جهان نفتی در آغوش یک تاریخ تازه

 این فقط یک شلیک آزمایشی است اما توانست به خوبی شاخص‌های شیشه‌ای نفت را تحت تاثیر قرار دهد. به نظر می‌رسد ایران علیرغم آنکه در تنگناهای دیپلماتیک و فشار سیاسی کشورهای غربی قرار گرفته است ولی به خوبی می‌داند که چگونه در مقابل چنین رفتارهایی ایستادگی کند. آزمایش موشک «رادار گریز» در تنگه هرمز در واپسین ساعت‌های روز دوشنبه نرخ جهانی نفت را تا 90/67 دلار افزایش داد. یعنی رقمی که بعد از توفان کاترینا توانست تحت عنوان بالاترین نرخ جهانی نفت در دفاتر بورس نفتی نیویورک ثبت شود. حالا به نظر می‌رسد بتوان راحت‌تر درباره شطرنج سیاسی ایران صحبت کرد. وزیر نفت و وزیر امور خارجه ایران پیش از این بارها اعلام کردند که از نفت برای مقابله با بحران‌های سیاسی – دیپلماتیک استفاده نمی‌کنند. اظهارنظری که همواره از سوی غول‌های نفتی با عنوان شوخی سیاسی تلقی می‌شد.
حتی رفقای اوپکی ایران نیز با شک، بازی نفتی ایران را تحلیل می‌کردند. بسیاری از آنها همواره بر این باور بودند که ایرانی‌ها در صورت لزوم خود را از گردونه اقتصاد جهانی خارج می‌کنند تا از این طریق اقتصاد توسعه یافته‌ها روزهای تلخی را تجربه کند. هر چند که اگر چنین اتفاقی نیز رخ دهد می‌توان گفت که ایران از حق طبیعی خود برای دفاع از حقوق هسته‌ای‌اش استفاده کرده است اما حالا شاید بتوان با قاطعیت بیشتری گفت که ادعای ایرانیان بلوف اقتصادی – دیپلماتیک نیست. آنها واقعا از نفت برای پیروزی در میادین دیپلماتیک استفاده نمی‌کنند چون زیان ناشی از این اقدام به باور کارشناسان جهانی بیشتر از توسعه یافته‌ها گریبان اقتصاد ایرانی را می‌چسبد. رزمایش نظامی ایران به خوبی نشان داد که در مواقع بحران و خط و نشان‌های نظامی راهبردهای بهتری برای مقابله در اختیار دارند. «موشک رادارگریز» که به صورت آزمایشی در تنگه هرمز رها شد تنها شاخص‌های نفتی را نشانه نرفت.
به طور حتم حالا یانکی‌ها نیز باید حساب دیگری برای مقابله با ایران باز کنند. جایی که نفت خود را از گردونه بده‌بستان‌های اقتصاد جهانی خارج نمی‌کند اما با یک نمای نظامی این تراژدی قدیمی را دوباره به تصویر می‌کشد که همچنان نفت روی گلوی اقتصاد جهانی ایستاده است و شوخی با کشورهای بزرگ نفتی هزینه‌های جدی را روی دوش توسعه یافته‌ها بار خواهد کرد. البته روز پیش وقتی اوپکی‌ها برای برگزاری اجلاس 140 خود در فرودگاه وین پیاده شدند نفت چند سنتی شل کرد اما همچنان نرخ جهانی آن روی نقطه خطر و نوار قرمز رنگ شاخص‌های جهانی ایستاده است. اوپکی‌ها امروز به احتمال زیاد باید همچنان نشست 140 خود را در گرمای نفت 67 دلاری آغاز کنند. نشستی که باز هم مثل شب‌نشینی‌های قبلی اوپک از چند روز پیش تمام کارشناسان نفتی و فعالان اقتصاد نفتی جهان را به خود مشغول کرده است. البته این بار غول‌های نفتی با خیالی آسوده ردپای اوپک را زیر ذره‌بین کشیده‌اند. با توجه به وضعیت کشورهای نفتی و همین طور شرایط سیاسی حاکم بر اقتصاد جهانی اوپکی‌ها به احتمال زیاد در پایان امشب دفتر کاری نشست 140 را براساس همان سقف تولید 8 ماه گذشته می‌بندند. یعنی در ظاهر باز هم اوپکی‌ها همان 28 میلیون بشکه تولید نفت روزانه را روانه بازارهای جهانی می‌کنند.
قیمت بالای نفت، تهدیدهای دیپلماتیک ایران و شرایط ناگوار رویارویی قوای نفتی نیجریه با تروریست‌ها کار را به جایی کشانده است که بسیاری از اوپکی‌ها علیرغم آنکه می‌دانند برای فرار از کاهش تقاضا وافت قیمت‌ها در سه ماه دوم سال 2006 باید پیچ تولید خود را شل کنند اما بارها پیش از آنکه چمدان خود را ببندند از حفظ سقف تولید در مسافرت 140 اوپک به وین خبر دادند. بر همین اساس شاید بتوان با قاطعیت از حفظ سقف تولید اوپک سخن گفت، اوپک روزهای سختی را تجربه می‌کند. علاوه بر آن که دیپلماسی افسار گسیخته غرب شریان نفتی جهان را تحت تاثیر قرار داده تروریست‌ها نیز تبدیل به یکی از اصلی‌ترین مولفه‌های بحران بازار جهانی نفت شده‌اند، آنها طی ماه‌های گذشته نزدیک 20 درصد از تولید نفت نیجریه (ششمین قدرت نفتی جهان) را متوقف کرده‌اند. بر همین اساس حالا دیگر نمی‌توان حساب ویژه‌ای برای آنها باز نکرد. در این پازل سیاسی جهان به نظر می رسد اوپک چاره‌ای جز حفظ سقف تولید خود نداشته باشد.
اما اوپکی‌ها این موضوع را نیز فراموش کرده‌اند که با برقراری انضباط در سهمیه‌بندی‌های تولید می‌توانند ضریب خطرپذیری خود را برای سه ماه دوم سال تا حدودی کاهش دهند اما همچنان به نظر می‌رسد به قول «هوگو چاوز» غرب در صف‌بندی‌های اوپکی‌ها نقش غیرقابل انکاری دارد. او چند ماه پیش این جمله را گفته بود و روز پیش و وقتی داشت «رامیرز» وزیر نفت خود را راهی وین می‌کرد در یک اظهار نظر تازه گفت که ما نخستین قدرت نفتی جهان هستیم. چاوز به عنوان کابوس اقتصادی – سیاسی ایالات متحده معتقد است که اگر هیچ‌گاه نرخ جهانی نفت از 50 دلار کمتر نشود آنها می‌توانند سرمایه‌گذاری خاصی روی میادین ساکت نفتی خود داشته باشند. جالب اینجاست که وزارت اطلاعات انرژی آمریکا نیز این موضوع را تایید کرده است و از ذخایر 1000 میلیارد بشکه‌ای نفت ونزوئلا خبر داده است. به نظر می‌رسد با این تصویر در کنار فصل انفجار قیمت‌های نفتی، بتوان از تاریخ جدید نفت جهان نیز سخن گفت.
اگر چنین چیزی صحت داشته باشد سعودی‌ها باید همان طور که خود می‌گویند تا دو دهه آینده از دنیای نفتی خداحافظی کنند. «غازی الراوی» یک مقام عالی در خلیج‌فارس معتقد است که تقاضاهای رو به رشد نفت جهان اصلا برای عربستان سعودی خوب نیست چون به تنهایی با افزایش تولید خود می‌خواهد جام نفتی تمام غربی‌ها را پر کند. واقعیتی که وقتی «النعیمی» وزیر نفت عربستان روز پیش به وین می‌رفت پرده‌ها را از روی آن کنار کشید. او گفت که عربستان در یک ماه پیش تولید نفت خود را افزایش داده و 2 طرح 55 میلیارد دلاری پادشاهی عربستان برای سرعت بخشیدن به پوشش تقاضاهای نفتی را آغاز کرده است. نشست 140 در فصل اتفاقات عجیب نفتی برگزار می‌شود. درست در شرایطی که کارشناسان می‌گویند خوش رقصی سعودی‌ها تا 2 دهه دیگر نفت آنها را به پایان خط نزدیک می‌کند چپ‌های آمریکای لاتین از ابراقتداری خود در میادین نفتی سخن می‌گویند و از سوی دیگر «موشک رادار گریز» ایران نیز مهره‌های نفتی بازار جهانی طلای سیاه را به هم می ریزد. «هر گونه کاهش قیمت نفت تا سه سال آینده غیر ممکن است و جهان باید قدرت ایران در تاثیرگذاری روی نفت را فراموش نکند.» این جمله را «محمدهادی‌نژاد حسینیان» - معاون وزیر نفت ایران - چند ساعت پس از برخورد موشک رادارگریز با هدف فرضی گفت. آیا جهان دوران تازه نفتی را تجربه می‌کند؟