«شفیق مردم»

حمید انصاری/قائم مقام موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)
من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیه...
"هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق"
عشق به خدا و اسلام، عشق به امامت و ولایت و عشق خدمت به مردم از ویژگیهای چهره‌ای دوست داشتنی بود که اخیرا رخ در نقاب خاک کشید و روحش به سرای باقی شتافت. متاسفانه حجاب معاصرت در دوران حضور چهره‌های موثر، مانع از شناخت سرمایه‌های ارزشمندی می‌‌شود که اندوخته‌های گرانقدرشان نتیجه یک عمر استقامت و عمل خالصانه و تجربه‌های تکرار ناشدنی بوده است.
مرحوم حاج حبیب‌الله شفیق از جمله مردان نیکنام و آراسته به این ارزشها بود. توفیق مراوده طولانی با آن مرحوم را نداشتم اما عواملی چند سبب شدند تا ارداتم به این چهره مومن و خدوم انقلاب اسلامی دو چندان شود. آگاهی بر سوابق تشکلها و سهم جریانات سیاسی و مذهبی در همسویی با نهضت امام خمینی(رض) گواه این حقیقت است که تشکلی که مرحوم شفیق بدان وابسته بود از جمله با سابقه‌ترین و خالص‌ترین تشکلهای دینی است که به طور طبیعی از متن قیام 15 خرداد در سال 42 پدید آمد و در سالهای سخت مبارزه سهمی بسزا در پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی ایفا کرد.
نقش اصناف و بازاریان متدین در ماجرای انجمنهای ایالتی و ولایتی و حوادث سالهای 40 ـ 42 و خصوصا قیام 15 خرداد و به طور کلی در پروسه پیروزی انقلاب اسلامی به مراتب گسترده‌تر از نقش قیام اصناف در جنبش مشروطیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت بود و مرحوم شفیق در متن این حوادث سهمی درخور داشت. جمع ایشان و یاران همرزمش را باید بحق در زمره نخستین حلقه‌های سازمان یافته خالص دینی در قیام امام خمینی دانست که همدوش با دو قشر پیشگام انقلاب اسلامی ـ روحانیون و دانشگاهیان ـ در پیروزی انقلاب نقشی بی‌بدیل ایفا کرده است.
چندی قبل توفیق مرور اسناد منتشر نشده مبارزات پس از قیام 15 خرداد را یافتم. حقیقتا نام مرحوم شفیق در کنار نام فعالترین چهره‌های دینی و ملی مبارز، در اکثر محافل و تجمعات مبارزاتی به چشم می‌خورد و نشان می‌داد که مامورین ساواک با چه حساسیتی فعالیتها و حضور وی در جلسات علیه رژیم شاه را دایما گزارش کرده‌اند. زندانهای مکرر و شکنجه‌های طاقت‌فرسای آن مرحوم هرگز از خاطر همرزمانش محو نخواهد شد. گذشته از اسناد، در جریان مبارزات قبل از پیروزی انقلاب تاثیر تعیین‌کننده فعالیت هیاتهای مذهبی اصناف و موتلفه اسلامی در حمایت مادی و معنوی از مبارزه و مبارزین و در ساماندهی اعتصابهای سراسری بازارهای تهران و ایران در سال 56 ـ 57 و مشارکت فعال در تنظیم تظاهرات میلیونی و تشکیل کمیته استقبال از امام با هدایت روحانیت مبارز را شاهد بودیم. مرحوم شفیق به همرا تنی چند از انقلابیون متدین و با سابقه اصناف تهران و چهره‌هایی همچون شهید عراقی و مبارز خستگی‌ناپذیر مرحوم حاج سعید امانی در این امور فعالانه مشارکت داشت.
صرف‌نظر از اختلاف سلیقه‌های سیاسی و تفاوت دیدگاهها که طبیعی یک انقلاب سالم فرهنگی و اسلامی و نشانه بالندگی آن است که چه بسا نیروهای فعال و وفادار به آرمانهای انقلاب را به تناسب دیدگاههای متنوع در درون خانواده بزرگ انقلاب در گروه‌بندی‌های سیاسی متفاوت و به ظاهر رقیب قرار می‌دهد.
منصفانه باید گفت خلوص دینی، تبعیت از مرجعیت و رهبری، کم ادعایی و خدمتگزاری خالصانه، استواری در مواضع و داشتن شور انقلابی با هدفهای معنوی و اسلامی و عشق به اهل بیت(ع) از ویژگیهای جریانی بود که مرحوم شفیق بخش اعظم عمر خود را در مسیر اهداف آن سپری کرد. اگر روزی قرار باشد فهرستی از یاران نزدیک و باوفای امام که فراتر از حمایت معنوی، در میدان عمل نیز برای تحقق آرمانهای امام مبارزه و فداکاری کرده‌اند منتشر شود قطعا نام مرحوم شفیق و همفکران ایشان در جایگاهی شایسته قرار دارد.
تشکیل کمیته امداد امام خمینی(ره) این میراث ماندگار امام با همت چهره‌هایی همچون مرحوم شفیق و همرزمانش به جایگاه ارزشمند کنونی رسیده است. در برخی دیدارهای اعضای شورای مرکزی کمیته امداد با یادگار امام عزیز (رحمه‌الله علیهما) حضور داشتم. بخشی از اسناد و سوابق خدمات این نهاد انقلابی که با حکم مبارک حضرت امام برای خدمت‌رسانی به محرومین و مستضعفین تاسیس شده است را در موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام ملاحظه کرده‌ام. دو سال قبل در بازدید از کمیته امداد در خدمت حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین حاج حسن آقای خمینی از فعالیتهای حقیقتا گسترده این نهاد پر برکت قرار گرفتم ـ که همین امر بهانه‌ای شد برای تولید فیلمی مستند در موسسه در بازگویی گوشه‌هایی از خدمات کمیته امداد امام ـ صادقانه و بدون اغراق آنچه را که یافتم جز این نبود که کمیته امداد امام آیینه‌ای است شفاف از اعتقاد عمیق امام و یاران و ایشان به اولویت وجوب خدمت‌رسانی واقعی و بی‌منت به صاحبان اصلی انقلاب یعنی محرومین و مستضعفین جامعه.
حجم و ابعاد وسیع خدمات کمیته امداد حتی بر مسئولین و خواص نیز ناشناخته مانده است. بعید می‌دانم حتی در مقیاس جهانی سازمانی عام‌المنفعه و خیریه‌ای تا این حد گسترده و با خدمات متنوع آن هم با انگیزه‌های خالصانه دینی وجود داشته باشد. تحت پوشش قرار دادن چندین میلیون نفر از شریفترین قشرهای جامعه و خدمت‌رسانی در امور فرهنگی، معیشتی و پزشکی و امدادرسانی در حوادث غیرمترقبه در سطح وسیع از دور افتاده‌ترین نقاط روستایی تا تمامی شهرها و حتی فعالیت خیریه در برخی کشورهای اسلامی و خدمت صادقانه و بدون سر و صدا به محرومین در همه زمینه‌ها از آموزش و تحصیل و اشتغال و مسکن و ازدواج گرفته تا خدمات حقوقی و رفاهی متنوع از افتخارات کمیته امداد امام خمینی است که مطمئنا در این همه توفیق تلاشهای شبانه‌روزی عزیزانی همچون مرحوم شفیق و دیگر اعضای موثر این نهاد انقلابی عاملی تعیین‌کننده بوده است از نکات ارزشمندی که قبل از بازدید تصور آن را نداشتم ایجاد سیستم مدیریتی مکانیزه با استانداردهای بالای علمی در مجموعه نظام مدیریت مرکزی کمیته امداد بود.
سال قبل در معیت فرزند برومند یادگار امام میهمان مرحوم حاج آقای شفیق در منزلشان بودم فرصتی بود برای نقل خاطرات و حقایقی ناگفته از دوران مبارزه و نهضت. اکنون که مباحث آن جلسه و چند جلسه مشابه دیگر را مرور می‌کنم چهره خندان و شاداب مرحوم شفیق با همان صداقت و اعتماد توام با فروتنی خاص ایشان و ایمان راسخ وی به راه طی شده و امید به آینده روشن و باور عمیق به اصالت راه امام و رهبری در ذهنم تداعی می‌شود.
به صدا و سیما و مراکزی که به اقدام ارزنده نکوداشت چهره‌های ماندگار پرداخته‌اند پیشنهاد می‌کنم افزون بر معرفی مفاخر علمی و هنری، در برنامه‌هایی ویژه به بزرگداشت چهره‌های اصیل، متدین و خدومی که با اعمال صالح و خدمات خالصانه‌اشان در حساسترین مقاطع تاریخ انقلاب اسلامی منشاء آثار و برکات همیشه ساری و ماندگار شده‌اند نیز بپردازند چرا که نسل جوان فعال در جامعه خصوصا در فعالیتهای صنفی، تجاری و بازار، اکنون به لحاظ هجوم فرهنگهای بیگانه و خصلتهای وارداتی تجدد و مدرنیسم بیش از هر زمان دیگر نیازمند آشنایی با سنتهای اصیل دینی و ایرانیمان است که بستر پرورش چهره‌هایی همانند مرحوم شفیق و هم نسلهای وی از جمع یاران امام و انقلاب را فراهم ساخته است.
روانش شاد و روحش در جوار امام و مقتدایش بر سر خوان شفاعت اباعبدالله الحسین(ع) از رحمت الهی متنعم باد.