انقلاب اسلامی که در کشور ما به پیروزی رسید، همواره شاهد موج حملات سخت و نرم از سوی دشمنان بوده است. طبیعتاً درونمایه این حملات در حوزه جنگ نرم، چیزی جز عملیات روانی نبوده است که قدمتی بهانداره عمر بشر دارد، بهطوری که وقتی نبردهایی که بین ملتها در طول تاریخ بوده را بررسی میکنیم، درواقع ضربه زدن روحی و روانی به حریف جزو عوامل و مولفههایی بوده است که از سوی مخاصمان مورد استفاده قرار گرفته است.
دکتر عبدالرضا داوری، کارشناس مسائل فرهنگی و رسانهای و قائم مقام خبرگزاری جمهوری اسلامی در جلسه هفتگی انصار حزبالله بااشاره به موضوع فوق به تشریح جنگ نرم در طول دوره انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: آنچه که در طول سیسال گذشته در حوزه جنگ نرم و عملیات روانی در کشور و نظام جمهوری اسلامی اتفاق افتاده است، درونمایه و هدف عمده آن قطع ارتباط بین امام و امت بود.
وی با بیان اینکه دشمن این موضوع را بهخوبی متوجه شده بود که اگر میخواهد انقلاب اسلامی را شکست دهد باید سعی کند رابطه معنوی بین امت و امام قطع شود، گفت: نظام جمهوری اسلامی برخلاف نظامهای دیگر که براساس وکالت و واگذاری و نمایندگی شکل میگیرد، اصل آن برپایه ولایت استوار است. به همین دلیل دشمنان، ولایت را که اساس و ریشه رابطه بین امت و امام است، هدف گرفتهاند.
قائم مقام خبرگزاری جمهوری اسلامی، با اشاره بهنمونه بارز رابطه امام و امت در عاشورای سال 1357 که حضرتامام(ره) توانست آن حرکت میلیونی را بیافریند، افزود: دشمن در آنجا فهمید که این نسبت از جنسی نیست که ارتباط بین احزاب، گروهای سیاسی و جناحها با مردم باشد، چراکه به عنوان مثال مصدق را دیده بودند که رهبر بود و حزب و تشکیلات و جبههای داشت و دارای ارتباطی هم با بدنه اجتماعی بود ولی این ارتباط ، ارتباط خیلی محکمی نبود که لاجرم قطع شد و بهحاشیه رفتند.
ولایتفقیه مهمترین شاخصه نظام اسلامی
وی ولایتفقیه و پیوند ولایی بین امت و امام را مهمترین شاخصه و متمایز کننده نظام اسلامی از سایر نظامهای جمهوری اسلامی در دنیا دانست و افزود: امروزه در کشورهای پاکستان، موریتانی و بعضی از کشورهای دیگر جمهوری اسلامی دارند، اما ساختارشان بهگونهای است که این پیوند و ارتباط در آنان وجود ندارد. در صورتی که عامل پایداری نظام جمهوری اسلامی در ایران همین پیوند است. مثلاً وقتی اسناد کودتای نوژه را میخوانیم، میبینیم زمانی که در شب هیجدهم تیرماه 1359 میخواستند کودتا انجام دهند دو نقطه مورد هدف جدی آنها بود، یکی بیت حضرتامام و دیگری صدا وسیما. البته جاهای دیگری از جمله نقاط نظامی و امنیتی هم بود؛ ولی بیشتر روی این دو نقطه خیلی حساس بودند. بهگونهای که متن بازجوییهای آنها کاملا مبین همین موضوع است. یعنی گفتند که ما یا باید با بمباران بیت امام، ایشان را حذف کنیم و یا اینکه اگر در مسیر بمباران، امام حذف نشد، باید صدا و سیما و در واقع ابزار ارتباط امام با امت را ویران کنیم.
هجمه فکری داخلی به اصل ولایتفقیه
وی در ادامه با بیان اینکه از سال 1368 به بعد وارد دوره جدیدی شدهایم که با زعامت مقام معظم رهبری هم شیوهها عوض نشد، گفت: هجمه ادبیاتی از این زمان برای منزوی کردن نظام ولایی توسط دشمن به راه افتاد و مطالبی در قالب «قبض و بسط تئوریک شریعت»، «مدیریت فقهی، مدیریت علمی» و ... منتشر و بهتدریج هم شفافتر شد، آن هم به منظور اینکه بسط ید ولایت فقیه اتفاق نیفتد و بازوهای ارتباطی او با امت قطع شود.
مگر بحث جامعه مدنی چه بود که این قدر آن را مطرح میکردند؛ جامعه مدنی فصل حایلی است بین مردم و حاکمیت و این فضا است که در واقع مطالبات مردم را به حاکمیت منتقل میکند.
دکتر داوری با بیان اینکه در برابر تمام نهضتهای توحیدی جریانی همچون سقیفه بروز میکند، گفت: جریان سقیفه اگر بتواند رهبر و امام واقعی را حذف کند، این کار را انجام میدهد. همان طور که در مقطعی از صدر اسلام این اتفاق افتاد و حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) خانهنشین شد.
وی افزود: این جریان اگر نتواند امام را از عرصه حکومتداری دور نگه دارد، در مرحله بعد کاری انجام میدهد که رابطه امت و امام مخدوش شود.
هدف اصلی عملیات روانی دشمن
اما آنچه تحت عنوان عملیات روانی در جامعه، طی 30 سال بعد از انقلاب اتفاق افتاد و یک نتیجه بد و ناراحت کننده آن را در ماه های اخیر لمس کردیم، تمام درونمایهاش این بود که کاری کنند تا تصویری در اذهان مردم ایجاد شود که رابطه بین امت و امام مخدوش گردد.
داوری در ادامه صحبتهایش به کیفیت و چگونگی عملیات روانی در یک واحد جغرافیایی پرداخت و افزود: هدف عمده عملیات روانی، تصویرسازی است، یعنی در ذهن شخص تصویری از محیط میسازند که هیچ تطبیق و سنخیتی با واقعیت ندارند. از طرف دیگر مخاطبان اینگونه عملیات در بسیاری از موارد مسئولین و نخبگان یک کشور هستند، آن هم بهدلیل اینکه وقتی خواص و نخبگان و دستاندرکاران یک کشور دارای تصویر ذهنی و آگاهی کاذب از محیط پیرامون شوند، طبیعتا در تعاملات بینالمللی دچار اشتباه میشوند. به عنوان نمونه اگر برای یک مرتبه هم پرونده هستهای این کشور را در دوران ریاستجمهوری آقای خاتمی بخوانید، میبینید در بسیاری جاها آنها دچار مرعوبیت شده بودند. این الزاما بدان مفهوم نبود که آن فرد وابستگی پیدا کرده است؛ ولی آنچنان روی فضای ذهنی او کار کرده بودند که تصور میکرد اگر امروز این گام را بردارد، فردا آمریکاییها حمله میکنند!
اثرات تیتر اخبار رسانهها
وی با بیان اینکه مهمترین ابزار برای انجام یک پروژه عملیات روانی، رسانهها هستند، گفت: دوستانی که دستی در رسانه دارند، میدانند با چیدمان خبری در یک روزنامه با سایت اینترنتی و با برجسته کردن بعضی از عبارات در تیتر با عنوان و از طرفی حذف یا کوچک شمردن برخی عبارات دیگر، میتوانید ذهنها را به جهتی که در نظر دارید بکشانید.
اخیرا تحلیلی در وزارت ارشاد انجام گرفته که براساس نتیجه آن، قریب 89 درصد خوانندگان مطبوعات و اخبار خبرگزاریها فقط تیتر اخبار را میخوانند. کافی است کسی که میخواهد پروژه عملیات روانی را در جامعهای پیش ببرد، مطالبی که مدنظرش است و میتواند اهداف او را پیش ببرد در روزنامهاش تیتر کند.
در تحقیقاتی که غربیها انجام دادهاند آمده است که اگر شما خبر دروغی را منتشر کنید و بعد آن خبر تکذیب شود، آن تکذیبیه تنها می تواند 32 درصد از اثرات خبر دروغ را پاک کند.
دکتر عبدالرضا داوری عملیات روانی را پروژه دشمن برای تخریب تصویر نظام دانست و تصریح کرد؛ دشمن در این روش از انواع و اقسام شیوهها استفاده میکند و برخلاف اینکه گفته میشود مخالفین و اپوزیسیون رسانه ندارند، امروز قویترین رسانهها را در اختیار دارند. به عنوان نمونه شبکه تلویزیونی بیبیسی فارسی که در دیماه 87 تاسیس شد، آن هم به خاطر انتخابات ایران.
نقش بیبیسی در انتخابات اخیر
وی افزود: شما وقتی به پیشینه بیبیسی رجوع میکنید به چند نکته برمیخورید. بیبیسی دو رسانه دارد، یکی رادیو بیبیسی که در دیماه سال 1357 تاسیس شده و دیگری تلویزیون بیبیسی که در دی ماه سال 87 تاسیس شده است. جالب اینکه هم تلویزیون فارسی بیبیسی و هم رادیو بیبیسی دقیقاً موقعی تاسیس شدند که سفیر انگلیس در ایران عوض میشود. این بدان مفهوم است که یک تغییر سیاست در رابطه انگلیس با ایران اتفاق میافتد.
این کارشناس مسائل سیاسی در تحلیل محتوایی راجع به جهتگیری بیبیسی فارسی در انتخابات اخیر ریاستجمهوری اسلامی ایران گفت: در کنفرانس عملیات روانی و رسانهها که ستاد کل نیروهای مسلح هفته گذشته برگزار کرد، آماری از عملکرد این رسانه ارائه شد که نشان میدهد کاملاً در رقابتهای انتخاباتی، آن خط تخریبی که دشمن میخواست علیه جریان اصولگرا و دولت اصولگرا تعقیب کند را این رسانه با قدرت تعقیب کرد و بعد از انتخابات هم اولین جریانی که به بحث تقلب اشاره کرد همین بیبیسی فارسی بود.
اهداف میانی آشوبهای اخیر
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود به آشوب اخیر اشاره کرد و برای طراحان این آشوبها دو هدف میانی را برشمرد و گفت: یکی از اهداف میانی این آشوبها این بود که وجاهت و صلابت ایران اسلامی در عرصه بینالمللی را مخدوش کنند، به عنوان مثال تلویزیون العربیه هنوز که هنوز است صحنههای تظاهرات چند ماه پیش را نمایش میدهد، آن هم تلویزیونی که مخاطبانش مسلمانان عرت زبان هستند! آنها با این کار میخواهند نشان بدهند جمهوری اسلامی در واقع یک نظام سرکوبگر است و انقلابش هم انقلابی مردمی نیست. آنها با نمایش چند صحنه خاص که مرتب هم تکرار میشود، این حرف را به آنان القا میکنند.
ضرورت بازگویی حقایق انقلاب برای جهانیان
عبدالرضا داوری با بیان اینکه متاسفانه دشمنان در بخشی از عملیات روانی خود موفق شدهاند، افزود: ما اخباری داریم از کشورهای اسلامی و برخی از کشورهای غربی که توانستهاند تا حدودی به وجهه مستحکم انقلاب ما لطمه بزنند و وظیفه ایجاب میکند در این کار تدبیری صورت گیرد و این نیازمند کار رسانهای است. به اعتقاد بنده دوستانی که در عرصه رسانه فعالیت میکنند، باید در این حوزه فعالیت کنند تا بتوانند با تلاش جدی، در واقع حقیقت انقلاب را مجدداً در جهان بهعرصه نمایش بگذارند.
وی بااشاره به ضربههای عملیات روانی در انتخابات اخیر گفت: درباره حماسه انتخاب بیسابقه کاندیدای جریان حزبالله که 25 میلیون رای بهخود اختصاص داد، ما چند مطلب توانستیم بنویسیم؟ اتفاقا مهمترین هدف دشمن همین بود. میخواستند اجازه ندهند پدیده 22 خرداد 88 که مشارکتی بینظیر بود و همچنین فرد منتخب از آرای مردم، در جامعه مطرح شود و تبدیل به یک جریان اجتماعی شود. این در حالی است که ما باید از روز اول مدعی این مطلب میشدیم. اینهاست که ناشی از فشار و عملیات روانی دشمن است.
لزوم استفاده مناسب از ظرفیت عظیم مشارکت مردم در انتخابات
این فعال مطبوعاتی و رسانهای با اشاره به اینکه فشار عملیات روانی دشمن در این قضایا ما را منفعل کرد، افزود: در این عملیات روانی اعتمادبهنفس را از همه ما سلب کردند، بهگونهای که اصلاً فراموش کردیم رأی آقای احمدینژاد یک رکورد بود. یعنی اینها اجازه ندادند تا جریان اصیلی که بروز و فوران کرد و منبعث از مطالبات مردم محروم و انقلابی ما بود، اجتماعی شود. هنوز هم خیلی از ما حزباللهیها در رسانههای خودمان این اعتماد به نفس را پیدا نکردهایم و متاسفانه اینجای بازی را باختهایم. ما اگر نتوانیم یک جنبش اجتماعی از درون این انتخابات آنهم با این حجم عظیم مشارکت به جریان بیندازیم، این فرصت را به رایگان از دست دادهایم.
ضرورت برخورد تهاجمی با هجوم رسانهای دشمن
وی در بخش دیگری از سخنان خود به بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با مسئولین خبرگزاری جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: مقام معظم رهبری در بخشی از رهنمودهای خود به این مطلب اشعار داشتند که اگر از سوی خبرگزاریهایی که درباره ایران دروغ مینویسند، اشارهای به سمت انقلاب صورت گرفت، آنچنان علیه آنان هجمه صورت گیرد، که جرأت حمله مجدد نداشته باشد.
دکتر داوری، همچنین در پایان جلسه در پاسخ به سؤال یکی از حاضران، مبنی بر اینکه آیا اعترافات طراحان آشوبها در دادگاه، جزء عملیات روانی و بخشی از سیاستهای آنان میباشد یا خیر گفت: واقعیت امر این است که آن اعترافات زمانی میتواند جزو طراحی عملیات روانی باشد که وقتی اینها از زندان بیرون میآیند باز با شیوههای متفاوت وارد عمل شوند؛ البته در مورد اعترافاتی که از صدا و سیما پخش شده است.
در صورتی که اگر همان مواضع فرد را بعد از آن دنبال کنیم میبینیم که یک تنبهی حاصل شده است. اینها خیلی مواقع در معرض امواجی قرار میگرفتند که ذهن و هوش خود را از دست میدادند و اختیار خویش را بهدست دیگران میدادند. بهفرض شما اگر سری به وبلاگ آقای اصغر خدایی بزنید، توضیح داده که در روز دوم یا سوم زندانیاش کاملاً به هم ریخته بود. تصور من این است که خیلی از آنها به اصل و فطرت خودشان رجوع کردهاند، اگرچه ممکن است رندی هم در بین اینها وجود داشته باشد که بخواهد با نظام مکری کند.
وی در پاسخ به سوال دیگری مبنیبر اینکه آیا موسوی محاکمه خواهد شد یا خیر گفت: من نمیدانم، اما به اعتقاد بنده الان آقای موسوی در نزد افکار عمومی تحت محاکمه است. مگر برای محاکمه حتما باید دادگاه و قاضی درکار باشد. مردم ایران درمورد ایشان قضاوت کردهاند. همین که جریانات طرفدار ایشان دچار چنین ریزش عظیمی شدهاند، بهطوری که در برنامههای طراحی شدهشان دچار افت نیروی 60، 70 درصدی شدهاند، نشان از قضاوت مردم است.
همچنین در پاسخ به پرسش دیگری، راجع به عملکرد و تلاش خبرگزاری جمهوری اسلامی در مقابله با جنگنرم گفت: من اعتقاد دارم همه دستگاههایی که به نوعی مسئول هستند باید پاسخگو باشند و خبرگزاری جمهوری اسلامی هم در وسع خود سعی کرده است آن نقاطی که دشمن هدف قرار داده است را برای مردم روشن کند و نگذارد نقاط ضربهپذیر دچار هجمه عملیات روانی دشمن شود.