قدرت‌نمایی‌ لابی ایرانی‌ها

گروه بین‌الملل - یاسر میری: چهار روز پس از آنکه دو مجری شبکه راستگرای فاکس‌نیوز ایالات‌متحده حامد حدادی، بسکتبالیست ایرانی تیم ممفیس را مورد تمسخر قرار دادند تحرکات یکی از لابی‌های ایرانی مستقر در ایالات‌‌متحده یعنی شورای ملی ایرانیان آمریکایی موسوم به نیاک (NIAC) نتیجه داد و این شبکه راستگرای آمریکایی از این بسکتبالیست ایرانی عذرخواهی کرد. تریتا پارسی، ایرانی زرتشتی و رئیس NIAC در گفت‌و‌گوی دوشنبه‌شب خود با شبکه BBC از اعتراض NIAC به این حادثه خبر داد و گفت:‌« اعتراض ما نتیجه داد و این شبکه عذرخواهی کرد.»
بدینسان 30 سال پس از قطع روابط ایالات‌متحده و جمهوری اسلامی ایران سرانجام لابی‌های ایرانی مقیم آمریکا که خود به دو گروه عمده آمریکایی‌های ایرانی‌تبار مهاجرت کرده از ایران و همچنین ایرانیان نسل دوم و سوم متولد آمریکا تقسیم می‌شوند. به‌تدریج خود را به ساختار اجتماعی-سیاسی ایالات‌متحده تحمیل می‌کنند. ایرانیان مقیم آمریکا در هر دو گروه مذکور همواره متهم به این بودند که در قیاس با لابی‌های ارامنه، کوبایی‌ها، ایرلندی‌ها، یهودیان و اعراب از تاثیرگذاری بسیار اندکی بر ساختار سیاسی ایالات‌متحده برخوردارند. با وجود ورود تدریجی لابی‌های ایرانی به‌ویژه سه گروه NIAC ،AIC و PAAIA به عرصه سیاسی ایالات‌متحده اما هنوز تاثیرگذاری این لابی‌ها بر مهم‌ترین نهاد قانونگذاری آمریکا یعنی کنگره در مقایسه با لابی‌های دیگر موجود در آمریکا نزدیک به صفر است. با این وجود اما حضور جان لیمبرت از اعضای NIAC به‌عنوان رئیس میز ایران در وزارت خارجه آمریکا که حدود دو هفته پیش رخ داد خبر از نفوذ این لابی‌ها به قوه مجریه ایالات‌متحده در عصر باراک اوباما می‌دهد. انتخاب لیمبرت که در سال 1358 از گروگان‌های آمریکایی در ایران بود به این مقام خشم بسیاری از گروه‌های ضدایران و نومحافظه‌کاران آمریکایی را برانگیخت. نشریه American thinker، لیمبرت را مدافع جمهوری اسلامی خواند و او را یک میانجی بی‌طرف در روابط ایران و آمریکا ندانست. چند روز بعد همین نشریه نزدیک به نومحافظه‌کاران، NIAC را عامل برکناری دنیس رایس از میز ایران خواند. در این گزارش ذکر شده که لی همیلتون، نماینده سابق کنگره و یکی از حامیان برقراری روابط ایران و آمریکا به‌واسطه ارتباطات نزدیک با تریتا پارسی باعث برکناری دنیس رایس که از دوستان نزدیک اسرائیل در آمریکا و رئیس موسسه واشنگتن برای خاور نزدیک است، شده است. از سوی دیگر، شورای موسوم به ایرانیان- آمریکاییان (AIC) نیز در این میان و در راستای افزایش تعاملات میان ایران و آمریکا رقیبی جدی برای NIAC محسوب می‌شود. هوشنگ امیرمحمدی، بنیانگذار و رئیس این شورا برخلاف رقیب جدی خود یعنی آقای تریتاپارسی در سال‌های پس از ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد بارها به ایران سفر کرده و حتی برخی از دیدارهایش با مقامات ایرانی همچون اسفندیار رحیم‌مشایی مورد انتقادات شدید اصولگرایان ایرانی واقع شده بود.
شورای ملی ایرانیان آمریکا موسوم به NIAC
نیاک در سال 2002 تاسیس ومدعی شده است با گسترش نفوذ و لابی خود توانسته در این مدت کوتاه شش ساله با نمایندگان و اعضای کنگره آمریکا ارتباط برقرار کند و آنها به اتخاذ مواضع نرم‌تر نسبت به ایرانیان ترغیب می‌کند.
نیاک افزون بر این با نهادها و افراد سرشناس ایرانی – آمریکایی نیز همکاری‌های گسترده‌ای را آغاز کرده است؛ نهادهایی چون صندوق پلوقشر، صندوق کمپ، بنیاد ملی برای دموکراسی، موسسه تیرز، موسسه کنیا، صندوق لیورالیسم، موسسه اهورا‌ و موسسه هوتن‌ از جمله مهم‌ترین این نهادها هستند که منجر به افزایش توان مالی این نهاد شده‌اند به طوری که در فاصله سال‌های 2002 تا 2006 عواید مالی آن از 79 هزار دلار به بیش از 411 هزار دلار رسیده است.
این نهاد در چند سال اخیر به‌ویژه با حساس شدن پرونده هسته‌ای ایران بخش قابل توجهی از فعالیت‌های خود را در سیاست خارجی ایران متمرکز کرده و کوشیده است از تشدید تحریم و حمله نظامی جلوگیری کند. تریتا پارسی متولد ایران است و در چهارسالگی به سوئد رفت. وی در رشته روابط بین‌الملل فارغ‌التحصیل شده است. پارسی مدتی به عنوان عضو‌ فرعی در از موسسه خاورمیانه فعالیت کرد که مرکزی فکری است و به عنوان یکی از آژانس‌های روابط عمومی در واشنگتن برای مسلمانان جهان فعالیت می‌کند. پارسی در کتاب خود «ائتلاف خیانت» طرح مخفیانه نومحافظه‌کاران برای ورود به جنگ و نقش اسرائیل در آن را مورد بررسی قرار می‌دهد. پارسی و لابی اسرائیل را عاملی در تیرگی و دشمنی آمریکا و ایران می‌داند.
از این رو پیکار شدیدی را برای تغییر فضای حاکم بر سیستم تصمیم‌گیری آمریکا به راه انداخت و با برگزاری نظرسنجی میان ایرانیان ساکن آمریکا که در آن 99 درصد مخالف حمله به ایران بودند کوشید که به نومحافظه‌کاران افراطی نشان دهد ‌آنها با هرگونه اقدام‌ نظامی علیه ایران مخالف و خواستار حل بحران از طریق گفت‌وگو هستند. این شورا در سال 2006 نمایندگان مجلس آمریکا را متقاعد کرد که نامه‌ای را امضا کنند و از بوش درخواست کنند ‌ بدون قید و شرط وارد گفت‌وگو با دولت ایران شود. با روی کار آمدن اوباما و معرفی سیاست گفت‌وگوی بدون قید و شرط با ایران، سیر فعالیت‌های این لابی هموارتر شده و نیاک جزو با‌نفوذترین لابی‌های آمریکا به شمار می‌رود و در این میان تریتا پارسی کوشیده از فرصت فراهم شده نهایت بهره را ببرد. پارسی در مهم‌ترین گام به کاخ سفید رفت و مستقیما با باراک اوباما به گفت و شنود پرداخت و به اوباما گفت که چگونه برای ایرانیان در مناسبت‌های مختلف مهم پیام بفرستد و حتی پیام تبریک اوباما به مناسبت سال نو ایرانیان را چندین ساعت قبل از کاخ سفید به صورت رسمی در سایت خود منتشر کرد. وی همچنین بارها با هیلاری کلینتون وزیر خارجه نیز دیدار کرد.
اما با وجود افزایش لابی‌گری‌های نیاک، واشنگتن‌تایمز در گزارشی به فعالیت‌های این شورا پرداخته و آن را ناقض قوانین مالیاتی و قانون ثبت نمایندگی‌های مالی و قوانین آشکارسازی فعالیت‌های لابی دانست. به دنبال طرح پیشین اتهامات پرونده فعالیت آن در دادگاه فدرال مورد تحقیق قرار گرفت. نیاک در مقابل این اتهامات، در جریان دادخواهی و شکایت خود با در دست داشتن اسناد زیادی ثابت کرد که این اتهامات بی‌پایه و اساس است و قصد آن را جنجال‌آفرینی علیه این شورا دانست و در بیانیه‌ای در این باره در 17 نوامبر 2009 تاکید کرد: قاضی مدعی پرونده 18 مورد از 19 مورد اتهامات وارده را نپذیرفت با همه اینها نیاک توانسته با لابی‌گری خود موفقیت چشمگیری به دست آورد که عمده‌ترین آنها عبارتند از: لغو تصویب قطعنامه کنگره برای زمینه‌سازی جنگ آمریکا علیه ایران در سال 2008، اعمال فشار موفقیت‌آمیز بر نشریه نشنال جئوگرافیک در اصلاح نقشه خود درباره خلیج فارس، موفقیت در واداشتن دان ایموس در MSNBC به خاطر اظهارات بی‌ادبانه‌اش در سال 2004 درباره سقوط هواپیمای ایران که منجر به کشته شدن 43 نفر شد، انتشار نخستین آمار ایرانیان و ثبت‌نام از هزاران رای‌دهنده ایرانی، آمریکایی.
افزایش نقش نیاک در دیپلماسی غیررسمی ایران و آمریکا سبب شده بود برخی رسانه‌ها اعلام کنند که این شورا به دنبال تاسیس دفتری در تهران است تا از این طریق با هماهنگی و انسجام بیشتری برنامه‌های خود را به اجرا درآورد. در مقابل این ادعا، حسن قشقاوی سخنگوی پیشین وزارت خارجه کشورمان در مهر 1387 با رد این مطلب گفت فعلا چنین بحثی درباره صدور مجوز تاسیس دفتر شورای آمریکاییان و ایرانیان (نیاک) در تهران نبوده و نیست و هرچه در این باره مطرح شده صرفا گمانه‌زنی در سطح رسانه‌ها است.