نمایشگاه آزمون جدید وزیر ارشاد

مهرداد بهمنی
برگزاری نوزدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب فارغ از آنکه مهمترین واقعه عرصه نشر و توزیع کتاب در سالجاری محسوب می‌شود، دومین آزمون وزیر ارشاد در مسئولیت جدید خود نیز به حساب می‌آید. در واقع با برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی است که مردم می‌توانند به عینیت رسیدن وعده و وعیدهای مسئولان جدید ارشاد مبنی بر سر و سامان دادن به وضعیت آشفته نشر را به تماشا بنشینند.
در کمال تاسف باید اعلام کرد که بی‌توجهی وزیر محترم ما به نصایح دوستان باعث شد تا در نخستین آزمون خود که همانا برگزاری بیست و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر بود، نمره مطلوبی نگیرد، اما اینکه در این آزمون چه رتبه‌ای را کسب خواهد کرد، موضوعی است که آن را باید به آینده‌ای نزدیک موکول کرد.
برگزاری نمایشگاه کتاب تهران همواره از دو منظر بحث‌انگیز بوده است. یک منظر به نوع حضور بازدید‌کنندگان باز می‌گردد که به دلیل شرایطی که بعدا به آن اشاره خواهد شد، از پرداختن به آن صرف‌نظر می‌کنیم و یک منظر به موضوع آثار شرکت یافته در نمایشگاه باز می‌گردد که در واقع موضوع بحث ما را به خود اختصاص می‌دهد.
با صرف تنها چند ساعت گردش در محیط نمایشگاه و غرفه‌های کتاب که در روزهای اخیر مملو از جمعیت می‌باشد، می‌توان به یک ارزیابی کلی دست یافت و آن اینکه همچنان مخاطبان با موجی عظیم از کتاب‌هایی روبرو هستند که کوچکترین سنخیت و قرابتی با باورها و اعتقاداتشان ندارد. به این معنا که در بسیاری از غرفه‌ها، خیل آثار نویسندگان معلوم‌الحالی چون احمد کسروی نویسنده مرتدی که به بهانه حذف و مبارزه با خرافات در دین، بزرگترین توهین‌ها را نسبت به باورهای مردم رواداشت، دیده می‌شود.
در بسیاری از سالن‌ها با موج عظیم کتاب‌هایی که ترویج‌دهنده عرفان‌های غیر دینی اعم از هندی و سرخپوستی می‌باشند، مانند آثار پائولو کوئیلو، بورخس، کریشنا مورتی و دهها عنوان دیگر روبرو هستیم. موج فزاینده رمان‌های زرد و آثاری که به بهانه‌های مختلف فکر و توجه مخاطبان را تنها به مسائل جنسی سوق می‌دهد، در نمایشگاه به خوبی دلبری می‌کند!! کتاب‌هایی که در جهت تحریف تاریخ پرشکوه ایران و به خصوص انقلاب اسلامی ایران پا به عرصه وجود گذاشته‌اند نیز تعدادشان اندک نیست.
اما در این میان از این موضوع نیز نباید غافل بود که وزارت ارشاد در بسیاری از عرصه‌ها نیز موفق وارد شده است. به عنوان مثال فروش کتاب‌های زیرمیزی که به یک سنت خلل‌ناپذیر در سال‌های گذشته تبدیل شده بود، تا حدود زیادی کنترل شده است و یا به ندرت با پوسترهای بزرگ بازیگران سینمای ایران و آمریکا در غرفه‌ها که هدفی جز ستاره‌سازی و ارائه الگوهای نامطلوب به جوانان نداشت، روبرو می‌شویم. اصرار بر فراهم آوردن زمینه‌های مناسب و پرهیز از جو پر تنشی بود که همه ساله بر فضای سالن‌های مطبوعات حاکم بود. جوی که توسط برخی عناصر تابلودار با برنامه‌ریزی‌های دقیق و هدفمند برپا می‌شد تا شاید در آن میان برخی از آن برای خود کلاهی بسازند. البته در این میان از وضعیت نسبتا متعادل سیاسی حاکم نیز نباید غافل بود.
در مجموع همانگونه که در ابتدا به آن اشاره شد، برای ارائه یک ارزیابی دقیق و کامل از وضعیت نمایشگاه هنوز اندکی زود است، چرا که هنوز نیمی از زمان برگزاری نمایشگاه را پیش رو داریم. امیدواریم که ارشاد بتواند در اندک زمان باقی مانده، نمره قابل قبولی را کسب کند و بتواند ادعاهای خود را در جهت فراهم آوردن بستر رشد و تعالی اهداف نظام به اثبات برساند چرا که در صورت شکست مجدد، جمع کثیری از مردم را نسبت به عملکرد خود بی‌اعتماد خواهد کرد. باید بدانیم که در شرایط کنونی بی‌اعتمادی زود ایجاد خواهد شد اما کسب اعتماد مردم امری نیست که خیلی زود محقق شود.