یـــمن؛ افــغانسـتانی دیــگر؟

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، روزنامه ساندی تایمز با انتشار مطلب فوق، طی مقاله‌ای آورده است: یمن در جنوب شبه جزیره عربستان واقع شده و جمعیت آن 24 میلیون نفر است. از طرفی این کشور یکی از فقیر‌ترین کشورهای خاورمیانه محسوب می‌شود. در دهه 1980 میلادی و همزمان با حمله شوروی سابق به افغانستان، هزاران افراط‌گرا از این کشور به افغانستان رفتند تا در مقابل ارتش روسیه به مبارزه بپردازند. از طرفی با توجه به شمار شبه نظامیان بازداشت شده و کشته شده در عراق که هویت یمنی آنها مشخص شده، می‌توان گفت که یمن یکی از بزرگترین تامین کنندگان جنگجویان افراطی‌ برای درگیری‌های منطقه‌ای است.
این روزنامه آورده است: در صنعا، پایتخت یمن، همه به این موضوع واقف هستند که دولت شمال یمن برای شکست دولت جنوب در جنگ داخلی این کشور، از افراطیون کمک گرفت. جنگ داخلی یمن در سال 1994 پایان یافت، اما روابط توام با همزیستی دولت یمن و القاعده پس از یازده سپتامبر و حمله آمریکا به عراق تغییر یافت. دولت یمن احساس خطر کرد که حمله نظامی آمریکا به منطقه، دامن یمن را نیز بگیرد، بنابراین در قتل یکی از رهبران القاعده در سال 2002 به واشنگتن کمک کرد. این رهبر القاعده در حمله یکی از هواپیما‌های بدون سرنشین ارتش آمریکا کشته شد. در همین زمان دولت یمن چشمان خود را بر روی سایر افراط‌گرایان تا زمانی که مشکل ساز نبودند، بست.
در ادامه این گزارش می‌خوانیم: در سال 2006 چندین تن از افراطیون توانستند از زندان فرار کنند، این در حالی بود که گزارش‌های متعددی مبنی بر تبانی مقامات یمنی و شبه نظامیان وجود داشت. نتیجه این شد که هم اکنون القاعده با تعداد بسیاری از نیروهای خود به یمن بازگشته است و سازمان تروریستی این گروه در حال رشد کردن در جامعه‌ای است که به طور فزاینده‌ای با مشکلات اجتماعی و امنیتی روبروست. القاعده توانسته در چنین مردابی به آرامی راه یابد.
روزنامه ساندی تایمز می‌افزاید: یکی از نگرانی‌های ویژه آژانس‌های اطلاعاتی غرب، ترکیب رهبران القاعده در یمن است. ساعد علی الشهیری، یک تبعه عربستانی است که پس از دستگیری در مرز پاکستان - افغانستان در دسامبر 2001 شش سال در زندان گوانتانامو به سر برده است. وی در سال 2007 از زندان گوانتانامو آزاد شد و در اختیار دولت عربستان قرار گرفت تا در برنامه ضد افراطی سازی این دولت برای تروریست‌ها حضور داشته باشد. در این برنامه مشاوره‌های روانی، کلاس‌های مذهبی متعادل‌تر و هنردرمانی ارایه می‌شد. مقامات عربستانی ادعا کرده‌اند موفقیت این کلاس‌ها 80 درصد بوده است.
در بخش دیگری از این گزارش می‌خوانیم: اما به گفته برخی منابع آمریکایی، الشهیری تنها شش هفته در این مراکز درمانی نگه داشته شد و تنها چند روز پس از آزادی در سال 2008 با عبور از مرز وارد یمن شد و تشکیل یک گروه جدید را آغاز کرد؛ گروهی به نام "القاعده در شبه جزیره عرب" (AQAP). این گروه مسئولیت بمب‌گذاری نافرجام در خطوط هوایی آمریکا در روز کریسمس را بر عهده گرفت.
نگارنده می‌افزاید: گروه AQAP به طور پایدار به ارتقاء ظرفیت‌های خود پرداخت. مقامات وزارت خارجه آمریکا اعلام کردند که آمریکا برای یمن دارای محدودیت منابع است، با این وجود، تمرکز شدیدی بر این کشور صورت می‌گیرد. مقامات آمریکایی می‌پرسند با توجه به فساد فراگیر در یمن، آیا کمک‌های مالی به طور موثری مورد استفاده قرار می‌گیرد یا خیر؟ هم چنین با توجه به لیست بلندبالای مشکلات در یمن از جمله کمبود آب، ذخایر نفتی رو به تحلیل، جنبش‌های انشعابی در جنوب، شورش گسترده در شمال و جمعیت جوان در حال رشد و بیکار، مقامات آمریکایی می‌گویند باید در مورد اقداماتی که می‌توان در یمن انجام داد، واقع‌بین بود. هفته گذشته هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا، اظهار داشت "در کشورهایی مانند یمن که پرورش دهنده افراط‌گرایی هستند، نابرابری و احتمالات بسیارند، اما از طرفی هزینه نشستن و انجام ندادن هیچ کاری بسیار بالاست.
در ادامه این گزارش آورده شده است: بزرگترین مشکل می‌تواند رییس جمهور یمن یعنی علی عبدالله صالح باشد. در حالی که مقامات آمریکایی می‌گویند وی برای ریشه‌کنی عناصر القاعده مصمم به نظر می‌رسد، تصمیم‌گیری او تا حدی متزلزل شده است، زیرا او مشغول محاسبه این موضوع است که آیا افراط‌گرایی یک تهدید است و یا به نفع اوست.
روزنامه ساندی تایمز اضافه می‌کند: صالح هم چنین نگران آن است که هویت وی به طور دقیق برای آمریکا فاش شود. یکی از مقامات ارشد دولت آمریکا درباره صالح می‌گوید "او همیشه مایل به دریافت حمایت آمریکا نبوده است". علی الاحمد، مدیر موسسه امور خلیج (فارس) در واشنگتن معتقد است که یمن هم اکنون تبدیل به سومین پناهگاه امن بزرگ برای القاعده شده است و این گروه در یمن در مقایسه با بخشهای دیگر القاعده در عراق و جنوب آسیا از ثبات بیشتری برخوردار است. وی افزود "گروه القاعده در یمن در حال حاضر راحت‌ترین شاخه القاعده و شاید بهترین شاخه القاعده از نظر تغذیه مالی باشد. این گروه بهترین شاخه آموزش دیده القاعده نیست و بهترین استعدادهای افراطیون نیز در آن حضور ندارند و به همین دلیل است که قادر به انجام عملیات‌های موفقیت آمیز نبوده است. اما در سال‌های آتی این گروه تبدیل به گروهی قدرتمند می‌شود که تهدید بزرگی محسوب خواهد شد".
در ادامه می‌خوانیم:‌ در شرایطی که به نظر می‌رسد یمن در آستانه تبدیل شدن به کشور "سقوط کرده" دیگر و نیز پایگاه منطقه‌ای القاعده است. دولت به انجام یک سری حملات هوایی و زمینی با کمک آمریکا پرداخته که شدیدا باعث کاهش بودجه آن شده است. تحلیلگران سیاسی معتقدند این اقدامات کارآمد نیستند. گریگوری جانسون، کارشناس امور مربوط به یمن در دانشگاه پرینستون، می‌گوید "این حملات غیر سازنده‌اند، زیرا دربرگیرنده‌ تلفات غیر نظامیان است".
نگارنده این گزارش می‌نویسد: در حقیقت این حملات مانند لطف و بخشش در راستای تقویت القاعده است. محمد قوحتان از حزب الاصلاح یمن می‌گوید "تهدید القاعده در یمن تهدیدی واقعی است، اما هم اکنون پس از بمبگذاری نافرجام در خطوط هوایی آمریکا و بمباران اراضی قبایلی برای ریشه‌کنی به اصلاح تروریست‌ها که با حمایت آمریکا صورت گرفت، این تهدید بزرگتر هم خواهد شد. القاعده قادر خواهد شد جوانان بیشتری را به استخدام خود در آورد، دست کم از میان قبایلی که آسیب دیده‌اند می‌تواند این کار را بکند. هم چنین القاعده دلایل منطقی بیشتری برای جذب نیرو از میان مردم یمن به طور کلی خواهد داشت.
در بخش پایانی این گزارش می‌خوانیم: این یک چشم انداز وحشتناک برای کشوری در آستانه سقوط است. یک مقام غربی در صنعا گفت "یمن به سرعت در حال تبدیل شدن به پاکستان و افغانستان در قلب جهان عرب است. شما در یمن شاهد تبانی میان دولت و القاعده، توافقنامه‌های صلح، کمپ‌های آموزشی تروریستی و اعزام جنگجویان افراط‌گرا به کشورهای همسایه هستید، ما پیش از این شاهد این نقشه‌ی راه بوده‌ایم".