انقلاب در نهادهای انقلابی؟

سرگه بارسقیان
ورود به عرصه «نهاد سازی» گذار از دوره «انقلاب» به مرحله «نظام» است. متفکران و فیلسوفان سیاسی و شاخص ترین آنها هانا آرنت، گام دوم انقلابیون پس از براندازی نظام پیشین را پی ریزی عمارت نظام جدید می دانند و همین تاکید بر ضرورت تاسیس «نظام» خود التزامات دیگری چون مهندسی نهادها و ارکان جدید را می طلبد. تر انقلابی به فراخور ضرورت های پیدایش و زمینه های استمرار خود به «استقرار» روی می آورد و آرمان هایش را در کالبد نهادهایی متناسب با آن متجسم می‌کند.
تشکل ها و گروه های انقلابی نیز از آن پس خصلت «بقای اصل» را جایگزین «تغییر وضع» می کنند و از این روست که بزرگترین مدافعان و موسسان نهادهای نظام، انقلابیونی هستند که پیشتر سلسله سیاسی را به سر زلف مبارزه پریشان کرده‌اند. اگر نهادی با تکیه بر اصل مشارکت عمومی شکل گرفت و تبدیل به عنصر جذب اعتماد عمومی شد خود عامل قوام سیستم سیاسی است. آنچه اصل است حفظ پایه های عمارت قدرت بر زمین استوار اعتماد به شعور عمومی و شور ملی است. مجلسی که مبتنی بر آرای حداکثری شهروندان است ولو با ورود تفکر سیاسی متغایر با گذشته و متفاوت با امروز نمی تواند به عامل ضربه به نظام تبدیل شود.
کما اینکه دولتی هم که با سپرده رای 20 و 22 میلیونی در حساب میان مدت و بلند مدت اعتماد عمومی پس انداز کرده نه می تواند و نه خواهد توانست به ضد سیستمی بدل شود که از بطن آن برخاسته و به آن مقید و پاسخگوست. این مقدمات منتج به این واقعیات می شود که اگر نهاد سازی شده و به رای عمومی به عنوان بلیت ورود به خانه های قدرت نگریسته شود و اگر به بینش سیاسی رای دهندگان اعتمادی هست پس نباید هراسی به دل راه داد که «این شورای نگهبان بود که راه ورود افراد مخالف اسلام و نظام را به مجلس سد کرد و نگذاشت آنها بر این ملت مسلط شوند. اگر اینها وارد مجلس می شدند، راه باز میشد و وضع مجلس و نظام دگرگون می‌شد.»
بر این مبنا اگر راه ورود افراد مغرض، معاند و ملحد به نهادها و ارکان نظام باز است و این نهادها خود به ضد سیستم تبدیل می شوند پس باید یا از راه گزینش متولیان نهادها به طور پایه ای تغییر یابد و یا خود نهادها تغییر ماهوی دهند. گزینه هایی که در هر صورت منافی اصل شکل گیری و کارکردهای اصولی نهادهاست. چنین نگرش های جدیدی به نهادهای انتخابی و انقلابی خود بافت مشروعیت و ساخت مرجعیت نهادها را نیازمند تعریف دوباره می کند و این یعنی همچنان نهاد سازی ها نتوانسته اند قوام نظام را تضمین نمایند، نگرشی به غایت متفاوت از اصل ایجادی نهادها.