذرد؟

پروفسور حمید مولانا
این روزها در آمریکا چه میگذرد؟ وضع اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایالات متحده آمریکا با گذشت یک سال و نیم از رکود و بحران مالی بزرگ چگونه است؟ مشکلات بزرگ دولت باراک اوباما در حوزه‌های سیاست داخلی و خارجی آمریکا چیست؟ دولتمردان، نخبگان و مردم آمریکا درباره تحولات، رویدادها و حقایق اخیر دنیا و کشور خود چه فکر میکنند؟
مشکلات بزرگ دولت اوباما و ضعف سیاست‌های داخلی و خارجی امروز ایالات متحده را میتوان در چهار مقطع به شرح ذیل خلاصه کرد: (1) وضع بسیار نامطلوب اقتصادی، مالی و بانکی آمریکا و نگرانی فوق العاده مردم به بهبودی و آینده آن کشور و افزایش روزانه هزینه‌ها و قرض‌های دولت؛ (2) مخالفت جناح محافظه کار و تا حدودی تردید قسمت بزرگی از مردم آمریکا درباره توانائی دولت در مورد اصلاحات داخلی و به‌ویژه لایحه پیشنهادی اوباما راجع به بیمه‌های بهداشتی برای عموم؛ (3) انتشار گزارشات مبنی بر تأیید شکنجه زندانیان توسط مقامات دولتی و نظامیو مسائلی مربوط به نقض حقوق بشر و قوانین بین المللی؛ (4) وضع وخیم و نامطلوب قوای آمریکا و ناتو در افغانستان و بحران ناشی از جنگ در عراق و پاکستان.
مطابق آمار رسمی اکنون در آمریکا در هر یک ساعت 1000 نفر بیکار میشوند. افزایش بیکاری در نتیجه رکود اقتصادی، ورشکستگی شرکت‌های بزرگ و غول آسای مالی، بانکی، بیمه، صنایع خودروسازی و مؤسسات کوچک و بزرگ تجاری و بازرگانی رقم بیکاری در آمریکا را به بیش از 10 درصد یعنی بیش از 30 میلیون بالا برده است. تردید مردم درباره نقشه‌های اقتصادی رئیس جمهور برای بهبود و ترمیم وضع بحرانی مالی، اختلاف بین مردم و احزاب و گروه‌های مختلف در مورد اصلاحات بیمه‌های بهداشت عمومی که برای دولت حدود 1000 میلیارد دلار هزینه خواهد داشت، سیاستگذاری داخلی باراک اوباما را با مشکلات بزرگ مواجه کرده است. حدود 50 میلیون آمریکایی از مجموع 300 میلیون جمعیت ایالات متحده بدون بیمه بهداشت و پزشکی هستند.
آمریکا با این‌که پرهزینه ترین کشور دنیا در حوزه بهداشتی است، مع الوصف از جنبه پوشش بهداشت و خدمات پزشکی برای عموم مردم در دنیا رتبه 37 را دارد. تا امروز در آمریکا فقط افراد 65 سال به بالا می‌توانند از بیمه‌های بهداشت عمومی و دولتی استفاده کنند. به عبارت دیگر آمریکایی‌ها پول بیش‌تری را برای بهداشت کم‌تری می‌پردازند و شرکت‌های خصوصی بیمه، صاحبان کارخانجات داروسازی، مالکان بیمارستان‌ها و به‌طور کلی حرفه و جامعه پزشکی سود و بهره بیش‌تری نصیبشان می‌شود. طرح اصلاحاتی بیمه بهداشتی باراک اوباما، بدون این‌که آن را دولتی و همگانی کند، کوشش خواهد کرد که همه آمریکایی‌ها با هزینه کم‌تری حداقل بهداشت و بیمه سلامتی را داشته باشند، ولی هزینه و کیفیت این طرح و نقشه مورد قبول و موافقت همه طبقات نیست. علاوه بر این، هزینه 1000 میلیارد دلاری ارائه شده این طرح که باید از طریق افزایش مالیات تأمین شود مورد بحث و اعتراض گروه‌های مختلف است.
وزارت بازرگانی، وزارت خزانه داری و کاخ سفید آمریکا با خوش بینی اعلام کردند که برای اولین بار اقتصاد آمریکا یک جهش سه درصدی به خود دیده است، ولی حتی بهترین کارشناسان در وال استریت آمریکا که نبض بهبودی مالی را اندازه میگیرد بر این عقیده بودند که این جهش نتیجه کمک 870 میلیارد دلاری دولت آمریکا در یک سال اخیر به مؤسسات و شرکت‌های اقتصادی بوده است و معلوم نیست که در شش ماه آینده این روند ادامه داشته باشد. اقتصاد ملی آمریکا نمی تواند به تنهایی با تکیه به کمک‌های نقدی و مالی دولت به شرکت‌ها و مؤسسات تجاری و مالی و خصوصی، ثبات و پایداری خود را حفظ کند. تغییرات اساسی و بنیادین در اقتصاد سرمایه‌داری آمریکا مورد نیاز است.
ولی دولت اوباما تا امروز نه تنها طرح جدید و بنیادین برای زیرساخت‌های جدید اقتصاد آمریکا ارائه نکرده است، بلکه در ماه‌های اخیر با ولخرجی مدیران شرکت‌هایی مواجه شده است که از میلیاردها دلار کمک نقدی خزانهداری آمریکا بهرهمند بوده‌اند. آمار جدید یک سال اخیر نشان میدهد که مدیران بسیاری از شرکت‌های بزرگ آمریکایی سالیانه بین 10 تا 20 میلیون دلار بهعنوان حقوق و مزایا برای خود اختصاص داده‌اند و این خشم و عصبانیت بسیاری از مردم آمریکا را برانگیخته است.
وضع نامطلوب اقتصادی در آمریکا باعث شده است که تعداد افراد بی خانمان افزایش یابد. سازمان “اتحادیه ملی پایان دادن به بی خانمانی” اخطار کرده است که بر اثر وضع اقتصادی در دو سال آینده یک میلیون و 500 هزار نفر به عده بی خانمان‌ها در آمریکا اضافه خواهد شد. در بسیاری از ایالات و شهرهای آمریکا، مانند ساکرامنتو در کالیفرنیا، تعداد بیخانمان‌ها 14 درصد در یک سال اخیر افزایش یافته است. در ایالت کالیفرنیا تعداد دانش آموزان و دانشجویان بی خانمان 224 هزار نفر است. در شهر بوستون در ایالت ماساچوست تعداد خانواده‌های بیخانمان 22 درصد افزایش یافته و در یک سال از 3175 خانواده به 3870 خانواده رسیده است.
در شهر نیویورک تعداد بیخانمان‌ها که در خیابان‌ها به سر میبرند از مرز 36 هزار گذشته که 16 هزار نفر این گروه را کودکان تشکیل میدهند (آمار مجله نیشن 9 فوریه 2009.) افزایش بیکاری در یک سال اخیر باعث شده است که بسیاری از خانواده‌های طبقات متوسط و پائین به علت نپرداختن اقساط خانه خود به گروه بی خانمان‌ها بپیوندند، گرچه مطابق آمار موجود بسیاری دیگر به علت نداشتن کار و اشتغال با فامیل و نزدیکان خود زندگی میکنند.