سجاد اکبری، عضو شورای سیاسی بسیج دانشگاه امیرکبیر در این باره معتقد است: «دانشگاه در جامعه همواره نقشی اساسی در تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایفا میکند دانشگاه بهترین مکان برای ترسیم نقشه راه برای رسیدن به نقطه آرمانی جامعه است، اما همین دانشگاه برای این که بتواند این نقش خود را به خوبی ایفا کند باید بتواند فضای نقادی و بحث را ایجاد کند. در این باره باید دقت شود که دانشگاه جامعه را تغذیه کند و منافع ملی و جمهوریتی را درنظر بگیرد.
وی معتقد است: «متأسفانه با گذشت 56 سال از حادثه خونین 16 آذر 32 ما شاهد هستیم که هنوز دشمنان دانشگاه را نشانه گرفتهاند و جریانهایی با منشهای استکباری زمینههای این نوع رفتار دانشگاهی را کمرنگ کردند. سیاست زده شدن فضای دانشگاهی همواره فضای آزاد فکری را از بین میبرد و دیگر دانشگاه تبدیل به زمینی برای قشون کشی جریانهای سیاسی و قدرت طلب میشود.»
حضور مستمر مسئولان در دانشگاه
با این همه برخی از فعالان دانشجویی حضور مستمر مسئولان وزارتی را در سطوح کارشناسی برای ترغیب روحیه پرسشگری دانشجویان مهم میدانند.
هادی عسگری، فعال دانشجویی در این باره میگوید: «حضور هدفمند مسئولان وزارتی حتی در سطوح کارشناسی در بین دانشجویان و برپایی تریبونهای آزاد دانشجویی با حضور کارشناسان وزارتخانهها الگوی مناسبی برای افزایش روحیه پرسشگری دانشجویان است.
البته معاونت فرهنگی وزارت علوم آئیننامه تعامل و تبادل دانشجویان و مسئولان را در شورای صنفی تصویب کرده است، اما هنوز این آئیننامه در دانشگاهها اجرا نمیشود.»
وی تأکید میکند: «مسئولان حوزه وزارتی باید جمعهای آزاد اندیشی را در دانشگاهها گسترش دهند. در گذشته از سوی دفتر نمایندگی ولی فقیه در دانشگاهها جمعهای هم اندیشی استاد و دانشجو برگزار میشد. این نشستها خارج از چارچوب خشک دانشگاهی بود، چرا که دانشجو به طور آزادانه با استاد مربوطه برای مباحث مختلف نقد و بررسی انجام میداد.»
افزایش روحیه پرسشگری برخی استادان
بیشک حضور استادان دانشگاهی میتواند بر آزاد اندیشی دانشجویان بسیار مؤثر باشد، اما آنچه که به نظر میرسد این است که تا وقتی استادان به طور جدی به فکر مهندسی فضای آزاد فکری در دانشگاه نیفتند و زمینههای مساعد برای گفتوگوهای علمی و دقیق را فراهم نیاورند، رسیدن به چنین فضایی بسیار سخت و دشوار خواهد بود.
محمد مهدی مقام فر، مسئول بسیج دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران در این باره معتقد است: «متأسفانه در دورههای کارشناسی فضای مناسب برای تعامل استاد با دانشجو وجود ندارد و دانشجو تنها در سر کلاس درس همانند یک دانشآموز حاضر میشود و هیچ انگیزهای برای پرسش و پژوهش ندارد. متأسفانه برخی استادان هیچ علاقهای برای به نقد کشاندن دانشجویان نشان نمیدهند که همین امر موجب میشود تا برخی دانشجویان تحلیلهای سطحی نسبت به وقایع موجود جامعه داشته باشند و برخی از فارغالتحصیلان دوره کارشناسی هیچ ایده و تحلیلی از وضعیت موجود خود نداشته باشند. آموزش عالی باید استادانی را وارد محیط دانشگاهی کشورکند که علاقهمند بحث، تحلیل و نقد و پرسشگری باشند، همچنین در کنار این موضوع وزارت علوم باید در کنار آموزش مباحثی را تدوین کند که به عنوان دروس بحث و گفتوگو در دانشگاه تدریس شود این موضوع برای افزایش سطح تحلیل و پرسشگری دانشجویان تأثیرگذار است.»
مقام فر تأکید میکند: «البته باید توجه داشته باشیم در بحث نقادی خود دانشجو مهم است و دانشجو باید به سمت پرسشگری و تحلیل مسائل مختلف پیش رود که متأسفانه هماکنون بسیاری از دانشجویان به جای مباحث منطقی خواهان به حاشیه کشیدن دانشگاهها هستند.
وی فضای حاکم بر دانشگاهها را برای بیان عقاید بسیار خوب توصیف میکند و میگوید: «آن کسانی که ادعا میکنند آزادی برای بیان افکار و ایدههای دانشجو در دانشگاه وجود ندارد مفهوم آزادی را نمیدانند. تشکلهای دانشجویی در برهههای مختلف توانستهاند جریان های مختلف سیاسی را در دانشگاهها بازخوانی کنند و دانشجویان در این تشکلها به راحتی به بیان دیدگاههای خود پرداختهاند.»
تأسیس کرسیهای آزاداندیشی از سوی تشکلهای دانشجویی
علیرضا آرانینژاد، دبیر جامعه اسلامی دانشجویان نیز برپایی کرسیهای آزاداندیشی را در دانشگاهها مهم توصیف میکند و در این باره معتقد است: «رهبر معظم انقلاب بارها و بارها به مسئولان دانشگاهی تأکید داشتند تا کرسیهای آزاداندیشی برای دانشجویان در دانشگاهها تأسیس شود، دانشجویان در این کرسیهای نقد و آزاداندیشی میتوانند آزادانه فکر، تحلیل و تصمیمگیری کنند.
به رغم تأکیدات رهبر معظم انقلاب هنوز جای خالی کرسیهای نقد و تحلیل در دانشگاهها احساس میشود.»وی تأکید میکند: «با توجه به اینکه هماکنون زمینه نقد مباحث سیاسی و اجتماعی در کشور فراهم است ضرورت دارد تا تشکلهای دانشجویی پیشقدم برای ایجاد کرسیهای آزاداندیشی در دانشگاه ها شوند، اگر بتوانیم به طور علمی این فضا را در دانشگاهها ایجاد کنیم میتوانیم روحیه نقد و پرسشگری دانشجو را در ابعاد مختلف افزایش دهیم.»