در آمریکا چه می‌گذرد؟ (بخش دوم)

پروفسور حمید مولانا
دولت آمریکا این روزها با گرفتن وام و چاپ اسکناس کشور را اداره می کند و کسر بودجه آمریکا در سال های آینده به 8/12تریلیون دلار خواهد رسید. هزینه سنگین نظامی آمریکا در سراسر دنیا و هزینه جنگ این کشور در عراق و افغانستان و سایر مناطق دنیا مانند پاکستان، کلمبیا، کره جنوبی، ژاپن و صدها پایگاه نظامی دیگر در جهان بار سنگینی بر دوش مالیات دهندگان این کشور وارد آورده است.
پیش نویس بودجه سال آینده وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) که چندی قبل منتشر شد بزرگترین تغییر استراتژیک نظامی را پس از سال های شکست در ویتنام نشان می دهد. مطابق این پیش نویس قسمت اعظم هزینه ها و بودجه دفاعی و جنگی آمریکا در سال آینده متوجه مقابله با جنگ های کوتاه و کم شدت خواهد شد تا جنگ های بزرگ و طولانی. طبق اظهارات رابرت گیتس وزیر دفاع، آمریکا تصمیم دارد توازن جدیدی بین مخارج و هزینه های جنگی و دفاعی معمولی و هزینه های نظامی و جنگی «غیررسمی» ایجاد کند. این نوع تغییر در فکر نخبگان آمریکایی از زمان جان اف کندی در دهه 1960 تا امروز سابقه نداشته و محصول تجربیات و مشکلات آمریکا در جنگ های سال های اخیر به ویژه در عراق و افغانستان است.
طبق اظهارات «بازرس ویژه آمریکا در امور عراق»، با خروج تدریجی قوای نظامی آمریکا از عراق، دولت آمریکا و وزارت دفاع آن کشور طبق قراردادهای جداگانه، نگهداری، اداره و محافظت تأسیسات نظامی خود را در عراق به شرکت ها و افراد غیرنظامی می سپارد که تعداد آنها از هزاران نفر تجاوز خواهد کرد. به عبارت دیگر، در بسیاری موارد آمریکائی های غیرنظامی جایگزین نظامیان و ارتش آمریکا در عراق خواهند شد. هزینه این پروژه برای سال جاری یک میلیارد دلار تخمین زده شده است. طبق گزارش منتشره در واشنگتن، سفارت آمریکا در بغداد پرهزینه ترین سفارتخانه های آمریکا در دنیاست و انتظار می رود که بودجه سالیانه آن بزودی از 5/1 به 8/1 میلیارد دلار افزایش یابد. سفارت آمریکا 23 شعبه در شهرستان های عراق دارد.
آمار جدید سازمان ملل متحد نشان می دهد که بی خانمان های عراقی در نتیجه جنگ که خانه و کاشانه خود را ترک کرده اند به 5/4 میلیون نفر رسیده است. طبق گزارش یونیسف فقط 40 درصد از مردم عراق به آب آشامیدنی سالم دسترسی دارند. مطالعات سازمان های غیردولتی در لندن حاکی است، بیش از 40 درصد از کودکان بصره و بیش از 70 درصد کودکان در بغداد به علت جنگ و ناامنی از ورود به مدارس محروم هستند. تلفات غیرنظامیان در عراق از هنگام آغاز جنگ تا امروز به 650 هزار نفر رسیده است. تلفات قوای نظامی آمریکا در عراق نیز از 5000 نفر فراتر رفته است. گزارش سازمان غیردولتی ولی مردمی انگلستان به نام «شمارش اجساد عراق» تلفات جنگ عراق را یک میلیون نفر، تعداد بچه های یتیم را 5 میلیون نفر، و عده زنان بیوه حاصله از جنگ را 2 میلیون نفر اعلام کرده است (مجله نیشن 16 فوریه 2009)
افغانستان اکنون به بزرگترین مشکل سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. کاخ سفید، وزارت خارجه، وزارت دفاع و مقامات امنیتی و اطلاعاتی آمریکا و همچنین کنگره (مجلس نمایندگان و مجلس سنا) این کشور بیش از هر موقع دیگر نگران وضع افغانستان هستند. طبق گزارش فرماندهی قوای آمریکا و ناتو نه تنها در چند ماه اخیر پیشرفت های مناسبی نصیب آمریکا و متفقین آن نشده است بلکه وضع نامطلوب انتخابات ریاست جمهوری افغانستان مشروعیت دولت در کابل را زیر سؤال برده است. مطابق آخرین نظرسنجی ها، افکار عمومی آمریکا از سیاست های اوباما در افغانستان بسیار ناراضی هستند.
این هفته با یکی از مشاوران دولت افغانستان که اخیراً از کابل به نیویورک برگشته صحبت می کردم. این فرد که به مدت دو سال در کابل انجام وظیفه می کرده است، وضع افغانستان و سیاست آمریکا و غرب را نسبت به آن کشور وخیم می بیند. او که خود فرد محافظه کار و سال ها طرفدار دخالت آمریکا در افغانستان بوده است، اکنون سیاست آمریکا و غرب را در آن کشور شکست خورده می داند.
شکنجه زندانیان و نقض حقوق بشر و قوانین بین المللی یکی دیگر از مباحث پرحرارت کنگره آمریکا، رسانه ها و مردم ایالات متحده است. بحث اصلی این نیست که آیا شکنجه و نقض حقوق بشر توسط دولت آمریکا و مسئولان این کشور در سطح ملی و بین المللی صورت گرفته است یا نه؟ بلکه، با مسلم بودن این موضوع، بحث اصلی این است که تا چه حد اسناد مربوطه باید از طرف دولت منتشر شده و مسئولان دولت قبلی (جرج دبلیوبوش) تعقیب قضائی شوند.
چندین نظرسنجی سرتاسری و ملی از جمله نظرسنجی روزنامه «یو.اس.آ.تودی» اخیراً نشان داد که دو سوم مردم آمریکا علاقه مند بوده و اصرار دارند که مسئولان این شکنجه ها به دادگاه کشانده شوند. بسیاری از دولتمردان و رسانه ها، از جمله در بین آنها لیبرال ها و محافظه کاران دو حزب دموکرات و جمهوریخواه، اصرار می ورزند که نظام و دولت آمریکا به علت «منافع ملی» و حفظ احترام و پرستیژ آمریکا نباید این اسناد و اقدامات را آشکار سازد و بهتر است تا می توانند همه آمریکائی ها از این مقوله عبور کنند. در بین این گروه ها می توان از نویسندگان «واشنگتن پست» و «نیویورک تایمز» نام برد. آمریکا و دولتمردان آن که سال ها برای دیگران در مورد حقوق بشر سخن گفته اند اکنون خود را در صندلی متهم می بینند.
مشکلات حقوق بشر آمریکا تنها مسائل مربوط به زندانیان گوانتانامو در خلیج کوبا و یا زندانیان ابوغریب در عراق نیست. چند ماه گذشته شورش بزرگی در سیستم زندانی های ایالات کالیفرنیا (زندان چینو) صورت گرفت که خبر آن در رسانه ها منتشر شد و عنوان سر مقاله روزنامه نیویورک تایمز (11 اوت 2009) شد. مطابق گزارش واشنگتن پست در این شورش حدود 250 زندانی زخمی شدند و یک ساختمان مسکونی زندانیان به آتش کشیده شد. وضع نامطلوب زندان ها و تنش نژادی در آمریکا علت این شورش ذکر شده است. در زندان «چینو» کالیفرنیا که فقط ظرفیت 2500 زندانی دارد بیش از 5900 نفر نگهداری می شوند. ایالت کالیفرنیا 150 هزار نفر زندانی دارد که بیش از 31 هزار نفر آنها محکوم به حبس ابد هستند. آمریکا با جمعیت کل 300 میلیونی تقریباً 6 میلیون زندانی و بازداشتی دارد که 3/2 میلیون آنها رسماً و طبق رأی نهایی دادگاه ها در زندان ها به سر می برند. طبق کتابی که اخیراً درباره زندان و زندانی های آمریکا، تحت عنوان «خواب های کارخانه عجایب» تألیف سانی شوارتز و دیوید گودل (انتشارات سکرانبیر، نیویورک، 2009) منتشر شده است در 30 سال اخیر یعنی از 1978 الی 2008 تعداد زندانی های آمریکا پنج برابر افزایش یافته است. دو سال قبل در گزارشی که سه تن از قضات دادگاه های آمریکا در کالیفرنیا تهیه کردند، هشدار دادند اگر تعداد زندانی های آمریکا تقلیل نیابد، باید انتظار عصیان و شورش ها را در اکثر ایالات متحده آمریکا داشت.