ایران، آمریکا و خلیج‌فارس (بخش دوازدهم)

به گزارش فارس، "مارینا اتاوی " مدیر برنامه خاورمیانه بنیاد کارنگی است و روی موضوع تغییرات سیاسی در خاورمیانه و امنیت خلیج‌فارس کار می‌کند.
این محقق آمریکایی در گزارشی به بررسی نقش ایران در خاورمیانه پرداخته است. در ادامه بخش دیگری از گزارش "ایران، آمریکا و خلیج فارس " ارائه می‌شود.
شاید مهمترین موضوع در شکست ایجاد جبهه‌ای مشترک در برابر ایران،‌ مشکلات دوجانبه بین کشورهای عربی حوزه خلیج فارس است.
برخی از این اختلافات از نظر خارجی‌های بسیار جزئی و بدیهی به نظر می‌رسد اما در منطقه موضوعات مهمی به شمار می‌آیند.
با وجود آنکه ارائه کامل موضوعات مورد اختلاف بین کشورهای عربی حوزه خلیج فارس خارج از موضوع این تحقیق است اما به برخی از این اختلافات اشاره می‌شود.
در واقع تعداد زیاد موضوعات اختلاف‌انگیزی که بین کشورهای عربی منطقه وجود دارد، ایجاد اقدامی مشترک را بسیار مشکل کرده است.
در بسیاری از این منازعات بین کشورهای حوزه خلیج فارس، عربستان سعودی حضور دارد که با تمامی کشورهای عضور شواری همکاری خلیج فارس مرز مشترک دارد.
مرزهای زیاد امارات متحده عربی و قطر با عربستان سعودی، چالش‌های زیادی را ایجاد کرده است.
حدود مرزی قطر و عربستان سعودی سرانجام در سال 1999 و پس از چندین درگیری تعیین گردید. آخرین درگیری بین دو کشور درباره اختلافات مرزی سال 1992 روی داد.
منازعه امارات متحده عربی با عربستان سعودی همچنان باقی مانده است ‌البته امارات متحده عربی ادعاهایی درباره سواحل مرزی و قلمروی آبی با قطر نیز دارد.
منازعات مرزی بین کشورهای عربی حوزه خلیج فارس باعث بسته شدن گذرگاه متصل کننده قطر و امارات متحده عربی شده است چون عربستان سعودی اعلام کرده که این گذرگاه از قلمروی آبی این کشور عبور می‌کند و ریاض هیچ تمایلی برای تسهیل ارتباط بین قطر و امارات ندارد.
همچنین عربستان سعودی از ایجاد خط گازی بین قطر و کویت که از مرزهای آبی عربستان عبور می‌کند ممانعت کرده است. البته تعدادی از اختلافات مرزی بین کشورهای حوزه خلیج فارس حل شده است، این اختلافات شامل نزاع بین عمان، امارات متحده عربی و عربستان سعودی درباره مالکیت تعدادی از روستاهای بود که بر روی منطقه نفتی قرار داشتند، همچنین اختلافات بین قطر و بحرین درباره جزایر "حوار " نیز برطرف شده است.
تاریخ پیچیده منطقه و نبود شفافیت درباره مرزهای بین کشورهای حوزه خلیج فارس باعث ایجاد موقعیت‌های فراونی برای بروز تنش شده است و البته سیاست‌ها نیز در افزایش این تنش‌ها موثر بوده‌اند.
رابطه قطر با همسایگان خود اغلب توسط شبکه تلویزیونی الجزیره منعکس می‌شود. این شبکه خبری که پایگاه آن در قطر قرار دارد از سوی دولت این کشور تامین مالی می‌شود.
اگر چه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از نظر تئوری درباره برخی از موضوعات با یکدیگر توافق دارند اما موضوعات فراوانی وجود دارد که این کشورها را از هم جدا کرده و هر گونه تلاش برای ایجاد اقدامات مشترک این کشورها را بسیار سخت کرده است.
اختلافات میان کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در زمان جنگ غزه به اوج خود رسید و به وضوح قابل رویت بود.
این جنگ به طور یکسان محکوم نشد و تمامی کشورهای عربی به طور متفاوتی در مقابل آن واکنش نشان دادند.
بین ژانویه تا مارس سال 2009 تعدادی از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و همچنین تعدادی از کشورهای عضو اتحادیه عرب به طور برنامه‌ریزی شده و یا بدون برنامه‌ریزی با یکدیگر دیدار کردند. این دیدارها با هدف هماهنگ کردن پاسخی واحد از سوی کشورهای عربی درباره بحران غزه و موضوع فلسطینیان بود. ‌
در 16 ژانویه سال 2009، قطر خواستار برگزاری نشستی فوری برای بحث درباره اوضاع غزه شد.
با توجه به موضع‌های صریح قبلی قطر درباره غزه و همچنین تلاش‌های قطر درباره اوضاع لبنان که منجر به توافقنامه دوحه شد، برخی از کشورهای عربی نشست دوحه را که برای بررسی اوضاع غزه بود، نشستی توصیف کردند که در آن افراطی‌ها اجتماع می‌کنند و به همین دلیل این نشست را تحریم کردند و این نشست بار دیگر اختلافات بین کشورهای منطقه را بیش از پیش آشکار ساخت، اختلافاتی که تلاش‌های آمریکا برای پیشبرد طرح منطقه‌ای برای تعامل با ایران را تحت تاثیر گذاشته است.