بیم‌ها و امیدها در انتخابات خبرگان رهبری

عباس حاتمی
مجلس خبرگان رهبری در قانون اساسی ایران از جایگاه بالایی برخوردار است. نمایندگان محترم خبرگان رهبری وظیفه انتخاب، ارزیابی و نظارت بر عملکرد رهبری و نهادهای زیر نظر رهبری را دارند.
با توجه به اینکه وظیفه رهبری به عنوان بالاترین مقام سیاسی و مذهبی بسیار گسترده و وسیع است از این‌رو  انتخاب نخبگان و خبرگان کشور برای مجلس مذکور ضروری به نظر می‌رسد. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رهبری وظایف زیر را به عهده دارند:
1- انتصاب رئیس قوه قضائیه و نظارت بر عملکرد ایشان.
2- انتصاب رئیس سازمان صدا و سیما و نظارت بر عملکرد آن.
3- انتخاب فرماندهان نظامی ارتش، سپاه و نیروی انتظامی و نظارت بر عملکرد آنها.
4- تعیین سیاست‌های کلی نظام و مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای نگهبان و شورای عالی امنیت ملی نیز زیر نظر رهبری قرار دارند.
5- هرچند نام برخی نهادها در قانون اساسی نیامده است مثل بنیاد جانبازان، سازمان تبلیغات اسلامی، نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها، امامان جمعه و امثال اینها اما همه می‌دانیم که این‌ها هم به صورت مستقیم زیر نظر رهبری قرار دارند.
چنانچه ملاحظه می‌شود اختیارات و وظایف رهبری بسیار گسترده بوده و در تمامی حوزه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی می‌باشد. بنابراین مجلس خبرگان رهبری مهم بوده و برای آینده کشور سرنوشت‌ساز است. با توجه به جایگاه مجلس خبرگان در ساختار قدرت ایران شرکت گسترده مردم در انتخابات خبرگان برای مشروعیت نظام و استحکام پایه‌های مردم سالاری در داخل و خارج کشور بسیار مهم است بنابراین باید تدابیری اتخاذ شود تا حداقل 70 درصد واجدین شرایط در انتخابات مجلس خبرگان شرکت کنند. برای نیل به اهداف فوق لازم است اقدامات نهادهای حکومتی و تشکلهای مردمی و سیاسی جهت پرشور کردن انتخابات با تدابیر ارزنده پیگیری شود:
1- هرچند از لحاظ قانونی متخصصان غیر روحانی مثل اقتصاددانان، جامعه‌شناسان، حقوقدانان و سیاستمداران اجازه شرکت در انتخابات برای احراز مقام نمایندگی ندارند اما می‌دانیم مجلس خبرگان متعلق به تمامی خبرگان اعم از خبرگان روحانی و غیر روحانی است لذا در شرایط فعلی هم وجود متخصصان کار کشته در مجلس خبرگان رهبری باعث افزایش کارآیی آن می‌شود. علاوه بر آن اگر کاندیداهای مجلس خبرگان رهبری از تخصص‌های مختلف و قشرهای گوناگون جامعه باشند انگیزه مردم برای رای دادن افزایش می‌یابد و نظام را از نظر مردم سالاری تقویت می‌کند.
2- ترتیبی اتخاد شود تا زنان نیز بتوانند وارد مجلس خبرگان شوند. نیمی از مردم کشور را زنان تشکیل می‌دهند و در میان آنان صدها زن خبره و مجتهده وجود دارد. اگر به زنان و متخصصان رشته‌های مختلف اجازه داده شود وارد مجلس خبرگان شوند تعلق خاطر آنان به نظام افزایش می‌یابد چراکه احساس می‌کنند آنان نیز همانند مردان شهروند درجه یک هستند.
3- جمهوری اسلامی ایران متعلق به تمامی ایرانیان است. برای ایجاد وحدت ملی و پرهیز از جناح‌بازی و گروه‌گرایی، ترتیبی اتخاذ شود تا تمامی گروه‌ها و گرایشات سیاسی بتوانند در انتخابات شرکت کرده و کاندیداهای آنان تایید صلاحیت شوند.
4- تربیون‌های رسمی کشور مثل صدا و سیما، تربیون نماز جمعه، روزنامه‌های دولتی مثل کیهان، جام‌جم، همشهری و... که از بیت‌المال استفاده می‌کنند در اختیار تمامی جناح‌ها و تشکل‌های سیاسی قرار گیرند.
5- تشکل‌های دانشجویی به‌ویژه در نقاط دوردست کشور با دعوت از صاحب‌نظران و فعالان سیاسی به نقد عملکرد نمایندگان دوره‌های گذشته خبرگان رهبری بپردازند و در جامعه شور و هیجان ایجاد کنند.
6- گروه‌ها و احزاب سیاسی برنامه کاری خودشان را در خصوص مجلس خبرگان رهبری در اختیار عموم قرار دهند.
گروه‌های سیاسی از هم‌اکنون برنامه‌های خود را در خصوص معیارها و شاخص‌های ارزیابی عملکرد رهبری و روش‌های ارزیابی و نظارت بر عملکرد دستگاه‌های زیر نظر رهبری را در اختیار عموم مردم قرار دهند تا مردم با آگاهی بیشتر به پای صندوق‌های رای بروند.
7- کاندیداهای محترم نمایندگی مجلس خبرگان رهبری از هم‌اکنون برنامه‌های خودشان را برای قضاوت عمومی اعلام کنند.
8- جوان‌گرایی از عوامل مهم توسعه و پیشرفت است. زیرا نیروهای جوان ایده‌های جدیدی دارند و نوگرا هستند. در سنین پیری معمولا بین70- 65 سالگی در اغلب افراد بیماری‌های مختلفی بروز می‌کند. این بیماری‌ها باعث کاهش توانایی‌ها شده و درجه منطق‌پذیری افراد را کاهش می‌دهد. از این‌رو بهتر است نمایندگان جوان وارد مجلس خبرگان رهبری شوند. مجلس خبرگان رهبری برای فعال کردن کمیسیون نظارتی آن مجلس و افزایش تحرکات نیاز به اندیشه‌های جدید دارد.
نمایندگان خبرگان رهبری بایستی از نظر سیاسی علاوه بر اسلامیت نظام طرفدار جمهوریت و مردم سالاری و از نظر اجتماعی عدالت‌محور و از نظر فرهنگی تکثرگرا باشند و بر حقوق بشر و حقوق اقلیت‌ها پافشاری داشته باشند.