تاریخچه ای از شیعیان زیدیه در یمن

زیدیه به شاخه ای از مذهب تشیع گفته می شود که به امامت زیدبن علی بن الحسین (ع ) معتقدند و خود را پیرو او می دانند. شیخ مفید در تعریف زیدیه آورده است : « زیدیه به امامت علی حسن حسین علی بن حسین (ع ) و زیدبن علی قائل هستند و نیز به امامت هر فاطمی ای که به خود دعوت کند و در ظاهر عادل و اهل علم و شجاعت باشد و با او بر شمشیر کشیدن برای جهاد بیعت شود » .
امام زاده زید در سال هفتاد و پنج هجری قمری در مدینه به دنیا آمد و پس از پدرش امام زین العابدین (ع ) شاگرد برادر بزرگ تر خود امام محمدباقر(ع ) بود. وی در زمان حکومت هشام بن عبدالملک بن مروان در کوفه دست به قیام و شورش زد و در ذی الحجه سال 122 ه . ق به شهادت رسید .
زیدیه در دوره های پس از شهادت امام زاده زید و در ابتدا در کوفه و عراق و سپس در ایران و یمن شکل مذهب به خود گرفت . امام زاده زید بیش از هر چیز آغازگر حرکتی پرشور بر ضد دستگاه ظالم خلافت اموی در عصر خود بود و در این راه از تاکتیک ها و روش هایی نیز سود می برد که در بسیاری از موارد رنگ دینی و مذهبی به خود می گرفت .
نکته ای که مورد توجه برخی از محققان واقع شده دامنه دعوت امام زاده زید است و این که اصولا آیا وی آن گونه که در منابع رسمی زیدیه آمده است مردم را به اطاعت از خود به عنوان امام دعوت کرده یا این که مطابق برخی از اسناد دعوت او به « الرضا من آل محمد » بوده است که می تواند به معنای دعوت به امامان مورد قبول امامیه باشد
در هر حال مذهب زیدیه که شاخه ای از تشیع به حساب می آید و در اصول اعتقادی با امامیه مشترک است بیشتر به جهت نظریه خاص در مسئله امامت از شاخه دیگر تشیع یعنی اثناعشریه (امامیه ) متمایز می شود وگرنه این دو به همدیگر نزدیک اند : در این میان آنچه مهم به نظر می رسد آن است که شخص امام زاده زید فقه خاصی بنا نکرد و اصولا دغدغه او چیز دیگری بوده است . از طرفی دیگر اصل مرجعیت اهل بیت و لزوم تمسک به کتاب و عترت اصلی پذیرفته شده در زیدیه است .
پس از شهادت امام زاده زید در سال 122 فرزندش یحیی در سال 125 در خراسان قیام کرد و در همان سال به شهادت رسید . این قیام همزمان بود با آغاز فعالیت ابومسلم و دیگر مخالفان خلافت اموی که سرانجام به پیروزی عباسیان بر امویان در سال 132 انجامید . پس از یحیی زیدیه امام مختلفی را به خود دید و بالاخره آخرین امامان زیدی که از خانواده حمیدالدین و از نسل امام قاسم رسی بودند امامتشان با امام محمدبن یحیی حمیدالدین « المنصور » در سال 1307 (1890 م ) آغاز شد .
با این تفاوت که پس از استقلال دوم یمن از عثمانی ها در سال 1299 و به دنبال سیطره کامل دولت زیدی بر یمن که شاید برای اولین بار در این حد اتفاق افتاده بود همزمان با تحولات سریع جهان و منطقه عرصه بر حکومت امامان زیدی تنگ شد. امام یحیی بن المنصور هرچند کوشید تا با یک رشته سیاست ها « مملکت متوکلیه یمنیه » (نامی که بر یمن گذاشته بود) را محفوظ نگاه دارد ولی در انقلاب 6 مهر 1327 به قتل رسید و عبدالله بن احمد الوزیر از آل وزیر که از سوی حزب احرار کاندیدای مقام امامت بود با داعیه امامت مشروطه (امامت قانون اساسی ) در انقلابی که به انقلاب قانون و انقلاب علما نامیده شد زمام امور را به دست گرفت . انقلاب علما در همان سال با شکست مواجه شد و امام عبدالله و نخست وزیرش علی بن عبدالله اعدام شدند و امام احمد بن یحیی « الناصر » فرزند امام یحیی دوباره بر مسند امامت تکیه زد . در 4 شهریور 1341 و پس از درگذشت امام احمد طی یک کودتای نظامی حکومت جمهوری اعلام شد و فرزند امام احمد امام محمدالبدر آخرین امام زیدیه بود که هیچ گاه فرصت حکومت بر یمن را پیدا نکرد.
شیعیان و گروه الحوثی در یمن
اکثریت جمعیت کشور یمن را اهل تسنن شافعی تشکیل می دهند و در درجه بعد شیعیان زیدی حدود 25 درصد از جمعیت کل یمن را تشکیل می دهند. شیعیان اسماعیلی و در نهایت شیعیان دوازده امامی نیز در رتبه های بعدی جمعیتی این کشور قرار دارند و هم اکنون چندین حسینیه در مناطق مختلف یمن برای اقلیت شیعیان دوازده امامی ساخته شده و شیعیان مساجد و اماکن مخصوص خود را گسترش دادند. علیرغم گسترش روزافزون شیعیان دوازده امامی در یمن آمار دقیقی از آنان وجود ندارد; اما براساس آماگیری غیررسمی که از سوی برخی از شیعیان صورت گرفته است شیعیان دوازده امامی هم اینک بیش از نیم درصد از جمعیت این کشور را تشکیل می دهند.
از میان شیعیان یمن گروه الحوثی در سال های اخیر در صدر اخبار جهان درباره یمن قرار گرفته است . این گروه شیعی از سال 1383 نبردهای خود را با ارتش یمن ازسر گرفته اند و دولت یمن بارها تلاش کرد با ارائه پیشنهادهایی در قبال تحویل اسلحه آنها را به آتش بس ترغیب کند اما آنها پیشنهاد دولت یمن را نپذیرفتند. به اعتقاد آنها دولت یمن حقوق شیعیان را به رسمیت نمی شناسد; از این رو این درگیری ها تا امروز برای احقاق حقوق ضایع شده شیعیان ادامه دارد.
این گروه همچنین خواهان بازگشت شرایط دوران زیدی ها که در پی انقلاب 1341 از یمن برچیده شدند به نظام مملکتی به ویژه در مناطق شمالی یعنی استان صعده هستند و این درگیری در دو سال اخیر باعث قربانی شدن صدها نفر شده است .
« حسین بدرالدین الحوثی » 45 ساله و فرزند علامه شیخ « بدرالدین الحوثی » از مشایخ بزرگ مذهب زیدیه یمن بود . « حسین الحوثی » رهبری قیام زیدیان را عهده دار بود تا این که حدود دو سال پیش در درگیری ها کشته شد و برادرش « عبدالملک » فرماندهی گروه را برعهده گرفت . با این حال « حسین » هنوز هم برجسته ترین چهره این گروه به شمار می رود.
در رد تفکر سیدحسین الحوثی علمای اهل سنت و وهابیت از جمله شیخ الازهر طنطاوی به نوشتن مقالات متعدد اهتمام جدی گماردند تا جایی که حکم به تکفیر او را صادر کردند. اما این اظهارات خلاف واقع است از دروغ پردازی هایی که در مورد سیدحسین الحوثی شده است این است که میگویند سیدحسین خود را پیامبر و یا امام زمان معرفی کرده است و لااقل ایشان را به عنوان یمانی آخرالزمان معرفی کردند تا جو جامعه یمن بخصوص دولت یمن را بر علیه وی و به تبع آن شیعیان یمنی که گرداگرد ایشان جمع شده اند برتابند.
البته سیدحسین در سخنرانی های متعدد این مطلب را رد می کرد و می گفت بنده طلبه ای بیش نیستم و حتی مجتهد هم نیستم تا چه رسد به پیامبر و امام .
وی با متانت هرچه تمام توانست شیعیان زیدی اسماعیلی و جعفری را با هم متحد کند و با استفاده از مشترکات مذهبی مانند جشنهای روز غدیر و عاشورا اتحاد را مستحکم کند و دولت وهابی تاب اتحاد و به یاری گرفته شدن در روزهای غدیر را نیاوردند.
چرا که از روزهای بسیار سخت و خطرناک عربستان روز غدیر است که در منطقه حوثیان که هم مرز با عربستان است برگزار می شود این روز چنان بر عربستانیان سخت می گذرد که با کمک دولت یمن همه ساله تجهیزات نظامی به این مناطق فرستاده می شود تا از برگزاری این جشن جلوگیری کنند.
دولت یمن برای جلوگیری از محبوبیت روزافزون سیدحسین در نواحی شیعه نشین یمن و تبدیل نشدن ایشان به شخصیتهای انقلابی چون امام خمینی (ره ) در ایران و صدر در عراق حمله اول خود را در سال 1383 به ناحیه مران که محل اسکان سیدحسین بود شروع کرد . طبق برآوردهای نیروهای نظامی دولت یمن حوثیان ظرف 24 ساعت شکست می خوردند اما اکنون شش سال از این حملات می گذرد گاهی با آتش بس همراه می شود و گاه دوباره شعله ور می شود.
این جنگ فرسایشی به کابوسی بزرگ برای دولت عربستان و دولت یمن تبدیل شده است زیرا شخصیت حوثیان که در شهرها و روستاهای کوچک فعالیت می کردند به شخصیت شناخته شده در یمن و حتی دول اسلامی بلکه شهرتی بین المللی دست یافته اند و اعتقادات و سخنرانی های سیدحسین در تمام مناطق یمن و عربستان انتشار یافته است .
البته در این جنگ فرسایشی دولت یمن با همکاری دولت عربستان و اهتمام خاص وهابیون و همچنین طی روزهای اخیر با ورود مستقیم آمریکا به جنگ علیه شیعیان یمن اقدام به راه اندازی نسل کشی علیه شیعیان در یمن کرده است ومتاسفانه این نسل کشی با سکوتی خائنانه از سوی سران مرتجع عرب و رسانه های وابسته عربی و غربی نیز مواجه شده است.