خلیج فارس و خاورمیانه دو روی یک سکه

آمریکا از منطقه خلیج فارس درک درستی ندارد
معاون وزیر امور خارجه شناسایی خاورمیانه به عنوان هارتلند در جهان را به منزله سرچشمه گرفتن شریان‌های حیات اقتصاد و صنعت غرب از خلیج فارس و خاورمیانه دانست.
به گزارش ایسنا، دکتر منوچهر محمدی، معاون آموزشی و پژوهشی وزیر امور خارجه کشورمان که صبح دیروز در مراسم افتتاحیه شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس در محل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران سخن می‌گفت، حضور بیگانه در حوزه خلیج فارس را مورد انتقاد قرار داد و بر لزوم خروج این نیروها از منطقه تاکید ورزید.
وی افزود: به دنبال فروپاشی نظام دو قطبی منطقه خاورمیانه به طور اعم و خلیج فارس به طور اخص محور توجه جهانیان قرار گرفته و این روند همچنان ادامه دارد؛ البته اهمیت خلیج فارس از دیرباز بر کسی پوشیده نبوده و نیست.
معاون وزیر امور خارجه کشورمان با اشاره به درگیری‌ها و جنگ‌های اخیر در خاورمیانه ادامه داد: با نگاهی به حوادث پس از فروپاشی نظام دو قطبی بحران‌های بسیاری را در منطقه می‌بینیم و حداقل در چند دهه اخیر چهار جنگ در خاورمیانه رخ داده و این بحران‌ها اهمیت این منطقه را بیش از پیش آشکار می‌سازد.
دکتر محمدی شناسایی خاورمیانه به عنوان هارتلند در جهان را به منزله سرچشمه گرفتن شریان‌های حیات اقتصاد و صنعت غرب از خلیج فارس و خاورمیانه دانست و گفت: ذخایر عظیم انرژی و گاز و همچنین نفت در خاورمیانه از سویی و خاستگاه ارزشمند اسلام در این منطقه، انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی در خاورمیانه از دیگر سو مجموعه توجهات بین‌المللی را به این منطقه معطوف داشته است.
وی با بیان این‌که تلاش قدرت‌های بزرگ برای تحقق استیلا در خلیج فارس با توجه به اهمیت این منطقه طبیعی است، اظهار داشت: بسیاری از کشورهای بزرگ و مهم دنیا منافعشان را در این منطقه می‌بینند اما اینجا این سوال مطرح می‌‌شود که چرا در عملکردشان در خاورمیانه دچار مشکل و اشتباه می‌شوند؟
معاون وزیر امور خارجه کشورمان با طرح این سوال که چرا قدرت‌های بزرگی مانند آمریکا امروز در باتلاقی که خود ایجاد کرده‌اند گرفتار شده‌اند؟ افزود: این گرفتاری‌ آن‌ها از عدم فهم و درک درستشان از شرایط این منطقه ناشی می‌شود؛ این قدرت‌ها نه از فرهنگ، نه مردم و نه ویژگی‌های ژئواکونومیک و ژئواستراتژیک این منطقه درک و فهم درستی ندارند.
محمدی ادامه داد: هنگامی که فهم درستی از شرایط این منطقه وجود نداشته باشد قائدتا اشتباه در محاسبات رخ می‌دهد؛ سپس قضاوت نادرست انجام می‌شود و نهایتا مدیریت غلط بر سیاست‌ها اعمال می‌گردد.
وی ابراز امیدواری کرد که این قبیل همایش‌ها به کارگزاران سیاسی جهان کمک کند تا درکی بهتر و درست‌تر از شرایط منطقه داشته باشند تا گرفتار این قبیل سیاست‌های غلط که به قیمت جان هزاران نفر انسان بی‌گناه تمام می‌شود، دچار نگردند.
معاون وزیر امور خارجه کشورمان خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی در این خصوص سیاست روشنی را اعلام کرده و همچنان نیز در آن پابرجاست. این سیاست مبتنی بر آن است که ترتیبات امنیتی خلیج فارس را باید خود دولت‌ها و ملت‌های حاشیه خلیج فارس ترتیب دهند.
وی با انتقاد از مداخله قدرت‌های خارجی در مسایل خاورمیانه و به‌ ویژه خلیج فارس ادامه داد: مداخله قدرت‌های خارجی و سلطه‌گر که البته برایشان امری حیاتی است نه تنها هیچ کمکی را به صلح و ثبات خلیج فارس نکرده که خود موجب تشدید ناامنی‌ها در این منطقه شده و خواهد شد.
محمدی همچنین گفت: تجربه دو دهه اخیر مسئله مذکور را به نحو احسن به ما نشان می‌دهد و اثبات می‌کند که سرمنشا هر بحرانی در منطقه مداخله و حضور قدرت‌هایی بیگانه و سلطه‌گر است؛ هرچند که این قدرت‌ها خودشان نیز در این چارچوب دچار خسارت می‌گردند اما مسایل امنیتی منطقه را نیز با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌نمایند.
معاون وزیر خارجه کشورمان تصریح کرد: سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر روابط نزدیک همسایگان در این منطقه مبتنی است و این سیاست از سوی تهران به طور جدی دنبال شده و اگرچه قدرت‌های سلطه‌گر از آن راضی و خشنود نیستند، ولی ما همچنان بر این اساس حرکت خواهیم کرد.
وی با اشاره به این که ایران مشکلی با همسایگانش ندارد، افزود: ما معتقدیم که با حفظ منافع ملی تمام این کشورها از سویی و همچنین احترام متقابل از دیگر سو می‌توان ترتیباتی اتخاذ نمود که هم امنیت این شاهراه انرژی حفظ گردد و هم مردم منطقه در آرام و ثبات زندگی نمایند.
محمدی همچنین در رابطه با علت برگزاری این همایش در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: از آنجا که سیاست دولت محترم جناب آقای دکتر احمدی‌نژاد بر آن شد که دانشگاه‌ها بیشتر در چنین مواردی وارد شوند از دانشگاه تهران و مرکز مطالعات عالی بین‌المللی این دانشگاه خواستیم که از این پس ولایت این برنامه را بر عهده بگیرند.
وی در پایان سخنانش از تمامی دست‌اندرکاران شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس تقدیر و قدردانی کرد.
خلیج فارس نماد امنیت و استقلال سیاسی است
رییس دانشگاه تهران گفت که نیروهای بیگانه صلح و امنیت را در منطقه به بحران تبدیل کرده و بحران‌ها را نیز تشدید کرده‌اند.
به گزارش ایسنا، آیت‌الله عباسعلی عمید زنجانی، رییس دانشگاه تهران تصریح کرد که دین اسلام دین صلح و امنیت و همزیستی مسالمت‌آمیز است و کسانی که در خصوص صلح و امنیت این دین تردید روا می‌دارند یا با اصول، مفاهیم و فرهنگ سیاسی اسلام آشنا نیستند و یا مغرضانه سخنی را بر زبان می‌آورند.
وی ضمن استقبال از برگزاری شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس در دانشگاه تهران افزود: سه رکن اصلی این همایش یعنی دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی و همچنین معاونت آموزشی و پژوهشی وزارت امور خارجه همگی به دانشگاه تهران متعلق هستند و این تقارن بسیار پرمعناست.
وی برکت وجودی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران را بسیار چشمگیر و امیدوارکننده دانست و از تمامی دست‌اندرکاران شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس تشکر کرد.
رییس دانشگاه تهران در ادامه در خصوص رویکرد دانشگاه مطبوعش نسبت به برگزاری همایش‌های علمی گفت: این که این همایش همایشی سیاسی و در رابطه با مسایل مربوط به روابط بین‌المللی است در جای خود محفوظ است اما از دیدگاه دانشگاه تهران این همایش یک همایش علمی بوده که با سیاست‌های استراتژیک کلی دانشگاه همخوانی داشته و لذا ما به آن ارج می‌نهیم.
آیت‌الله عمید زنجانی ادامه داد: دانشگاه تهران با تدوین برنامه پنج ساله اول در پی آن است تا بتواند در تمامی واحدهایش مدیرانی کارآمد و نیروی انسانی قادر به اداره کشور را تربیت کند و با تمام قوا در تلاشیم تا این هدف را محقق نماییم.
وی با بیان این که سیاست راهبردی دانشگاه تهران گسترش دامنه تولید علم است گفت: این همایش دقیقا در راستای اهداف علمی و پژوهشی دانشگاه تهران بوده و امیدواریم این گام‌ها در رسیدن به اهداف بزرگ این دانشگاه موثر باشد.
رییس دانشگاه تهران در بخش دیگری از اظهاراتش ضمن ابراز تاسف از کم بودن سهم علوم انسانی در همایش‌های دانشگاهی کشور اظهار داشت: دانشگاه تهران با توجه به تعداد کمی اعضای هیات علمی‌اش دارای ظرفیت علمی بسیار بالایی است که متاسفانه از تمام آن استفاده نمی‌شود و بیش از نیمی از اساتید علوم انسانی دانشگاه به دلیل تاریخ ناگوار دانشگاه تهران در عدم تقسیم مساوی امکانات جایگاه خود را نیافته‌اند.
وی با اشاره به این که دانشگاه تهران ارج خاصی را برای این قبیل همایش‌ها قائل است، افزود: ذخایر علمی نهفته در دانشگاه باید به ثمر رسد و ثمر این ذخایر برگزاری همین همایش‌ها است که به نظر من باید هر هفته شاهد برگزاری همایش‌های علمی در سطح ملی و بین‌المللی باشیم.
آیت‌الله عمید زنجانی در خصوص مساله خلیج فارس نیز گفت: مسئله خلیج فارس برای ما رمز تمامیت ارضی و نماد امنیت و استقلال سیاسی است و این مسئله صرفا چهره سیاسی نداشته، بلکه به قرائن، شرایط و عدله تاریخی بسیاری متکی است.
وی ادامه داد: ملت‌هایی که در ساحل خلیج فارس زندگی می‌کنند ریشه‌های فرهنگی واحدی داشته و به اصول و مبادی مشترکی معتقدند و این سرمایه بزرگ صلح و امنیت در منطقه است که البته بالاتر از تمام این موارد دین مشترک همه این مردم یعنی دین مبین اسلام است.
رییس دانشگاه تهران تاکید کرد: هیچ‌ کس که اندکی آشنایی با دین اسلام داشته باشد نمی‌تواند در خصوص صلح‌طلبی آن تردید نماید، چرا که صلح و امنیت دو آیین اصلی در دین اسلام بوده و این دین آنقدر برای این مسئله ارزش قائل است که از جمله نام‌های خداوند سلام به معنای صلح می‌باشد.
وی خاطرنشان کرد: آرزوی مسلمانان آن است که روزی فرا برسد تا در صلح و امنیت به سر ببرند و کسانی که در صلح و امنیت اسلام تردید روا می‌دارند یا با اصول، مفاهیم و فرهنگ سیاسی اسلام آشنا نیستند و یا به صورت مغرضانه سخنی را بر زبان می‌‌آورند.
آیت‌الله عمید زنجانی تصریح کرد: ملت‌های حاشیه خلیج فارس به چنین دین و آرمانی معتقد و وابسته‌اند و لذا هیچ ضرورتی برای حضور نیروهای بیگانه در منطقه جهت تامین صلح و امنیت وجود ندارد.
رییس دانشگاه تهران حضور نیروهای بیگانه در منطقه را با توجه به فرهنگ مشترک اسلامی ملت‌های منطقه امری عبث دانست و تاکید کرد: این نیروها صلح و امنیت در منطقه را به بحران تبدیل کرده و بحران‌ها را نیز تشدید کرده‌اند. با این حافظه تاریخی ملت‌های این منطقه نه نیازی به تدابیر بیگانه و نه به حضورشان ندارند. ما می‌توانیم بر اساس اصول مشترکی که به آن عشق می‌ورزیم در صلح و ثبات زندگی کنیم و توان دفاع از منطقه خودمان را نیز داریم.
وی با تاکید بر لزوم همکاری کشورهای حوزه خیلج فارس برای تامین امنیت دست‌ جمعی بر اساس اصل همکاری، تعاون و اخوت اسلامی گفت: می‌توان روابط کشورهای منطقه را بر اساس اصل همزیستی مسالمت‌آمیز و متکی بر اصول اسلامی پی‌ریزی نمود.
آیت‌الله عمید زنجانی خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران بارها و بارها در این خصوص اعلام موضع کرده و این قبیل مباحث را نیز گوشزد کرده است و ما نیز امیدواریم برادرانمان در سراسر حوزه خلیج نیلگون فارس به این موارد توجه داشته و همکاری مشترک برای تحقق صلح و امنیت در منطقه را انجام دهند.
رییس دانشگاه تهران افزود: ما به هیچ گزینه‌ای غیر از آن که گفته شد اعتقاد نداشته و معتقدیم هیچ گزینه‌ای در برقراری صلح و امنیت منطقه‌یی در موارد مذکور برتری ندارد. ضمن آن که ملت‌های منطقه به این رشد رسیده‌اند که در صلح و ثبات و امنیت کامل مشکلاتشان را به دست خودشان حل‌وفصل نمایند.
رییس دانشگاه تهران در پایان اظهاراتش از تمامی دست‌اندرکاران شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس در مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و همچنین دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی معاونت آموزشی و پژوهشی وزارت امور خارجه کشورمان تشکر نمود.
امنیت را در خلیج فارس تنها قدرت‌های جهانی شکل نمی‌دهند
یک استاد دانشگاه گفت: ظاهرا قرار است در نظام امنیت آینده خلیج فارس رژیم صهیونیستی در بحث امنیت سیاسی محوریت خاصی بیابد.
دکتر حسین پوراحمدی، استاد دانشگاه شهید بهشتی که در شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس با عنوان "اقتصاد سیاسی نوین، امنیت در خلیج فارس" سخن می‌گفت، اظهار داشت: امروز امنیت ضرورتا یک کالای سنتی و کلاسیک مانند گذشته نیست، بلکه میوه تعامل حوزه‌های قدرت، اقتصاد و فرهنگ است.
وی با تاکید بر لزوم باز تعریف مفاهیم سیاست خارجی و اقتصاد بین‌المللی افزود: امروز جایگاه امنیت در خلیج فارس به جایگاه منطقه خلیج فارس در نظام اقتصاد سیاسی جهانی و نقش آن در بازارهای پولی و جهانی و همچنین سهم خلیج فارس در تعامل با قدرت‌های جهانی و جایگاه آن در روابط با نظام جهانی وابسته است.
این استاد دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: به نظر می‌رسد آنچه که به نام ساختار امنیت در خلیج فارس در حال شکل‌گیری و تغییر است حالت پیشین است نتیجه تعامل حوزه‌های قدرت، اقتصاد و امنیت در منطقه به صورت داخلی و به صورت جهانی است.
دکتر پوراحمدی همچنین گفت: شاید برخلاف دیدگاهی که ممکن است دیدگاهی غالب هم باشد، امروز امنیت در خلیج فارس دیگر صرفا یک کالای داخلی و یا بیرونی نیست و تنها قدرت‌های جهانی آن را شکل نمی‌دهند، بلکه امنیت در خلیج فارس همان‌گونه که پیش از این نیز ذکر شد نتیجه تعامل حوزه‌های جهانی قدرت، نفت و انرژی به معنای مولفه‌های اقتصاد سیاسی امنیت و نیز تاثیر عوامل فرهنگی، سیاسی و اقتصادی کشورهای منطقه است.
وی با تاکید بر اینکه فهم امنیت در خلیج فارس تنها از رویکرد اقتصاد سیاسی جهانی ممکن است اظهار داشت: امروز گذار از نگاه سنتی پیشین در خصوص نفت و انرژی یک ضرورت غیر قابل انکار است؛ چرا که دیگر نفت و انرژی را نمی‌توان به صورت پیشین نگریست. امروز نفت و انرژی سر پل حضور منطقه در اقتصاد سیاسی نظام جهانی و بازارهای پولی و مالی است.
وی افزود: امنیت در خلیج فارس پیش از هرچیز به سهم این منطقه در تولید ثروت جهانی و همچنین جایگاه قدرتش و سهم آن در امنیت جهانی گره خورده و نهایتا پویایی عوامل داخلی در حوزه‌های انرژی به عنوان اهرمی تاثیرگذار در شکل‌دهی ساختار امنیتی خلیج فارس امری بسیار مهم و قابل توجه است.
این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به اینکه به نظر می‌رسد حاکمیت نظام اقتصاد سرمایه‌داری جهانی چشم‌انداز آینده برای خلیج فارس را در راستای تدوین امنیتی رژیم صهیونیستی تنظیم کرده است ادامه داد: ظاهرا قرار است بر این اساس در نظام امنیت آینده خلیج فارس رژیم صهیونیستی در بحث امنیت سیاسی نیز محوریت خاصی بیابد.
وی در پایان نتیجه گرفت بر مبنای مسایل مذکور به نظر می‌رسد که امنیت ملی و جهانی امروز در تمام نقاط دنیا به هم گره خورده که مسلما خلیج فارس نیز بخشی از آن است و نمی‌توان به آن به صورت منطقه‌ای جدای از تحولات بین‌المللی نگریست.
هر رویداد امنیتی در خلیج فارس چندین عامل گوناگون را در پی دارد
کارشناس ارشد مرکز مطالعات خلیج فارس و خاورمیانه گفت: در امر پژوهش مقوله جدید امنیت در خلیج فارس توجه به عوامل تاثیرگذار داخلی و خارجی و همچنین پرهیز از نگرش‌های یک جانبه و تک ‌بعدی اجتناب‌ناپذیر است.
محمدعلی امامی، کارشناس ارشد مرکز مطالعات خلیج فارس و خاورمیانه که در نخستین جلسه شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس با عنوان "خلیج فارس: تحول در مفهوم امنیت" سخن می‌گفت، با اشاره به دگرگونی مفاهیم امنیت و همچنین ویژگی‌ها و پیچیدگی‌های جدید امنیتی در منطقه خلیج فارس اظهار داشت: امروز بررسی ویژگی‌های چارچوب جدید امنیت باید با ابزار و شیوه‌های دقیق و علمی‌تری صورت گیرد تا بتواند پاسخگوی مسایل امنیت حاد و رو به ظهور در منطقه باشد.
وی افزود: در امر پژوهش مقوله جدید امنیت در خلیج فارس توجه به عوامل تاثیرگذار داخلی و خارجی و همچنین پرهیز از نگرش‌های یک جانبه و تک‌ بعدی اجتناب‌ناپذیر است.
این کارشناس ارشد مرکز مطالعات خلیج فارس و خاورمیانه ادامه داد: امروزه هر رویداد امنیتی در منطقه خلیج فارس چندین عامل گوناگون را در پی دارد که باید تمامی آن‌ها را به حساب آورد و سهم هر یک در پیدایی و روابط متقابل را سنجید و مورد ارزیابی قرار داد.
امامی همچنین با اشاره به برقراری مساله توازن میان ویژگی‌های طرح‌های قدیم و جدید امنیتی، گفت: به عنوان نوعی نتیجه‌گیری می‌توان چنین بیان کرد که تحول در مفهوم امنیت به عنوان یک نظریه توضیحی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
وی در پایان اظهار داشت: مسئله تحول در مفهوم امنیت در حال حاضر ممکن است از کاربرد چندانی برخوردار نباشد، اما به صورت یک چارچوب نظری مفید می‌تواند مورد استفاده صاحب‌نظران امور منطقه قرار گیرد.
ناپایداری امنیتی نشانه هژمونی ناقص خلیج فارس است
یک عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت که امروز قدرت هژمونیک آمریکا ترک برداشته است.
دکتر ابراهیم متقی، عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در نخستین جلسه شانزدهمین همایش بین‌المللی خلیج فارس با عنوان «هژمونی ناقص و معمای امنیتی خلیج فارس: درس‌هایی از منازعه جولای ـ آگوست در مدیترانه شرقی» سخن می‌گفت، اظهار داشت: حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس در راستای ایجاد هژمونی منطقه‌ای در خاورمیانه جدید محسوب می‌شود.
وی افزود: این امر در حالی تداوم می‌یابد که نظم هژمونیک در منطقه با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است؛ هژمونی منطقه‌ای در شرایطی ایجاد می‌گردد که یک کشور بتواند بدون درگیری نظامی تعادل و ثبات را بین منازعه‌گران به وجود آورد.
دکتر متقی ادامه داد: به عبارتی دیگر هژمونی تابعی از چگونگی کنترل بازیگران، مکانیزم تاثیرگذاری بر حوادث منطقه‌ای و در نهایت فر‌آیند کنترل و تنظیم منابع در اقتصاد جهانی می‌باشد.
این استاد دانشگاه تهران ادامه داد: در صورتی که کنترل بازیگران با مناقشه همراه باشد و یا اینکه تحولاتی غیر قابل پیش‌بینی را به وجود آورد طبیعی است که تحقق هژمونی امکان‌پذیر نخواهد بود به عنوان مثال آمریکا در عملیات شوک و بهت علیه عراق چنین تصور می‌کرد که تراکم قدرت منجر به حداکثرسازی مطلوبیت استراتژیک آن کشور در خاورمیانه و خلیج فارس خواهد شد.
وی همچنین گفت: درس‌های جنگ مدیترانه شرقی بیانگر آن است که تراکم نیروی نظامی آمریکا در منطقه به گسترش حساسیت واحدهای منطقه‌ای منجر خواهد شد و این امر ضریب واکنش متقابل بازیگران متعارض را افزایش می‌دهد.
دکتر متقی در ادامه اظهار داشت: اگرچه تمایز و برتری قدرت استراتژیک آمریکا نسبت به سایر کشورها امری اجتناب‌ناپذیر است؛ اما هژمونی ناقص می‌تواند بحران‌های منازعه‌آمیز را در خلیج فارس گسترش دهد.
وی با بیان این‌که انگیزه مقاومت بین بازیگران منطقه‌ای حوادث غیر قابل پیش‌بینی را به وجود می‌آورد، خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی هرگونه تراکم نظامی آمریکا مخاطرات امنیتی بیشتری را برای آن کشور ایجاد خواهد کرد.
وی افزود: اگرچه آمریکا بیشترین قابلیت ابزاری را در اختیار دارد؛ اما امنیت‌سازی در حوزه خاورمیانه نیازمند کنترل حوادث و فرآیندهای منطقه‌ای خواهد بود.
این استاد دانشگاه تهران ادامه داد: هرگونه تساعد بحران و ناپایداری امنیتی را باید نشانه‌ای از هژمونی ناقص خلیج فارس دانست. شواهد نشان می‌دهد که کشورهایی با قابلیت استراتژیک هژمونی ناقص بیش از آن که نیروهای ثبات و تعادل منطقه‌ای را ایجاد کنند عامل تهیج بازیگران منطقه‌ای برای حداکثرسازی مقاومت می‌شوند.
وی تصریح کرد: هم‌اکنون قدرت هژمونیک آمریکا ترک برداشته و به کارگیری قدرت خاورمیانه محدودیت‌های امنیتی آن کشور را افزایش داده و در نتیجه زمینه برای ایجاد فضای نامتعادل که غیر قابل پیش‌بینی است به وجود آمده است.
وی با بیان این‌که در حال حاضر منطقه خاورمیانه در فضای امنیتی پارادوکسیکال قرار گرفته گفت: این فضای ایجاد شده، نمایانگر آن است که کشورهای هژمون قدرت کافی را برای تثبیت اقتدارش در منطقه ندارد و در چنین فضایی نمی‌توان انتظار داشت که صحنه نبرد مشخص گردد؛ چرا که به عنوان مثال اگر جدالی در خلیج فارس رخ دهد دامن بسیاری از مناطق دیگر را نیز خواهد گرفت.
دکتر متقی در پایان راهکار خروج از شرایط کنونی برای آمریکا را درگیر شدن با همکاری‌های مشارکتی و مشارکت امنیتی برای ایجاد امنیتی پایدار و ثبات در منطقه دانست.
آمریکا می‌خواهد سیستم جنگ سرد اروپا را در خلیج فارس پیاده کند
مایکل رایان کرگ، مدیر تحلیل‌های سیاسی و گفتگوی بنیاد استنلی آمریکا که با عنوان "شکل‌گیری نظم جدید امنیتی در خلیج فارس" سخن می‌گفت، اظهار داشت: امروز وضعیت آمریکا در خاورمیانه و به‌ویژه خلیج فارس تغییر کرده و این کشور نیز رویکرد جدیدی را نسبت به آن مبذول داشته است.
وی با بیان این‌که آمریکا سعی دارد سیستم جنگ سرد اروپا را در خلیج فارس پیاده کند افزود: عامل اصلی در جنگ سرد مسئله همکاری‌های جمعی بود که البته پس از حمله صدام به کویت این مسئله متحول گشت و نگاه جدیدی در خاورمیانه مطرح شد.
رایان کرگ ادامه داد: ما نمی‌توانیم دنیا را سیاه و سفید ترسیم کنیم یا مثلا عنوان کنیم که کشورها یا دموکراتند یا توتالیته، ضمن آن که امروز هیچ کشوری به معنای گذشته منزوی نیست.
مدیر تحلیل‌های سیاسی و گفتگوی بنیان استنلی آمریکا همچنین گفت: امروز به نظرم امنیت در نظام جدید جهانی در بلوک‌ها و اتحادهای رقیب مبتنی نیست و دیگر آن‌ گونه نیست که یکی بخواهد با برتری‌جویی بر دیگری تاثیر بگذارد. امروز کشورها در پی ایجاد روابط بین‌المللی با یکدیگر هستند.
وی تحلیل بسیاری از تحولات بین‌المللی با نگرش سیاه و سفید را یکی از مشکلات جهان امروز عنوان کرد و با اشاره به مشکلات فراوان ایالات متحده اظهار داشت: جامعه مدنی در آمریکا امروز همچنان در حال تحول است و ما در این زمینه با مشکلات فراوانی مواجه بوده و هستیم؛ به عنوان مثال سازمان مدافع حقوق بشر بارها و بارها آمریکا را به نقض حقوق بشر متهم کرده است.
رایان کرگ با اشاره به مسئله هسته‌ای کشورمان افزود: به اعتقاد من مسئله هسته‌ای ایران اولین آزمایش مثبت و به‌هنجاری است که ان.پی.تی تا به امروز دیده است.
مدیر تحلیل‌های سیاسی و گفتگوی بنیان استنلی آمریکا با اشاره به تلاش کشورش برای جلوگیری از ساخت تسلیحات اتمی از سوی کشورهایی چون تایوان و کره‌جنوبی گفت: آمریکا با گسترش چتر بازدارندگی‌اش در بحث هسته‌ای موفق شد که کشورهایی چون تایوان و کره‌جنوبی را در این زمینه متوقف کند و آن‌ها را از ساختن بمب هسته‌ای بازدارد.
وی با اشاره به این‌که ان.پی‌تی با عنوان یکی از ابزارهای بین‌المللی تا به امروز به آزمایش جدی گذاشته نشده است اظهار داشت: فکر می‌کنم اکنون و در بحث آمریکا و ایران در خصوص مسئله هسته‌ای این ابزار مبتنی بر هنجار بین‌المللی به آزمایش گذاشته شده و البته این مایه قوت قلب است.
رایان کرگ در پایان اظهاراتش ضمن ابراز امیدواری برای خروج ان‌پی‌تی به صورت سربلند از مسئله هسته‌ای کشورمان که با فشارهای آمریکا مواجه شده گفت: امیدوارم با حل مثبت این مسئله خلیج فارسی امن را در خاورمیانه شاهد باشیم.
خلیج فارس یکی از عوامل شکل‌دهنده سیاست‌های آمریکا در خاورمیانه است
یک استاد دانشگاه زاگرب از کرواسی با اشاره به منافع سرشار خاورمیانه افزود: خلیج فارس یکی از مهمترین مناطق دنیا است که به واسطه وجود نفت فراوان یکی از عوامل شکل‌دهنده سیاست‌های آمریکا در خاورمیانه نیز گشته است.
دکتر داریو کانتیک، استاد دانشگاه زاگرب از کرواسی که با عنوان «منافع ژئواستراتژیک آمریکا در خلیج فارس: آیا ایران حلقه گم ‌شده است؟» سخن می‌گفت، اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران یکی از مهمترین کشورهای خاورمیانه است.
این استاد دانشگاه زاگرب با طرح این سوال که چرا ایران برای آمریکا مهم است؟ ادامه داد: ایران از سویی کنترل تولید گاز و نفت را در خاورمیانه و تا حدودی در جهان در دست دارد، از دیگر سو بر لوله‌های انتقال نفت تسلط داشته و علاوه بر آن در منطقه شمال خلیج فارس جایی که کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد واقع شده است.
کانتیک همچنین گفت: ایران نقشی اساسی و مهم را در خاورمیانه داشته و کشوری با نقش تعیین‌کننده در منطقه‌ای غنی بوده؛ ضمن آن که می‌توان ایران را به عنوان راه ارتباطی بین شرق و غرب دانست که می‌تواند نقش کنترل جریان نفت در سراسر دنیا را بر عهده بگیرد.
وی با اشاره به توافق کشورمان با سایر کشورهای منطقه از جمله هند و پاکستان برای انتقال گاز به این کشورها اظهار داشت: آمریکا در تلاش است تا این تفاهمات را تحت‌ تاثیر قرار دهد و در همین چارچوب شاهدیم که آن‌ها در خصوص خط لوله ایران و پاکستان ابراز نگرانی کرده‌اند. این به آن دلیل است که چنین اقدامی می‌تواند بر کنترل جریان نفت و گاز در منطقه تاثیر بگذارد.
این استاد دانشگاه زاگرب با تاکید بر اینکه بدون ایران نمی‌توان چنین منطقه‌یی را کنترل کرد گفت: اگر آمریکا کنترل شمال خلیج فارس را در دست داشته باشد علاوه بر تمام دنیای عرب تنگه هرمز که 40 درصد نفت از آن می‌گذرد را نیز در اختیار دارد و می‌تواند از آن به عنوان اهرم فشاری برای کشورهای مخالفش بهره جوید.
وی همچنین با طرح این سوال که آمریکا چگونه می‌خواهد ایران را کنترل کند؟ افزود: آمریکا در این خصوص راههای بسیاری را آزموده که از آن جمله می‌توان کمک به نیروهای مخالف ایران اشاره کرد که البته این روش موثر نیست؛ چرا که مشخص نیست اپوزیسیون ایران چه کسانی هستند.
کانتیک ادامه داد: از دیگر سو آمریکا راه استفاده از اهرم نظامی و به عبارتی حمله به ایران به بهانه فعالیت‌های هسته‌ای این کشور را نیز مدنظر دارد که بعید به نظر می‌رسد این راه نیز جوابگو باشد.
این استاد دانشگاه زاگرب همچنین گفت: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران نظارت کامل دارد و در این شرایط آمریکا فکر می‌کند که تسلطش بر منطقه دچار ضعف گشته و لذا بهانه‌ای تحت عنوان احتمال توسعه تسلیحات اتمی از سوی ایران را مطرح می‌کند که به اعتقاد من آمریکا در حقیقت خود نیز به چنین ادعایی باور ندارد، بلکه تنها در پی تسلط بر خاورمیانه است.
وی در پایان تاکید کرد: ایران به واسطه قدرت، ثروت و نفوذی که در خاورمیانه دارد حلقه مفقوده‌ای است که می‌تواند ضمن اتصال شرق و غرب در راستای یکپارچگی این دو قطب عمل نماید.
مشکلات خاورمیانه و خلیج فارس به هم گره خورده‌اند
نماینده دانشکده دیپلماسی وزارت خارجه روسیه گفت: ظاهرا پیروی از مواضع تل‌آویو بخش لاینفک فرهنگ واشنگتن شده است.
الگ باگدامیان، از دانشکده دیپلماتیک وزارت امور خارجه روسیه بر لزوم همگرایی کشورهای منطقه تاکید کرد و با انتقاد از نگرش واشنگتن به تحولات خاورمیانه افزود: آمریکا می‌خواهد کل دنیا را به منطقه قدرت خویش تبدیل نماید و این در حالی است که روسیه در پی آن است تا نظامی مبتنی بر مفهوم چند قطبی و متناسب با قواعد و ساختارهای بین‌المللی را ایجاد نماید.
باگدامیان ادامه داد: روسیه در راستای میل به نظام مذکور با کشورهای مختلف همکاری می‌نماید و به نظر می‌رسد که این سیاست خارجی مسکو با تحولات خاورمیانه نیز سازگاری کامل دارد.
این نماینده دانشکده دیپلماسی وزارت خارجه روسیه همچنین گفت: امنیت کشور ما به طور کلی به امنیت خاورمیانه وابسته است و اگر صلح و ثبات از خاورمیانه از بین رود بلافاصله روسیه نیز متاثر خواهد شد و در این میان یکپارچگی ملی کشور ما نیز به مخاطره خواهد افتاد.
وی با اشاره به تاکید مسکو بر لزوم همکاری کشورهای حاشیه دریای خزر در خصوص نقش این دریا تصریح کرد: مسکو قصد دارد با مردمان خاورمیانه روابط قومی و فرهنگی بدون پیامدهای سیاسی‌اش را گسترش دهد و لذا به این موضوع اهمیت ویژه‌ای را اختصاص داده است.
واگدامیان خاطرنشان کرد: مساله نفت و انرژی در منطقه نیز مشکلات و خطرات زیادی را نیز برای مردم این منطقه آفریده و حتی کشورهای منطقه حداقل به خاطر همین مساله مورد خطر قرار می‌گیرند حتی برخی کشورها ثباتشان را به این خاطر از دست داده‌اند، ما باید در خلیج فارس در پی عادی‌سازی روابط بین تولیدکنندگان نفت باشیم.
این نماینده دانشکده دیپلماتیک وزارت خارجه روسیه تصریح کرد: برای پایداری صلح و ثبات در خاورمیانه مناقشات اعراب و اسراییل باید حل‌وفصل گردد و ما قویا معتقدیم که سرزمین‌های اشغالی باید به اعراب واگذار شود ضمن آن‌ که تضمین‌های امنیتی نیز باید به طرف‌های مختلف این مسئله ارایه گردد و روسیه در این زمینه آماده ایفای نقش می‌باشد.
وی با انتقاد از رویکرد آمریکا در مواجهه با رژیم صهیونیستی افزود: متاسفانه طرف دیگر این جریان کاملا مدافع اسراییل است و ظاهرا پیروی از سیاست‌های تل‌آویو به صورت بخش لاینفکی از فرهنگ آمریکا درآمده و این امر تا آنجا پیش رفته که هیچ دولتی در این کشور جرات مخالفت با مواضع تل‌آویو را به خود راه نمی‌دهد.
باگدامیان با تاکید بر لزوم تعدیل مواضع تمام کشورهای خاورمیانه تصریح کرد: سلاح‌های کشتار جمعی که یکی از اساسی‌ترین خطرات این منطقه است باید نابود شود و مسکو در پی انهدام کامل این تسلیحات برآمده است. البته این مساله موضوعی دراز مدت است که باید تمام تلاش‌مان را برای تحقق آن به خرج دهیم.
وی در پایان اظهاراتش با بیان این‌که مشکلات بسیاری در خاورمیانه و به خصوص خلیج فارس وجود دارد که به یکدیگر گره خورده‌اند گفت: متاستفانه برخی از بازیگران در عوض فرونشاندن آتش‌های این منطقه به آن دامن می‌زنند، اما به هر صورت ما برای حل تمامی این مشکلات آمادگی داریم.