ایران و عراق خود مشکل آبی خویش را حل می‌کنند

محمدهادی تسخیری
دو کشور ایران و عراق دارای مشترکات فراوان فرهنگی، مذهبی، تاریخی و تمدنی است و مردم این دو کشور آنچنان به همدیگر ارتباط نزدیک و گرم و صمیمی دارند که کمتر دو کشور همسایه ای را می توان به ایران و عراق تشبیه کرد.
به ویژه ایرانیان که حضوری مستمر و دائمی در دو شهر کربلای معلا و نجف اشرف داشته و دارند. به گونه ای که می توان بسیاری از شخصیتهای بزرگ و والامقام ایرانی را نام برد که یا سالهای مدیدی در عراق زندگی کرده و یا حتی در عراق به دنیا آمده اند.
اما رسم دشمنان و بد اندیشان در تاریخ بشری این بوده است که همیشه تلاش شیطانی می کنند تا بین عزیزترین افراد اختلاف بیاندازند . و متاسفانه این اتفاق برای دو کشور عزیز ایران عراق نیز بار ها اتفاق افتاد که آخرین و معروفترین آنها به دست شقی ترین افراد معاصر یعنی صدام مقبور روی داد و آن جنگ تحمیلی بود که صدمات و لطمات فراوانی به دو ملت وارد کرد.
اما همه جهان شاهد بود که پس رها شدن ملت عراق از یوغ این طاغوت فرعون صفت ، اولین ملتی که به مردم عراق رسید ، مردم ایران بودند که با ارسال مواد غذایی و تولیدات خود به عراق بسیاری از نیازهای این کشور را بر طرف کرد و با راه افتادن کاروانهای زیارتی اقتصاد عراق رونق یافت.
اما دشمنان و حسودان طاقت دیدن آرامش مردم عراق و دوستی و صمیمیت آنها با ملت دوست و برادر خود ایران را نداشت و با فعالیتهای تروریستی و اذیت و آزار فراوان ایرانیان و به حمله به زایران بی دفاع و بی آزار ایرانی ، قصد به هم زدن روابط دوکشور را داشتند اما عقل و حکمت و درایت مقام معظم رهبری و مسئولین مؤمن و بیدار ایران و دولت آگاه و زیرک وظلم ستیز عراق به ویژه کسانی مانند مرحوم سید عبد العزیز حکیم (ره) ، بسیاری از این توطئه ها را نقش بر آب کردند ولی دشمنان قسم خورده و لجوج دو ملت مسلمان ایران و عراق دست بردار نیستند و اخیراً از یک مشکل طبیعی که همه جهان درگیرآن است ، می خواهند سوء استفاده کنند و روابط دو کشور را متزلزل نمایند.
که همه صاحبنظران و متخصصین با انصاف که سالها در باره این مشکل تحقیق می کنند می گویند که این مسئله فقط با حسن نیت دو طرف و مذاکره شفاف و همکاری خوب و برادرانه قابل حل است و تهمت زدن به همدیگر و ایجاد جو بی اعتمادی بین دو کشور هیچ دردی را درمان نمی کند .
امروزه جهان با مشکل کم آبی و به اصلاح برخی با بحران آب رو برو است به گونه ای که متخصصین سال گذشته می گفتند : (( یکی از مشکلات عمده درخصوص منابع محدود آب، افزایش روزافزون تعداد افرادی است که در مصرف آب شریک می‌شوند. ازآنجاکه همگان به آب شیرین و پاک نیاز دارند، دور از ذهن نیست تا جنگهای آینده جهان بر سر منابع آب صورت گیرد. در 50 سال گذشته 37 مورد خشونت بین کشورها بر سر آب گزارش شده است که همه آنها به‌جز 7 مورد به خاورمیانه مربوط می‌شود.
چنان‌که طبق اعلام مطالعات سازمان‌ملل‌متحد کمبود آب مشکلی حاد در سراسر خاورمیانه می‌باشد. اگرچه طبق این مطالعات ایران و عراق تنها کشورهای منطقه هستند که هنوز در آستانه بحران آب قرار ندارند، لیکن پیش‌بینی می‌شود که درصورت ادامه روند کنونی وضعیت کمبود و آلودگی آب در منطقه، این دو کشور نیز در آینده‌ای نه‌چندان‌دور با بحران آب مواجه شوند. چنانچه پژوهشها حاکی از این است که با توجه به قرار گرفتن ایران در مناطقی که در آینده با بحران آب مواجه خواهد شد، پیش‌بینی می‌شود تا سال 2050 سهم سرانه آب هر نفر به کمتر از هزار مترمکعب برسد.
آنچه ضروری می‌نماید ایجاد «برنامه اقدام جهانی» جهت تضمین امنیت دسترسی به آب سالم برای همه جهانیان است. همچنین محسوب نمودن برخورداری همگان از آب به‌عنوان یکی از عوامل اساسی حقوق‌بشر، تدوین سیاستهای ملّی و منطقه‌ای و افزایش کمکهای بین‌المللی به کشورهای درحال‌توسعه و توسعه‌نیافته در کنار برنامه اقدام جهانی جهت حلّ این معضل بسیار مؤثر خواهد بود. ))(1)
و همانطوریکه قبلاً نیز بیان شد اکنون برخی از رسانه های مخالف و ضد وحدت و همدلی دو ملت ایران و عراق و در واقع سخنگوی استکبار جهانی هستند ، با مقالات و مصاحبه های فراوان خود به خواننده و بیننده خود القا می کنند که جمهوری اسلامی ایران با ساختن سد های متعدد بر رود کارون مانع ورود آب کافی به عراق می شود و همین امر موجب خشک شدن مردابهای مرزی بین ایران و عراق شده و بسیاری از مردم محروم عراق را با کم آبی و تشنگی و مشکلاتی مانند از بین رفتن کشاورزی و... روبرو کرده است .
در حالیکه متخصصین عراقی که سالها در باره مشکل آب در عراق بررسی کرده اند در یک مصاحبه تلویزیونی با یکی از تلویزیونهای ماهواره ای این کشور ، به صراحت اعلام کردند که این مشکل جهانی است و نمی توان فقط با ملامت کردن دیگران ، اکتفا کنیم بلکه باید با مدیریت صحیح و با مذاکرات دوستانه و با حسن نیت دو طرف و با رفع مشکلاتی که برخی از خودیها ایجاد می کنند و یا بر اثر سوء مدیریت در زمینه تخزین و جمع آوری آب در این کشور صورت می گیرد ، مانند ساختن دریاچه های مصنوعی پرورش ماهی در مناطقی که بحران آب در آنجا وجود دارد و یا در همان مناطق، کشت محصولاتی که نیاز به اب فراوانی دارند ، ویا موارد دیگری مانند نداشتن سدهای لازم در مناطق وسط و جنوب عراق برای ذخیره سازی آب به گونه ای که اکثر سدهایی که بر روی رود های دجله و فرات بسته شده در شمال بغداد قرار دارند و در مناطق وسط و جنوب عراق فقط یک سد از ده یا نه سد ساخته شده در عراق بنا شده است . در حالیکه مناطقی مانند دریاچه نجف می تواند بزرگترین محلی برای جمع آوری آب برای فصلهای کم ابی در عراق می باشد .(2)
لازم به یاد آوری است که مشکل بی آبی عراق فقط به ایران مرتبط نیست بلکه این مشکل با کشورهایی مانند ترکیه و سوریه نیز ارتباط دارد مثلاً در صورتی که بخواهیم منابع رود فرات را بررسی کنیم می بینیم که 88% آنها در ترکیه و 12% باقی در سوریه قرار دارد و هیچ قسمتی از منابع آب فرات در عراق نیست و این خود برای این کشور مشکل ایجاد می کند مگر اینکه با مدیریت صحیح وبا ساخت تاسیسات زیر بنایی لازم ، خود را از این مشکل رهایی بخشد .
مثلاً کشور ترکیه از سدهای فراوانی که بر رود فرات بسته است بیشتر برای تولید برق استفاده می کند و این کشور در زمستان نیاز به برق بیشتری دارد لذا آب بیشتری را از سدها عبور می دهد ، و این آب پس از عبور از سوریه به عراق می رسد ، در حالیکه عراق بیشتر برای کشاورزی آنهم در فصل تابستان به این آب نیاز دارد ، لذا لازم است متخصصین عراقی با ساختن سدهای لازم ، باقیماندهء آب فصل زمستان را در پشت این سدهایی جمع آوری کنند تا در تابستان با مشکل کمتری روبرو شوند .
اما منابع آب دجله 31 تا 32 % در ترکیه و فقط 5% در سوریه و بیش از 60% آنها در عراق وجود دارد که اگر این منبع آبی فراوان نیز با مدیریت صحیح و با برنامه ریزی دقیق مورد استفاده بهینه قرار گیرد می تواند مشکل آب ملت عزیز عراق را تا حدودی حل کند .
البته زبان آمار نیز گویای و ضعیت بحرانی اب در کشور عراق می باشد .( همانگونه که مانیز با مشکل بی آبی در برخی از مناطق خودمان روبرو هستیم ) مانند این آمار که می گوید ، مسئولین ترکیه فقط هفتصد میلیون متر مکعب آب از ترکیه به سوی عراق روانه می کنند در حالیکه مسئولین عراقی می گویند این کشور به سه میلیارد متر مکعب آب نیاز دارد که اگر بخشی از این نیاز نیزاز رود دجله نیز تامین گردد باز هم کشور عراق با مشکل کم آبی شدیدی روبرو است . که باید دولتهای هر چهار کشور مسلمان و دوست و برادر ایران و ترکیه و سوریه و عراق در این زمینه به توافقات اصولی و منطقی برسند و با همکاری و مساعدت سازمانهای بین المللی که در زمینه رفع کم آبی در جهان فعال هستند ، کاری کنند تا ملتها کمتر آسیبب ببینند .
از سوی دیگر با کمبود روز افزون منابع آبی در جهان، مشکل تغذیه و تامین غذا نیز به وجود می آید.که این مشکل با بحران بی آبی وضعیت را از بحران جهانی به یک معضل جهانی تبدیل خواهد کرد و در حال حاضر برای تامین غذای کافی در جهان باید منابع آبی 2 برابر باشد. این موضوع در صورتی حاد تر هم می شود که شهری شدن جوامع نیز نیازمند تغذیه غنی تر و استفاده از برنامه غذایی مانند گوشت، ماهی و شیر است ودر نتیجه نیازمند منابع آبی بیشتری است؛ زیرا تهیه یک وعده غذای گوشتی تقریبا نیازمند دو برابر آب نسبت به تامین یک وعده غذای گیاهی است. از طرف دیگر در جوامع صنعتی، صنایع نیز نیازمند منابع آبی بیشتری هستند. ( بنابر تحقیقات بین المللی مدیریت اب ، 80% آب جهان به مصرف کشاورزی می رسد و تنها 18% آن برای صنایع مصرف می شود و برای تولید یک کیلو ذرت به 500 یا 400 هزار لیتر نیاز هست در حالیکه برای تولید یک کیلو گوشت گاو 10 هزار کیلو آب مصرف می شود . )
در پایان باز هم تأکید می شود که این بحران کنونی که به تدریج در حال معضل شدن است فقط و فقط از طریق مذاکره دوستانه و برادرانه و با حسن نیت کامل بین اطراف مربوطه که الحمد لله نیز وجود دارد و با همدیگر روابط خوبی نیز دارند ، قابل حل می باشد.