گسترش جنگ داخلی در شمالغرب پاکستان

به گزارش فارس، پایگاه اینترنتی " خانه شفاف سازی اطلاعات "، در مقاله‌ای به قلم "جیمز کوگان " به بررسی ابعاد مختلف جنگ بین ارتش پاکستان و نیروهای شبه نظامی طالبان پرداخته است. این جنگ با پشتیبانی آمریکا و با حمله گسترده ارتش پاکستان به وزیرستان جنوبی آغاز شده و نه تنها به اهداف از پیش تعیین شده دست نیافته بلکه روز به روز بر دامنه آن افزوده می‌شود.
جیمز کوگان گزارش خود را چنین آغاز می‌کند: تهاجم ارتش پاکستان در وزیرستان جنوبی علیه حزب تحریک طالبان (طالبان پاکستان) به یک جنگ داخلی در سرتاسر مناطق قبایلی و ایالت سرحد شمالغربی تبدیل شده است. اسلامگراها و مبارزان طالبان اکنون خود را در یک جنگ تا حد مرگ با حکومت آمریکاگرای آصف علی زرداری قلمداد می‌کنند، زیرا این حکومت به خواسته‌های آمریکا مبنی بر اعزام نیروی فراوان برای متوقف کردن مناطق پشتون از حمایت مقاومت طالبان در مرز افغانستان سر فرود آورده است.
کوگان در ادامه گزارش خود به حوادث اخیر مناطق شمالی و شمال‌غربی پاکستان پرداخته و وضعیت آنجا را چنین توصیف می‌کند: روز یکشنبه، ارتش گزارش داد که پس از نزدیک به یک ماه نبرد توانسته است کنترل مناطق اطراف شهر "شاهوخیل " در بخش هنگو ایالت سرحد را به دست بگیرد. در درگیری‌های آخر هفته حدود 13 اسلامگرا و یک سرباز کشته شدند. شاهوخیل نزدیک منطقه قبیله‌ای "اورک‌زئی " قرار دارد، که گمان می‌رود تعدادی از مبارزان طالبان پس از آغاز تهاجم ارتش در آنجا جمع شده‌ باشند. نیروهای ارتش همه راه‌های منتهی به اورک‌زئی را مسدود کرده و به سمت روستاهای تحت کنترل تحریک طالبان در حال حرکت هستند. ارتش به منظور توجیه تلفات غیرنظامی به رسانه‌ها گفت که طالبان مانع از فرار مردم از این مناطق شده‌اند تا بتوانند به عنوان "سپر انسانی " از آنها استفاده کنند. در مرحله اول عملیات، نیروهای ارتش روز یکشنبه یک ایستگاه رادیویی FM را که برای تحریک مقاومت در مقابل دولت استفاده می‌شد، تسخیر کردند. در جریان این رویداد یک دکل رادیویی، خود ساختمان ایستگاه رادیویی و یک اردوگاه ادعایی مبارزان تخریب شدند.
ارتش همچنین طی چند روز گذشته تهاجماتی را توسط هلیکوپترهای جنگی بر ضد "مخفیگاه‌های " ادعایی طالبان در منطقه قبیله‌ای کورام واقع در غرب اورک‌زئی و هم مرز با افغانستان آغاز کرده است. روزنامه داون (DAWN) یکشنبه گزارش داد که "ساکنان مرکز کورام شروع به مهاجرت به مناطق امن‌تر کرده‌اند ".
در ادامه گزارش به یکی از حملات متعددی که منجر به کشته شدن غیرنظامی‌ها شده، اشاره گشته و آمده است: در باجور، شمالی‌ترین دایره قبیله‌ای فاتا (قسمت مناطق قبایلی)، ارتش روز یکشنبه دست به بمباران هوایی مخفیگاه‌های مشکوک طالبان زده و مدعی شد 5 جنگجو را کشته است. به گزارش منابع داون، یکی از حملات منجر به کشته شدن "فام جان "، از رهبران طالبان، و همسر و دو پسرش گردید. حمله دیگر، که احتمالا در صدد کشتن یک جنگجو به نام مولوی منیر بود، در عوض باعث کشته شدن دو تن از اقوام او شد. به دنبال این حملات هوایی حدود 40 نفر طی یک اقدام بی‌حاصل تلاش کردند یک پاسگاه ارتش را در نزدیکی مرز باجور-افغان تخریب کنند. اما نیروهای دولتی آنها را متفرق ساخته و ظاهرا 11 نفرشان را به قتل رساندند.
بنا بر گزارش حاضر حملات ارتش پاکستان بیش از آنکه به نیروهای طالبان ضربه وارد آورد باعث آوارگی مردم و تخریب تأسیسات حیاتی مناطق شمالغربی شده است، کوگان در ادامه می‌نویسد: نیروهای پاکستانی در آگوست 2008 حمله‌ای هم جانبه علیه طالبان در مناطق باجور و مهمند آغاز کردند. چهار ماه بمباران بی‌امان این مناطق باعث شد حدود پانصدهزار نفر خانه‌های خود را ترک کنند. صدها خانه، مزرعه، مدرسه و ساختمان‌ دیگر در شهرهای بزرگی چون لویسام، خار و همچنین بسیاری از روستاها ویران شده یا آسیب دیدند. ارتش ادعا کرد سال گذشته بیش از 1500 جنگجوی طالبان را کشته است. تعداد نامعلومی غیرنظامی نیز کشته یا مجروح گردیدند.
حمله به دره سوات، که یکی از بخش‌های پرجمعیت ایالت سرحد است، از آن هم ویران‌کننده‌تر بود. این تهاجم بیش از یک و نیم میلیون آواره و هزاران کشته بر جای گذاشت.
اما بر اساس گزارش حاضر این جنگ پیشرفت چندانی نداشته و نیروهای طالبان بار دیگر کنترل برخی از مناطق آزاد شده را به دست آورده‌اند: کمتر از یک سال از این حملات گذشته اما نیروهای طالبان بار دیگر فعالیت در سوات، باجور و مهمند را از سرگرفته‌اند، بدین معنی که عملیات‌های پیشین ارتش تنها باعث ایجاد کدورت و کینه شده و منابع استخدام نیرو بر ضد حکومت را گسترده‌تر ساخته است.
کوگان با اشاره به تلفات غیرنظامی و آوارگی ساکنان مناطق جنگی می‌افزاید: تهاجم به وزیرستان در حالی صورت می‌گیرد که توجه کافی به تاثیر آن بر روی غیرنظامیان مبذول نمی‌گردد. یک هیئت سازمان ملل تخمین می‌زند که بیش از سیصد هزار نفر از وزیرستان جنوبی مجبور به ترک خانه‌های خود شده و به عنوان آوارگان جنگی در شهرهایی چون تانک و دیر اسماعیل خان واقع در ایالت سرحد زندگی می‌کنند.
در این مقاله به بخشی از گزارش سازمان ملل در 17 نوامبر نیز استناد شده که در آن چنین گفته شده است: "آنها [آوارگان] خرابی و خسارت گسترده‌ای را در مناطق جنگ زده وزیرستان جنوبی گزارش کردند. " این ادعاها توسط خبرنگارانی که اجازه بازدید کوتاه از برخی شهرهای بازپس گرفته شده را پیدا کرده بودند، تایید شده‌اند.
در ادامه مقاله آمده است: مسرور گیلانی، گزارشگر خبرگزاری فرانسه، در 19 نوامبر نوشت که در بازار اصلی شهر "ساراروقا "، "کرکره‌های خرد شده مغازه‌ها چنان در همه جا پراکنده شده‌اند که گویی یک طوفان یک دره شنی محصور در بین کوه‌ها را درنوردیده است. " شهر لادا "اکنون به مجموعه‌ای از ساختمان‌های ویران، توده‌های آجرپاره و پادگان ویران شده شبه نظامیان تبدیل شده است. هیچ فرد غیرنظامی به چشم نمی‌خورد. "
بنا به گزارشات، نبرد برای لادا تا کنون شدیدترین نبرد در این تهاجم بوده است. بیش از 250 جنگجوی طالبان در حین دفاع از آن کشته شدند. در مجموع، حکومت ادعا می‌کند که ارتش بیش از 550 جنگجوی تحریک طالبان را به قیمت از دست دادن 70 نیرو کشته است. منابع مستقل هنوز این ادعاها را تأیید نکرده‌اند.
ارتش هم اینک نیروهای خود را در وزیرستان جنوبی بر روی ماکین، آخرین شهر بزرگی که هنوز در اختیار تحریک طالبان است، متمرکز می‌سازد. پس از ماه‌ها حمله هوایی و بمباران توپخانه، به احتمال زیاد بخش اعظم شهر به ویرانه تبدیل شده است.
به گزارش کوگان مقامات هر دو طرف درگیر ادعاهایی ضد و نقیض در مورد وضعیت جنگ مطرح می‌کنند: یک سخنگوی حزب تحریک طالبان هفته گذشته عنوان کرد که بخش بزرگ نیروهای آن برای نگه داشتن شهرهایی چون لادا و ماکین تلاش نمی‌کنند، بلکه "بر اساس یک استراتژی برای به دام انداختن ارتش پاکستان در منطقه " به کوه‌ها عقب نشینی کرده‌اند. ارتش چنین ادعاهایی را رد، و اعلام کرده است که طالبان تارومار شده‌اند. با این حال، آمار گزارش شده تلفات نشان می‌دهند که بیشتر جنگجویان به نحوی از این تهاجم گریخته‌اند. قدرت تحریک طالبان در وزیرستان جنوبی به طور گسترده‌ای حد‌اقل ده هزار نفر برآورد می‌شد.
در ادامه گزارش اخبار مرتبط با گسترش جنگ به خارج از وزیرستان جنوبی مورد اشاره قرار گرفته‌اند: موج جاری حملات انتحاری روزانه و حملات دیگر در پیشاور، مرکز ایالت سرحد، حاکی از این است که مبارزان طالبان توانسته‌اند از وزیرستان جنوبی پراکنده شوند. هرگونه تاسیسات مرتبط با حکومت و حملات آن مورد هدف قرار می‌گیرد. روز شنبه، یک بمب در مجتمع یک سازمان امدادی بین‌المللی منفجر شد. روز جمعه، یک بمب کنار جاده‌ای باعث مرگ دو پلیس شد. در مرگبارترین حمله اخیر، پنجشنبه گذشته یک بمبگذار انتحاری هنگامی که پلیس سعی کرد او را مورد بازرسی بدنی قرار بدهد، مواد منفجره خود را در آستانه درب دادگاهی در پیشاور منفجر ساخت. این انفجار به کشته شدن 19 نفر و مجروح شدن 51 نفر دیگر انجامید.
به نوشته کوگان امروزه شبه‌نظامیان مخالف دولت پاکستان از حمایت همه جانبه طالبان افغانستان نیز برخوردار شده‌اند: اسلامگراها همچنین دست به حملاتی در شهرهای خارج از ایالت سرحد، از جمله اسلام آباد، و قرارگاه‌های ارتش در راولپندی و لاهور زده‌اند. برعکسِ روندی که طی هشت سال گذشته جریان داشت، اکنون جنگجویان افغان از آنهایی که با حکومت پاکستان می‌جنگند، حمایت می‌کنند. روز شنبه دو کامیون که از افغانستان وارد پاکستان می‌شدند پس از یک درگیری مسلحانه با سرنشینان آنها به تصرف نیروهای دولت درآمد و مشخص شد که حاوی سلاح، موشک انداز و مقادیر زیادی مهمات هستند. این مهمات احتمالا قرار بود به دست هسته‌های طالبان در یکی از شهرهای بزرگ پاکستان برسند.
جیمز کوگان در ادامه گزارش با اشاره به درخواست اخیر دولت آمریکا برای تشدید جنگ در پاکستان به برخی جنبه‌های نقش دولت اوباما در جنگ داخلی پاکستان می‌پردازد: دولت اوباما خواهان این است که زرداری با آغاز یک یورش بزرگ به وزیرستان شمالی جنگ داخلی را در شمال غرب کشور گسترش دهد. گمان می‌رود بسیاری از جنگجویان از وزیرستان جنوبی به آنجا و شبکه حقانی - یکی از سازمان‌های شورشی اصلی افغانستان که احتمالا پایگاه‌هایی در سرزمین‌های کوهستانی امتداد مرز دارد - پناه برده باشند.
سیا و ارتش آمریکا با استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین به حملات هوایی در داخل پاکستان برای ترور رهبران و مبارزان طالبان و شبکه حقانی ادامه می‌دهند. هفته گذشته دو حمله توسط این هواپیماهای بدون سرنشین در وزیرستان شمالی انجام گرفت. صبح پنجشنبه گذشته، موشک‌های شلیک شده توسط این هواپیماها خانه‌ای را در یک روستای دورافتاده در نزدیکی مرز با وزیرستان جنوبی ویران کرده، و ظاهرا سه تن را کشتند. روز جمعه، و ظاهرا در اثر یک حمله موشکی دیگر علیه یک مجتمع مسکونی در نزدیکی روستای میرعلی، هشت جنگجوی طالبان کشته شدند.
به نوشته کوگان دولت زرداری با اجابت خواسته‌های آمریکا کشور را به ورطه سقوط در یک جنگ داخلی گسترده کشانده، جنگی که می‌تواند کنترل امور را تا حد زیادی از دست دولت وی خارج کند. وی در ادامه می‌نویسد: خشونت فزاینده‌ای که با دیکته واشنگتن به وجود آمده، تنها می‌تواند پیامدهای سیاسی پرتلاطمی در پی داشته باشد. در حالیکه از تصدی پست ریاست‌ جمهوری توسط زرداری بیش از 14 ماه نمی‌گذرد، اما او کشور را در سراشیبی جنگ داخلی فزاینده‌ای انداخته که شمال غرب را ویران کرده و سالانه ده میلیارد دلار هزینه بر کشور تحمیل می‌کند. این جنگ یک نارضایتی عمیق در بین ارتش و از آن گسترده‌تر در بین جمعیت کشور به وجود می‌آورد، و باعث پیچیده‌تر شدن بحران سیاسی پیرامون حکومت می‌گردد.