مترجم: قاسم بابایی
به دنبال اعتراضهای جهانی علیه زندان مخوف و قرون وسطایی گوانتانامو، اکنون بحران تازهای بوش و هیأت حاکمه آمریکا را دربرگرفته است. از زندانی شدن 490 زندانی از 40 کشور جهان در زندانی به نام گوانتانامو در کوبا که در بدترین شرایط ممکن نگهداری میشوند 4 سال میگذرد. این زندانیان به هیچ دادگاه و وکیلی دسترسی ندارند. محکومیتشان مشخص نیست. شرایط نگهداری آنها به استناد گزارش حقوق بشر سازمان ملل اسفبار و غیرقابل تحمل است.
آمریکاییها برای سرپوش گذاشتن بر جنایت خود در گوانتانامو، اینگونه ادعا میکنند که چون این مکان یعنی زندان واقع در پایگاه نظامی که به ظاهر از کشور خارجی (کوبا) اجاره شده است به مدعیان دفاع از حقوق بشر و آزادی (سران کاخ سفید) این امکان را میدهد تا وانمود کنند امور مربوط به زندانیان گوانتانامو خارج از محدوده سیستم مدنی ایالات متحده است. بنابراین هیچ کس جز افسران پنتاگون حق ندارد آن چه بر سر این زندانیان میآید، را کنترل کند. براساس گزارش سازمان ملل آن چه در گوانتانامو رخ میدهد هیچ همخوانی با درک مشترک از قانونمندی ندارد. چه رسد به اصول انسانی.
گزارش سازمان ملل نشان میدهد از روشهای غیر انسانی در بازپرسی زندانیان با نورافکنهای قوی، شرایط طاقت فرسای آب و هوایی و سلولهای انفرادی دراز مدت با عایق صوتی استفاده میشود. این عوامل منجر به بیماریهای روحی و روانی زندانیان میگردد.
گزارش شکنجه در گوانتانامو در مدارک و منابع دیگر نیز تأیید شده است. چندی پیش رسانههای آمریکایی به سندی از اف.بی.آی دسترسی یافتند که به اعمالی مانند خاموش کردن سیگار در گوش زندانیان در گوانتانامو اشاره میکند. در تحقیقاتی که تحت نظر «رندال اشمیت» ژنرال نیروی هوایی ایالات متحده صورت گرفته است نشان میدهد یکی از روشهای غیرانسانی در بازپرسی زندانیان این است که زندانی به مدت 34 ساعت در حال آویزان «برعکس» بدون آب و غذا به صورت آونگ نگه داشته میشود. بیدلیل نیست که تا امروز در گوانتانامو 34 مورد اقدام به خودکشی ثبت شده است. آن هم از سوی کسانی که خودکشی را گناه کبیره میدانند و این نشان از رفتار وحشیانه با آنها دارد.
سربازان اسیر باید پس از جنگ آزاد شوند اما آمریکا میخواهد تا ابد زندانیان گوانتانامو را بدون اعلام جرم در زندان نگهدارد. آنها متهمان همکاری با طالبان یا القاعده را با مبارزان مسلح یکی فرض کردهاند تا شامل اسیران جنگی نشوند. با استفاده از این ترفند آمریکا توانست کنوانسیون ژنو که حبس نامحدود و اعمال شکنجه در بازپرسیها را ممنوع میکند دور بزند.
در گزارش سازمان ملل متحد با استناد به موازین حقوقی ثابت شده است دلایل دستگیری زندانیان گوانتانامو غیرقابل اطمینان و مشکوک است. دلایلی که براساس آن آمریکا قصد دارد صدها نفر از 40 کشور جهان را به دور از فضای حقوقی بینالمللی نگاه دارد. کوفی عنان بر این نکته تأکید کرد که نمیتوان با وجود این همه قرار داد و کنوانسیون در حمایت از حقوق بشر، انسانهایی را بدون محدویت زمان و بدون مستندات حقوقی و قانونی در حبس نگهداشت. عنان نتیجهگیری میکند که آمریکا باید هر چه زودتر زندان گوانتانامو را تعطیل کند. به طوری که از زمان اشغال عراق تاکنون چنین رویارویی میان آمریکا و سازمان ملل به وجود نیامده بود.
گزارش سازمان ملل در مورد وضعیت زندانیان در گوانتانامو در ماه مارس در نشست کمیسیون حقوق بشر این سازمان مورد بررسی قرار خواهد گرفت. باید به این نکته مهم توجه داشت که گوانتانامو چهره واقعی لیبرال دموکراسی آمریکا را به نمایش میگذارد. گوانتانامو عملکرد حکومتهای غیردینی و سکولار را به خوبی نشان میدهد.
تأیید شکنجهها در گوانتانامو
یک وکیل آمریکایی از شکنجه زندانیان در گوانتانامو، ابراز اطمینان کرد که نظامیان آمریکایی موکلانش را به شکل کنترل نشدهای شکنجه کردهاند.
روزنامه السیگلوی مکزیک نوشت: توماس ویلیر اعلام کرد: موکلان او در گوانتانامو به طرز وحشیانهای ضرب و شتم شدهاند و برای ترساندن آنها از سگها استفاده شده است.
وکیل آمریکایی افزود: یکی از زندانیان گوانتانامو به نام سعدال عزمی قربانی آزار جنسی شده است. توماس ویلیر که مشاور مؤسسه وکلای شرمن و استرلینگ در واشنگتن است، بوش رییسجمهور آمریکا را به احیای نابرابری متهم کرد و گفت: حدود 500 نفر در گوانتانامو به عنوان تروریست زندانی شدهاند بدون آن که در برابر دادگاه قرار گرفته باشند.
وکیل آمریکایی افزود برخی از موکلانش که تحت شکنجه بودند به خاطر اجتناب از رویارویی دوباره با شکنجهگران اعتراف کردهاند که عضو طالبان بودهاند.
ویلیر خاطرنشان ساخت: آمریکا زندانیان گوانتانامو را به خاطر جلوگیری از اجرای عدالت در مورد آنها به این مکان دور افتاده منتقل کرده است. به گفته این وکیل آمریکایی، بسیاری از بازداشت شدگان گوانتانامو واقعاً گناهی مرتکب نشدهاند. ویلیر در این مورد گفت: «کویتی فوزی او داده» از زندانیان گوانتانامو و استاد قرآن از سوی یک قبیله پاکستانی در قبال 5 هزار دلار به نیروهای آمریکایی فروخته شده است. دولت آمریکا با اطلاق عنوان جنگجویان متخاصم به زندانیان گوانتانامو آنها را مشمول کنوانسیون ژنو در خصوص اسرای جنگی نمیداند.
بوش: دیگر شکنجه نمیکنیم
رییسجمهور آمریکا اعلام کرد، این کشور از این پس از شکنجه استفاده نمیکند و روشهای دیگری را برای بازجویی برگزیده است.
بوش اظهار داشت: اطمینان دارد، میتواند با نمایندگان سنا به این توافق برسد که بازرسان آمریکایی میتوانند از مظنونان به تروریسم بدون شکنجه کردن آنها اطلاعاتی را دریافت کنند و حاضر است در این زمینه، قانونی در سطح ملی تصویب شود.
جورج بوش در مصاحبه با ان.بی.سی اعلام کرد: این یک امر طبیعی است که اگر کسی پیدا شود اطلاعاتی درباره حمله به آمریکا داشته باشد، ما تلاش خود را خواهیم کرد که بیشترین اطلاعات را از وی کسب کنیم. وی توضیح داد: اما هم اکنون در شرایطی هستیم که میتوانیم شکنجه را از بازرسیهای خود حذف کنیم و تمام اطلاعات را بدون شکنجه از افراد به دست آوریم. بوش افزود: ما همه کسانی که قوانین را نقض کرده و به طور بیرویه به شکنجه بازداشتشدگان پرداختهاند مورد تنبیه قرار دادهایم و شرایطی را ایجاد کردهایم که همه افراد قوانین را در نظر داشته باشند. وی از روشهای جدید برای بازجویی و بازرسی خبر داد.
جولان دار و دسته نیویورکیها در گوانتانامو
ادعای بوش در مورد توقف شکنجه در حالی ارایه میشود که زندانبانان اقدام به سرکوب اعتراضها و نافرمانیهای زندانیان در گوانتانامو نمودهاند.
زندانیان مظنون به ارتباط با تروریسم، القاعده و طالبان در گوانتانامو به دلیل گرمای شدید هوا، کمبود آب و شکنجههای روزمره، سر به شورش برداشته و فریاد میکشیدند که ما انسانیم، حیوان نیستیم. نظامیان آمریکایی متقابلاً برای انتقام از آنان با اعمال زور و ضرب و شتم و پاشیدن فلفل و مواد شوینده به صورت زندانیان آنان را مورد آزار و اذیت قرار دادهاند.
یکی از مترجمان و شاهدان عینی میگوید: نگهبانان این زندان تلاششان بر این است که هر بازداشتیای را که مقاومت سفت و سختی از خودش ابراز نماید، از پا درآورند. به گونهای که پس از ضرب و شتم خونین بر زمین میافتد. در یک مورد شاهد بوده است که پلیس نظامی این زندان، نیمه شب ژانویه 2006 به چشمان یک زندانی، ماده شوینده قوی پاشید به طوری که این زندانی بشدت چشمان خود میمالید و از درد، ناله و فریاد میکرد. آن چه از اسناد 375 صفحهای ماجرای گوانتانامو به دست آمده وسعت و عمق جنایات زندانیان معروف به دار و دسته نیویورکیها با زندانیان گوانتانامو را نشان میدهد.
از گوانتانامو تا تلآویو
پایگاه اینترنتی دیدهبان حقوق بشر درباره اوضاع گوانتانامو طی گزارشی تحلیلی که به نام «از گوانتانامو تا تلآویو» بر روی سایت خود منتشر کرده است، میگوید: امروز در حالی که مظنونان به ارتباط با تروریسم و القاعده در بدترین شرایط به سر میبرند، اسراییل در حاشیه امن القاعده بسر میبرد. موضع گروه القاعده در قبال اسراییل و نیز موضع اسراییل در قبال این گروه دارای ابهام و پیچیدگی زیادی است.
اینکه تلآویو در چارچوب عملیات تروریستی القاعده و گروههای وابسته به آن و هدف اصلی این گروهها در سراسر جهان نبوده است، عجیب به نظر میرسد. لذا، تنها عملیات کوچک و اندکی بوده که صهیونیستها برای رد گم کردن عملیات تروریستی را به نام القاعده انجام دادهاند. لذا سؤالی که مطرح است این میباشد، در صورتی که القاعده قادر است عملیات بزرگی مانند عملیات 11 سپتامبر 2001 در آمریکا را انجام دهد چرا تلاشهای خود را بر ضد اسراییل که سرزمین فلسطین را اشغال کرده و مردم آن فلسطین را مورد ظلم قرار داده، متمرکز نمیکند؟
اینکه چرا القاعده به شکل خاص در مبارزه سراسری مردم فلسطین در انتفاضه الاقصی که در جریان آن درگیری دو طرف به اوج خود رسید مشارکت نداشت برای این سؤالها پاسخی وجود ندارد و میتوان گفت میان موضع ایدئولوژیک القاعده و عملکرد آن در قبال اسراییل نوعی تناقض آشکار و غیرقابل تکذیب وجود دارد.
اگرچه ظاهراً القاعده اسراییل را غاصب سرزمینهای اسلامی و دشمن جهان اسلام میداند، اما در سطح عملکرد این تفکر به عمل تبدیل نشده است. زیرا در اسناد القاعده و بیانیههای آن، نامی از اسراییل برده نشده است. عجیبتر اینکه در نقشههای استراتژیک القاعده که نیروهای آمریکایی در افغانستان به آن دست یافتند کمترین اشارهای به اسراییل نشده است. میتوان گفت که حتی حمله به هتل طابای مصر در واقع توسط موساد انجام گرفت اما به نام القاعده تبلیغات شد زیرا موشه موفاز وزیر جنگ رژیم صهیونیستی 24 ساعت قبل از انفجار طابا با مقامات امنیتی و اطلاعاتی مصر دیدار داشته که میتواند به انفجار طابا مربوط شود. از سوی دیگر پس از انفجار طابا، شارون از موساد خواست که اولویت عملکرد خود را به تعقیب اعضای القاعده اختصاص دهد. این در حالی است که قبل از آن القاعده در فهرست اولویت موساد جای نداشت.
اگر چه در پیروزی اسراییلیها در هدف قرار دادن القاعده تردید وجود دارد اما چنانچه چنین امری تحقق یافته بود، انتظار میرفت که بسیاری از تحولات دیگر به وقوع بپیوندد. زیرا در صورت موفقیت موساد در تعقیب و هدف قرار دادن القاعده انتظار میرفت که برای دستگیری اعضای این گروه و حامیان بزرگ آن اقدام نماید.
گوانتاناموهای کوچک در قلب اروپا
ماجرای رسوایی گوانتاموا علاوه بر توجه افکار عمومی جهان و بحران جدید کاخ سفید، وجود زندانهای سیا در اروپا که به گوانتاناموهای کوچک معروف هستند نیز بر ابعاد این بحران افزود، به طوری که سخنگوی سازمان عفو بینالملل اشاره به موضع اروپا در قبال اقدام دولت چک به افشای درخواست آمریکا برای احداث چنین زندانی در خاک این کشور تصریح کرد که این امر تجلیگر بدنامی آمریکا در اروپا است. بویژه پس از برملا شدن نحوه ربوده شدن افراد از خیابانها و انتقال آنها به گوانتاناموهای کوچک و سپس به گوانتاناموی بزرگ موج جدید از بحران علیه آمریکا در سراسر اروپا به راه افتاد. «نواک» دیدهبان حقوق بشر مستقل آمریکا نیز در این خصوص اظهار داشت که سازمان جاسوسی آمریکا «سیا» مظنونان القاعده را در 9 کشور اروپایی، از جمله آلمان، رومانی، لهستان، هلند، اسپانیا، ایتالیا، انگلستان، چک و بلغارستان در بازداشتگاههایی شبیه گوانتانامو نگهداری به بازجویی از آنها میپرداخته است. از جمله این بازداشتگاهها، اردوگاه «باند استیل» در کوزوو میباشد.
«الوار ویگل رایلز» کمیسر حقوق بشر شورای اروپا از وجود بازداشتگاه سری سیا در کوزوو پرده برداشت.
وی درباره این اردوگاه اظهار داشت: این اردوگاه آمریکایی که حدود شش هزار سرباز را در خود جای داده و با 300 هزار هکتار مساحت در منطقه «فریزاژ» در جنوب پریستینا پایتخت استان تحت کنترل سازمان ملل متحد در کوزوو قراردارد چیزی شبیه بازداشتگاه گوانتانامو در کوبا در آن وجود دارد.
وی در ادامه گفت: یک بازداشتگاه دیگر در اردوگاه «باند استیل» وجود دارد که مستقیماً تحت کنترل آمریکاییها اداره میشود. این بازداشتگاه اصلیترین مرکز بازداشتگاهی است که نیروهای چند ملیتی ناتو در سال 1999 آن را در کوزوو تأسیس کردند.
وی افزود: هنگامی که از بالای برج به داخل آن نگاه میکنید، محلی کوچکتر از بازداشتگاه گوانتانامو را مشاهده میکنید. کلبههایی که با سیمهای خاردار احاطه شده است. من بین 25 تا 30 زندانی را در این کلبهها مشاهده کردم که لباسی نارنجی رنگ مانند زندانیان گوانتانامو به تن داشتند.
اگر چه بوش پس از مواجه شدن با کاهش سریع محبوبیت خود در میان مردم آمریکا گفته اشت: من تسلیم نظرسنجیها نمیشوم، اما انتخابات میان دورهای کنگره آمریکا در نوامبر سال جاری و نیز شرایط وخیم حزب جمهوریخواه، آینده تاریکی را پیش روی جامعه آمریکا و سیاستمداران این حزب قرار داده است. لذا، سران حزب جمهوریخواه به دنبال پیروزی در نوامبر هستند و در صورتی که شکست را بپذیرند قطعاً بوش را به استیضاح خواهند کشید تا از قربانی نمودن وی، راه را برای پیروزی در انتخابات 2008 هموار سازند زیرا هنوز بسیاری از برنامههای ناتمام آنها به سرانجام نرسیده است از سوی دیگر نمیخواهند اشتباه بوش پدر پس از حمله به سومالی را تکرار کنند که دموکراتها به رهبری کلینتون نیروهای در گل و لای سومالی فرو رفته را با سکوت محض رسانهای اما با آبروریزی نظامی و سیاسی از مگادیشو خارج کردند.