آفریقا، تولیدکنندۀ بزرگ انرژی در آینده

طی دهۀ اخیر، همگام با کشف منابع جدید انرژی در آفریقا، این قاره به شدت مورد توجه شرکت‌های بزرگ و مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی جهان قرار گرفته است. در حال حاضر، کشورهای نیجریه، آنگولا، گابن، گینۀ استوایی، مصر، سودان، کنگو، چاد، الجزایر و لیبی در کانون این توجهات قرار دارند.
به گزارش سازمان بین‌المللی انرژی در سال 2005، روند سرمایه‌گذاری در کشورهای غنی از انرژی آفریقا سیری صعودی به خود گرفته است. در این میان، شرکت‌های بزرگ آمریکا و چین (بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی جهان) گوی سبقت را از رقبا ربوده‌اند. در این سال چین در 27 پروژۀ بزرگ نفت و گاز در 14 کشور آفریقایی همچون نیجریه، آنگولا، سودان و الجزایر سرمایه‌گذاری کرده است. شرکت‌های چینی برای افزایش میزان حضور در قارۀ آفریقا اقدام به سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف از جمله راه‌سازی، احداث بیمارستان و امثال آن نیز کرده‌اند.
لازم به ذکر است در سال 2005، چین 30 درصد و آمریکا 25 درصد از نفت مورد نیاز خود را از آفریقا تامین کردند. در سال 2005، آنگولا با صادرات 46/17 میلیون نفت خام به چین، عنوان دومین صادرکنندۀ بزرگ نفت به این کشور را از آن خود کرد. از میان 10 کشور بزرگ صادرکنندۀ نفت به چین چهار کشور از آفریقا هستند. از سوی دیگر، شرکت‌های آمریکایی نیز تلاش گسترده‌ای را برای حضور در مناطق غربی آفریقا که بیش از یک میلیارد بشکه ذخایر نفت و گاز در اختیار دارند، انجام داده‌اند.
در همین راستا، دو شرکت نفتی شورون و اکسون موبیل دست به بزرگ‌ترین عملیات اکتشاف و بهره‌برداری از حوزه‌های نفت و گاز آفریقا زده‌اند.
براساس اعلام «بانک آمریکا»، در سال 2005 میزان وابستگی آمریکا به نفت آفریقا بیش از خاورمیانه بوده است. این امر حضور پررنگ‌تر شرکت‌های آمریکایی در آفریقا را توجیه می‌کند. در این میان، ‌هند نیز (به عنوان یکی از مصرف‌کنندگان بزرگ نفت جهان) به منابع نفتی آفریقا چشم دوخته است. شرکت ملی نفت هند برای حضور هرچه بیش‌تر در آفریقا در نظر دارد بخشی از دارایی‌های شرکت نفتی «نیکو» کانادا در آفریقا را خریداری کند. در همین حال، این کشور قصد دارد برای ساخت پالایشگاهی در نیجریه سرمایه‌گذاری کند.
از سوی دیگر، روسیه نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان درصدد توسعۀ فعالیت‌های اکتشاف نفت و گاز در آفریقاست. در همین راستا چندی قبل شرکت گازپروم از توافق با دو شرکت مصری برای اکتشاف نفت و گاز در این کشور خبر داد. در همین حال، وزرای نفت و گاز کشورهای آفریقایی برای رویارویی با حوادث پیش‌بینی نشده در بازار جهانی نفت، صندوق نفت تاسیس کردند.
در نخستین کنفرانس وزرای نفت و گاز کشورهای آفریقایی که در قاهره پایتخت مصر برگزار شد، کشورهای آفریقایی بر ضرورت تشکیل صندوق نفت آفریقا برای مواجهه با حوادث و شوک‌های بازار انرژی تاکید کردند. کشورهای آفریقایی قصد دارند با تشکیل این صندوق، تاثیرات منفی افزایش قیمت جهانی نفت بر اقتصاد آفریقا را تا حد ممکن کاهش دهند. بانک توسعه آفریقا نیز از تشکیل صندوق نفت حمایت کرده است.بانک آفریقای مرکزی نیز در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرد که میزان تولید نفت کشورهای آفریقای مرکزی تا سال 2009 میلادی به شدت کاهش خواهد یافت.
به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از خبرگزاری رویترز، میزان تولید نفت پنج کشور از شش کشور عضو این بانک از 3/59 میلیون تن در سال 2006 میلادی به کم‌تر از 6/50 میلیون تن در سال 2009 کاهش  خواهد یافت. کاهش شدید سرمایه‌گذاری و عدم اجرای پروژه‌های اکتشاف، مهم‌ترین عوامل کاهش تولید نفت کشورهای آفریقای مرکزی ارزیابی شده است. چاد تنها کشور آفریقای مرکزی است که به نظر می‌رسد تا سال 2009 میلادی با افزایش تولید نفت روبه‌رو خواهد شد. میزان تولید نفت این کشور تا سال 2009 میلادی به بیش از 6/8 میلیون تن خواهد رسید. با این حال بر اساس مطالعات انجام شده توسط کارشناسان نفت آنگولا، این کشور می‌تواند تا سال 2017 به تولیدکنندۀ اصلی نفت آفریقا تبدیل شود.
این گزارش نشان می‌دهد که ذخایر تثبیت شدۀ نفت آنگولا بین20 تا 22 هزار میلیون بشکه است.
بر اساس این گزارش، تولید نفت آنگولا در فاصله سال‌های 2000 تا 2005 بین 10 تا 17 درصد افزایش داشته است. این در حالی است که نیجریه به عنوان بزرگ‌ترین صادرکنندۀ نفت قارۀ آفریقا از افزاایش پنج تا هشت درصدی این میزان در مدت مشابه خبر داده است. در حال حاضر تولید نفت روزانۀ آنگولا معادل 4/2 میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. 
گفته می‌شود گسترش مفاسد مالی یکی از موانع بزرگ استفاده از درآمدهای نفتی آفریقا است. گرچه کشورهای آفریقایی دارای منابع سرشار طبیعی از جمله نفت، گاز و الماس هستند ولی گسترش مفاسد مالی، عملاً تلاش‌های انجام شده برای کاهش فقر و افزایش اشتغال در این کشورها را با شکست روبه رو کرده است.