دوستیابى رایس در ناتو

آزاده افتخاری
کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا در جریان ملاقات اخیر خود با مقامات ترکیه و یونان تلاش کرد ضمن ترغیب این کشورها به همکارى با ایالات متحده در زمینه افزایش فشار بر ایران، نگرانى هاى آنها را درخصوص تمایل واشینگتن به استفاده از گزینه نظامى علیه ایران تعدیل کند. مقامات آمریکایى این نکته را خاطرنشان مى سازند که هم در ترکیه و هم در یونان نگرانى فزاینده اى نسبت به درخواست احتمالى واشینگتن براى بهره بردارى از محدوده ارضى این کشورها علیه ایران وجود دارد. خبرگزارى رویترز مى نویسد: رایس که سفر وى به آتن با تظاهرات عمومى همراه بود طى نشستى با دورا باکویانیس وزیر امور خارجه یونان گفت: «آمریکا درک مى کند و معتقد است که ایران، عراق نیست و با وجود آنکه رئیس جمهور ایالات متحده هیچ گزینه اى را از روى میز برنداشته است، ما هم اکنون در مرحله دیپلماتیک قرار داریم.»
روزنامه لس‌آنجلس تایمز با اشاره به بحران هاى جارى در عراق به نقل از یک مقام آمریکایى مى نویسد: دیپلمات هاى آمریکایى در تلاش براى جلب حمایت دیگر کشورها یا دشوارى هاى زیادى روبه رو هستند زیرا متحدان آمریکا همچنان سرگرم بحران هاى عراق هستند که از سه سال پیش و به دنبال حمله ایالات متحده به این کشور آغاز شد. وى مى افزاید: بنابراین آنچه در روند دیپلماتیک اهمیت دارد آن است که به متحدان خود بگوییم چه کارهایى انجام نمى دهیم و سپس آنها را در جریان کارهایى که مى خواهیم انجام دهیم قرار داده و از آنها همکارى بخواهیم.
این در حالى است که حمایت ترکیه و یونان ـ دوستان آمریکا در ناتو ـ براى دولت بوش که به دنبال اجماع بین‌المللى علیه ایران است، اهمیت ویژه اى دارد. یونان در حال حاضر عضو شوراى امنیت است و ترکیه شریک تجارى ایران یک قدرت منطقه اى با قابلیت نفوذ در تهران به شمار مى آید. اما با وجود روابط مطلوب یونان و ایالات متحده بسیارى از یونانى ها از عملکرد آمریکا و عراق استفاده مى کنند. باکویانیس مى گوید: یونان همواره مخالف تکثیر تسلیحات بوده و هست اما بر یک راهکار مسالمت آمیز از طریق تلاش دیپلماتیک به منظور حل وفصل موضوع هسته اى ایران تاکید دارد. یک مقام آمریکایى نیز مى گوید: مقامات ترکیه در مورد ایران رفتار ملایمى دارند زیرا نمى خواهند در تشدید بحران ایران، همسایه پراهمیت خود، نقش داشته باشند. عبدالله گل وزیر امور خارجه ترکیه در جریان ملاقات با رایس گفت: ترکیه در مقابل تکثیر تسلیحات قرار دارد اما اهمیت خاصى براى تلاش دیپلماتیک قائل است.
لس آنجلس تایمز با اشاره به اظهارات اخیر على لاریجانى دبیر شوراى عالى امنیت ملى و مسئول مذاکرات هسته اى ایران درخصوص توقف همکارى تهران با آژانس بین المللى انرژى اتمى در صورت احتمال تحریم هاى شوراى امنیت به نقل از رایس ادعا مى کند: این اظهارات به ایزوله بیشتر ایران از جوامع بین المللى مى انجامد. دیپلمات هاى اروپایى نیز مى گویند: ایران بارها تهدیدهاى مشابهى مطرح کرده است و اظهارات اخیر لاریجانى نیز به تهدیدهاى پیشین ایران شباهت دارد. این در حالى است که گزارش محمد البرادعى مدیرکل آژانس درخصوص واکنش ایران نسبت به درخواست شوراى امنیت مبنى بر توقف عملیات غنى سازى اورانیوم روز جمعه منتشر مى شود و برخى مقامات بر این عقیده اند که در گزارش البرادعى به پیشرفت اندک ایران در روند برآورده کردن درخواست هاى جوامع بین المللى اشاره مى‌شود.
با این حال همچنان شانس اندکى براى ارائه اطلاعات جدید از سوى ایران قبل از روز جمعه وجود دارد. روزنامه لس آنجلس تایمز مى نویسد: هیاتى از مقامات آژانس انرژى هسته اى ایران با هدف ملاقات با البرادعى در وین حضور دارند و احتمال ارائه اطلاعات جدید با وجود موضع گیرى هاى اخیر لاریجانى بعید نیست. اما نباید این نکته را فراموش کرد که استراتژى دیپلماتیک کنونى تهران برمبناى اثبات قدرت هسته اى ایران به نیروهاى داخلى و همسایگان مسلمان پیش مى رود. این در حالى است که نماینده چین در سازمان ملل در واکنش به اظهارات اخیر مقامات آمریکایى درخصوص تبدیل درخواست هاى آژانس به الزامات تعهدآور براى ایران مى گوید: «چین عضو کلیدى شوراى امنیت با قطعنامه پیشنهادى آمریکا مبنى بر استفاده از بند هفت قطعنامه شوراى امنیت به منظور تبدیل درخواست هاى آژانس به قوانین تعهدآور مخالفت مى‌کند.»
وى افزود: «چین بر این باور است که امکان حل دیپلماتیک موضوع هسته اى ایران وجود دارد و هرگونه قطعنامه اى که بر مبناى بند هفت صادر شود این هدف را برآورده نمى سازد.» این در حالى است که جان بولتون نماینده آمریکا در سازمان ملل در جمع خبرنگاران اعلام کرده است: کشورش هنوز درخواست تحریم را مطرح نکرده است و رویکرد تدریجى را ترجیح مى دهد. وى افزود: به نظر ما باید هر بار یک گام برداشت.