تهدید در لباس تشویق

* آقای فلاحت پیشه! بسته پیشنهادی اروپا بر اساس آنچه پیش از طرح رسمی آن به عنوان مشوقها منتشر شده تا چه حد با معیارهایی که از سوی ایران برای پذیرش مطرح شده، قابل تطبیق است و می‌توان انتظار داشت مورد پذیرش قرار گیرد؟
** دادن عنوان مشوق به آنچه اروپایی‌ها مطرح کرده‌اند اصولاً یک اشتباه است و اصولاً این پیش‌نویس حاوی چیز بیشتری نسبت به طرح قبلی نیست و در مقابل خواسته‌های قدیمی مانند پذیرفتن تعلیق، غنی‌سازی در خاک روسیه و امثالهم را تکرار می‌کند.
دوم اینکه در این طرح یکسری تهدیدات به تحریم مطرح شده که شامل تحریم‌هایی پانزده‌گانه خارج از بعد برخوردهای نظامی است که این موارد نیز به طور عمده موارد جدیدی نیستند و در نهایت در جمع این دو به عنوان آنچه آنها مشوق اقتصادی مطرح کرده‌اند، به نوعی تعدیل یکسری تحریمها است که به طور معمول ایران تحمل می‌کند مانند فروش هواپیماهای تجارت و لوازم یدکی آن، تعدیل یکسری موانع موجود بر سر تعاملات بین‌المللی و تجاری هست مثل WTO و یکسری پیشنهادهای محدود هسته‌ای که در قالب ان‌پی‌تی نیز کاملاً محدود و انقباضی است.
اما اینکه ایران چگونه تحلیل شود باید به چند نکته توجه داشت اولاً اینکه گفته شده غنی سازی در خاک روسیه انجام شود آشکارا هدفش جلب رضایت روسهاست و دادن امتیازی از جانب ایرانی‌ها به روسها به شمار می‌رود تا در گروه 1+5 روسها حداقل نقشی ممتنع بازی کنند.
دوم اینکه این متن بر اساس شرایط پیش از 2 فروردین ماه تهیه شده و در آن هیچ اشاره‌ای به توان ما در غنی‌سازی نشده و اروپایی‌ها سعی کرده‌اند ایران در این زمینه برگشت داشته باشد. در حالی که فناوری که ایران در 20 فروردین به آن دست یافته دستکم در بعد تحقیقاتی در صنایع ما پراکنده شده‌ است.
این یک حقیقت است که هیچ کشوری تاکنون با رضایت دیگران وارد باشگاه هسته‌ای نشده و ما معتقدیم، باید این بخش از حق ایران در پیش‌نویس طرح به رسمیت شناخته شود. در مجموع این پیش‌نویس منتشر شده قرار است در نشست سوم خرداد گروه 1+5 به بحث گذاشته شود تا به مرحله نهایی برسد، اما به نظر می‌رسد آنچه از این اجلاس به عنوان جمع‌بندی خارج می‌شود، زیاد متفاوت از متن حاضر نباشد. لذا اگر متن تعدیل نشود به طور حتم پاسخ مثبت از طرف تهران نخواهد گرفت.
*اروپایی‌ها تبلیغات گسترده‌ای درباره ارایه مشوقها و تضمین‌های امنیتی در طرح خود داشته، در حالی که نشانه‌ای از این موارد در پیش‌نویس منتشر شده نیست، ضمن اینکه گفته می‌شود، آمریکایی‌ها با ارایه تضمین در این زمینه مخالفت کرده‌اند. تحلیل شما چیست؟
** اصولاً طرح موضوع ارایه تضمین امنیتی به ایران یک توهین است و ایران کشوری نیست که نیازمند تضمین کشورهای غربی باشد.
استراتژی دفاعی ما هم به گونه‌ای طراحی شده که هیچ اتکایی به قدرتهای خارجی و تضمین‌های امنیتی ندارد، پس این نوع تضمین‌ها چیزی نیست که ما به آن امتیاز بدهیم. و این موضوع را خود اروپایی‌ها مطرح کردند. جالب اینکه آمریکایی‌ها از آنجا که قرار است، نقش چماق‌ را در این رابطه بازی کنند، در یک جنگ ساختگی، مخالفت خودشان را با ارایه تضمین‌های امنیتی اعلام می‌کنند تا این چماق را بر سر ایران نگه دارند. در هر حال، آنچه می‌توانیم بگوییم این است که آنچه ایران را راضی می‌کند، تأمین حقوقی است که بر اساس NPT دارد و هیچ مشوق دیگری را طلب نمی‌کند.
* آنگونه که شما هم اشاره کردید این طرح بیشتر متوجه جلب رضایت روسهاست. اما به نظر می‌رسد، ویژگی جذابی برای چینی‌ها که از مخالفان جدی با موضع آمریکا در چند هفته اخیر بودند ندارد، این وضعیت را چگونه تفسیر می‌کنید؟
** چینی‌ها از ابتدا برخلاف روسیه، پای ثابت پرونده هسته‌ای ایران نبودند. بحث چین از زمانی مطرح شد که پرونده ما در شورای امنیت مطرح شد. و دغدغه چینی‌ها برخلاف روسها که روابط هسته‌ای خود با ایران را به رخ می‌کشند و در پی امتیاز هستند، در سطوح کلان است.
پکن دغدغه امنیت انرژی و مدیریت بحران در تحولات منطقه را دارد. چینی‌ها نگران هستند که هژمونی آمریکایی در منطقه حاکم شود. لذا در شرایط کنونی که چینی‌ها پیش بینی این را ندارند که از حق وتو خود در مقابل آمریکا و یکی دو دهه آینده استفاده کنند به همین دلیل آمریکایی‌ها رأی چین را به عنوان یک ممتنع حاضر، منظور کرده‌اند و بیشتر به دنبال توافق با روسها هستند.
* و این طرح جلب نظر روسها را در پی خواهد داشت؟
** روسها همین که محوریت آنها به عنوان یک بلوک انرژی به رسمیت شناخته شود اهمیت اساسی دارد و هم اکنون نیز در اتحادیه کشورهای مشترک المنافع هم برگ برنده روسها همین موضوع انرژی است، بنابراین دغدغه اصلی آنها در پرونده هسته‌ای ایران، همین موضوع است.