چالشهای بیپایان یک موسسه
گروه سیاسی|رضا نیکنژاد: «موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی محل تجمع منافقین شده است.» این تندترین عبارتی بود که در دو دهه اخیر علیه موسسهای وابسته به بیت امام خمینی (ره) گفته شده است. گوینده این سخنان حجت الاسلام ذوالنور، جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران بود. ذوالنور در این حملات لفظی تنها نبود، همچنانکه روحالله حسینیان گفت که این موسسه چون حزبی در خدمت فتنهگران قرار گرفته است، آیتالله خاتمی خواستار اخراج ناهمراهان امام از این موسسه شد و حسین شریعتمداری در سرمقالهای به شدت عملکرد این موسسه را زیر سوال برد و چون آیتالله خاتمی خواستار اقدام سیدحسن خمینی برای تصفیه برخی افراد در این نهاد شد. مدیرمسئول کیهان البته پیش از این به دفعات علیه این موسسه نوشته بود، از جمله اینکه در شهریور امسال از نفوذ فتنه گران در این موسسه سخن گفته بود و چنین اتهاماتی سبب شد که موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) از شریعتمداری به دادگاه شکایت کند. دلیل حملات لفظی تازه اما نامه پنج شنبه هفته گذشته محمد علی انصاری، قائم مقام موسسه به رئیس صدا و سیما و تقبیح پخش صحنههای پاره کردن تصاویر امام و اهانت به ساحت ایشان بود. منتقدان موسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) را به کوتاهی در دفاع از آرمانهای امام و انقلاب و حمایت از مخالفان نظام میکنند.
داستان تاسیس
تاریخ تاسیس موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) به سال 1367 باز میگردد. نیمه دوم سال 67، مرحوم سید احمد خمینی در نامهای به امام نوشت: «... یکی از مسائل بسیار مهم که بعد از جنابعالی (خدا آن روز را نیاورد) موجب موضعگیریهای مختلف فرزندان انقلاب و افراد گوناگون و محققین و احیانا اختلاف آنها میگردد، برداشتهای گوناگون سیاسی و غیر سیاسی آنان از یک متن و بسیار گستردهتر از آن، اختلاف بین متون منتشر شده حضرتعالی با آنچه به عنوان اسناد سیاسی و غیره از صدا و فیلم و متنهای دستنویس جنابعالی که منتشر نشده و در اختیار ماست سرچشمه میگیرد... مساله دیگر اینکه تکلیف نامهها و نوشتهها و پیامها و فیلم و نوارها و اشعارتان که بطور کلی منتشر نشده است و در بایگانی دفتر موجود است را هم روشن بفرمایید.»
در پاسخ به این نامه، 17 شهریور 67، رهبر فقید انقلاب چنین نوشت: «فرزند عزیزم، احمد - حفظه الله تعالی و ایده. از آنجا که شما را بحمدالله در مسائل سیاسی و اجتماعی صاحب نظر میدانم و در تمامی فراز و نشیبها در کنار من بودهای و هستی و با صداقت و کیاست امور سیاسی و اجتماعی اینجانب را متصدی هستی، لهذا شما را برای تنظیم و تدوین کلیه مسائل مربوط به خود - که بسا در رسانههای گروهی اختلافات و اشتباهاتی رخ داده است - انتخاب مینمایم و از خداوند متعال که حاضر و ناظر است توفیقات شما را خواستارم. امید است با صرف وقت و دقت نظر این امر را به پایان برسانی والسلام علیکم...» پس از این نامه، تلاشهای مرحوم سید احمد برای جمعآوری اسناد وسعت گرفت ولی بعضی از ارگانها و نهادها نسبت به تحویل اسناد و در اختیار قرار دادن آنها چندان همکاری از خود نشان ندادند.
مرحوم سید احمد خمینی، مجددا در آبان ماه همان سال طی نامهای از امام خواست که دستور دهند همه نهادهای دولتی و مراکزی که این گونه اسناد را در اختیار دارند، موظف باشند که آنها را در اختیار قرار دهند. امام در واکنش به این نامه، در تاریخ 22/8/67، طی حکمی دستور دادند: «بسمه تعالى. هر جا که پرونده و یا نامه و یا هر چیزى که موجب روشن شدن اسناد و یا اسناد مربوط به اینجانب موجود است در صورتى که شما و یا نماینده شما در خواست نمایید مسئولان موظفند در اختیار شما قرار دهند.» و چنین شد که سنگ بنای موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) گذارده شد. طرح تشکیل موسسهای با نظارت و تولیت مرحوم سید احمد خمینی ابتدا به سران سه قوه ارائه گردید و پس از دریافت نظر موافق آنها، موسسه رسما فعالیت خویش را آغاز کرد.
پس از رحلت امام(ره)، قانون نحوه حفظ آثار و یاد امام خمینی در جلسه علنی روز یکشنبه 14 آبان 1368 مجلس شورای اسلامی ( دوره دوم) به تصویب رسید. همان روز شورای نگهبان تایید خویش را طی نامه شماره 1158 به ریاست مجلس ابلاغ و سه روز بعد این قانون به ریاست جمهوری جهت اجرا ابلاغ گردید. بر اساس مفاد این طرح، مرجع رسمی و قانونی اعلام موضع در مورد صحت اسناد و آثار منسوب به امام، موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی تعیین گردیده است و این نهاد در بودجه سالانه کشور، دارای ردیف مستقل است.
مردان موسسه
نخستین سرپرست موسسه، حجت الاسلام محمد علی انصاری بود که حکم از مرحوم سید احمد خمینی دریافت کرد.
پس از ارتحال سید احمد، حجت الاسلام سید حسن خمینی در نامهای به مقام معظم رهبری خواستار کسب تکلیف و اذن به عهده گرفتن تولیت این نهاد شد که با موافقت مقام معظم رهبری، تولیت این موسسه در اختیار حجتالاسلام سید حسن خمینی قرار گرفت. وی نیز حکم سرپرستی محمد علی انصاری را تمدید کرد. محمد علی انصاری از جمله چهرههای قدیمی فعال در بیت امام(ره) محسوب میشود. او در دوران جنگ، از جمله مهمترین رابطان بیت امام(ره) با فرماندهان جنگ به شمار میرفت. در انتخابات مجلس سوم که توسط حجت الاسلام محتشمی پور، وزیر کشور برگزار شد، شورای نگهبان سخت به انتخابات تهران معترض بود و خواستار ابطال آن. ماجرا بس پیچیده شد و سرانجام محمدعلی انصاری به عنوان نماینده امام (ره) به بررسی مسائل انتخابات پرداخت. گزارش نهایی وی به امام (ره) منجر به صدور دستور امام برای تایید انتخابات و پایان یکی از پرحاشیه ترین انتخاباتهای پس از انقلاب شد. از دیگر چهرههای برجستهای که در راس موسسه حضور دارند، میتوان به آیتالله موسوی بجنوردی (پدر همسر سید حسن خمینی)، سید یاسر خمینی (فرزند سید احمد)، محمد بروجردی(داماد امام (ره)، مسیح بروجردی، محمد اشراقی و حمید انصاری (معاون محمدعلی انصاری) اشاره کرد.
پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی نیز از مهمترین نهادهایی است که تحت پوشش این موسسه به فعالیت مشغول است. این موسسه از جمله طرحهای مدنظر سید احمد خمینی بود و با پیگیریهای نجف قلی حبیبی، سرانجام در بهمن 74، یک سال پس از وفات سید احمد تاسیس شد. در راس این موسسه نیز علاوه بر انصاری و حبیبی، چهرههایی چون آیتالله بجنوردی، میرحسین موسوی، مجید انصاری، محمدعلی حاضری، فاطمه طباطبایی و حسن عابدی جعفری به چشم میخورند. حسینیه جماران، موسسه چاپ و نشر عروج، بیت امام در خمین و نگارستان هنر در اصفهان، پژوهشکده امام، ستاد بزرگداشت مراسم سالگرد ارتحال امام(ره)از جمله دیگر مراکز تحت فعالیت این موسسه هستند و موسسه در قم و اصفهان نیز دفاتری فعال دارد. تاکنون در این مؤسسه 40 جلد از آثار امامخمینی، 39 جلد از آثار موضوعی که از دیدگاه امام به آنها پرداختهاند، 57 اثر درباره امامخمینی (ره) ، 12 جلد از آثار شهید مصطفیخمینی، نشریاتی مانند فصلنامههای حضور و متین، گاهنامه قرار، هفتهنامه دوست کودکان و ماهنامه دوست خردسالان، 10 جلد کتاب درباره مرحوم سید احمد خمینی و بیش از ۱۲۰ جلد کتاب با موضوعات مربوط به امامخمینی (ره) به چاپ رسیده است. همچنین آثار امام به 23 زبان ترجمه شده است. برگزاری 15 کنگره بین المللی درباره شخصیت امام خمینی و جمع آوری بیش از 2 هزار ساعت نوار از خاطرات شخصیتهای مختلف درباره امام نیز از جمله دیگر فعالیتهای این موسسه به شمار میرود.
چالشهای مداوم
تدوین و انتشار آثار امام (ره)، گردآوری خاطرات یاران امام، معرفی امام در سایر کشورها، برگزاری همایشهای علمی و آموزشی و...، از جمله وظایفی است که در دو دهه گذشته توسط موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) انجام شده است. در کنار این تلاشها اما این موسسه همواره درگیر چالشهایی بود که برخی پایان ناپذیر مینمایند. از جمله مشهورترین چالشها اما نامه نگاری و انتشار بیانیههای متقابل این موسسه و نهضت آزادی ایران بوده است. ماجرای این کنش و واکنشها از سال 69 شروع شد. نهضت آزادی مدعی بود که نامه بهمن 66 امام(ره) به حجتالاسلام محتشمی در مورد ماهیت و عملکرد این گروه واقعی نیست. موسسه با انتشار مستنداتی به نهضت آزادی هشدار داد که این اسناد کاملا واقعی است و از اتهام پراکنی خودداری کند. ماجرا اما ادامه یافت تا سرانجام کار با شکایت موسسه به محاکم قضایی کشید و آبان 76، دادگاه رای به محکومیت اعضای نهضت آزادی و درستی نظر موسسه تنظیم و نشر آثار امام(ره) داد.
موسسه در همین سالها بارها به گزارشها و نوشتههایی که به علل برکناری منتظری از سمت قائم مقام رهبری میپرداخت، واکنش نشان داد و با استناد به مدارک و صحیفه نور، به ابهام زدایی از این دوران اهتمام ورزید. اختلاف نظر درباره برخی بیانات رهبر فقید انقلاب و تفسیرهای گوناگون از این جملات نیز از دیگر مواردی بوده است که در سالهای گذشته به دفعات سبب واکنش موسسه شده است و در این میان بیشترین کنشهای موسسه با روزنامه کیهان و مدیرمسئولش بوده است. در دو سال گذشته اما برخی حملات لفظی رسانهها و چهرههای سیاسی به سید حسن خمینی به دغدغههای مدیران موسسه افزوده شده است. در انتخابات اخیر نیز در روزهای پیش از انتخابات، انتشار پیامکی که دربردارنده جملهای از امام علیه یکی از نامزدها بود، پای مدیران موسسه را به صحنه سیاست باز کرد و انصاری در مصاحبهای این جملات را دروغ دانسته و خواستار رعایت امانت در نقل قول از امام(ره) شد.
پس از انتخابات اما موسسه نشر آثار امام (ره) کمتر به میدان آمد، تا زمان برگزاری مراسم تنفیذ و تحلیف محمود احمدینژاد در قامت دهمین رئیسجمهور. در این مراسمها سید حسن خمینی از جمله غایبان بزرگ به شمار میرفت و این غیبت به گمانه زنیهای بسیار و همچنین گلایه اصولگرایان منجر شد. انصاری درباره علت غیبت سید حسن خمینی به سفر نوه امام(ره) به پاکستان برای پیگیری امور مربوط به تاسیس یک نهاد دانشگاهی در آن دیار سخن گفت، گو اینکه این روزها نیز سید حسن خمینی برای پیگیری همان مسائل بار دیگر راهی پاکستان شده است.
ادعاهای بیپایان
حملات و اتهامات تند برخی چهرههای سیاسی علیه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، بیگمان ارتباط مستقیمی به مسائل اخیر نداشته و پس از پایان ماجراهای این چند روز نیز پایانی ندارد. کما اینکه در همه سالهای گذشته علاوه بر چنین اتهاماتی- البته رقیق تر- کوششهایی موازی برای رقابت با این موسسه شکل گرفته است؛ از جمله تلاشهای روحالله حسینیان در مرکز اسناد انقلاب اسلامی و حجت الاسلام حمید روحانی در بنیاد تاریخ پژوهشی ایران. چنین سوابقی به روشنی نشان میدهد ماجرای هتک حرمت به ساحت امام راحل و واکنش متفاوت موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) که شاید چندان مدبرانه نبود، فرصتی برای طرح همه ادعاهای گذشته فراهم کرد، ادعاهایی که بیش از دو دهه قدمت دارند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
