تروریسم چیست؟

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی
تروریسم، پدیده جدیدی نیست وگر چه ازآغاز تاریخ ثبت شده به کار گرفته شده است ولی تعریف آن نسبتا سخت می باشد. تروریسم هم به عنوان تاکتیک و هم استراتژی توصیف شده است:
یک جرم و یک عکس العمل موجه درمقابل ستم. این امر به دیدگاه افرادی که آن را توصیف می کنند بستگی دارد. تروریسم اغلب یک تاکتیک موثر برای طرف ضعیف تر منازعه بوده است. تروریسم به عنوان یک شکل نامتقارن منازعه، نیروی قهری همراه با بسیاری از مزایای نیروی نظامی را با هزینه بسیار کمتر، به کاربر خود اعطا می کند. به خاطر ماهیت سری وکوچک بودن سازمانهای تروریست ، دفاع و بازدارندگی در مقابل آنها به سختی امکان پذیر است.
در بعضی موارد تروریسم با اقدامات جنایتکارانه یکسان پنداشته می شود. به خاطر ویژگیهای خاص آن تروریسم به طور فزاینده ای مورد استفاده کسانی واقع می شود که اهداف افراطی رادنبال می کنند. ولی برخلاف عمومیت آن تروریسم می تواند یک مفهوم گنگ وآشفته باشد. وزارت دفاع آمریکا تروریسم را چنین تعریف می کند: کاربرد حساب شده از خشونت غیر قانونی یا تهدید به خشونت غیرقانونی، برای القاء ترس به منظور مجبورکردن یا ترسانیدن دولتها یا جوامع درراستای اهدافی که عمدتا سیاسی، مذهبی یا ایدئولوژیک هستند.
وزارت خارجه آمریکا نیز این تعریف را ارائه می دهد: خشونت از پیش برنامه ریزی شده با انگیزه های سیاسی که توسط گروههای درون ملی یا عاملین مخفی که برعلیه آماج غیرنظامی که معمولا برای تاثیرگذاری بر مخاطبان انجام می شود.سازمان ملل متحد در سال1992 ،این تعریف را به عمل آورده است: یک روش القاکننده نگرانی که ازطریق عمل خشونت بار که توسط بازیگران دولتی،گروهها، ویا افراد (نیمه) مخفی که به دلایل سیاسی، جنایتکارانه یا شخصی اعمال می شود و برعکس قتل سیاسی-آماج مستقیم خشونت-هدف اصلی محسوب نمی شود.
تعریف بیشتر پذیرفته ترشده آکادمیک با تعریف سازمان ملل آغار می شود و دوجمله با77 کلمه را به آن می افزاید که شامل عبارات پرطمطراقی چون “ایجادکنندگان پیام” و “فرایندهای ارتباطاتی مبتنی برخشونت” می شود.
دولت بریتانیا درسال1974 تروریسم راچنین تعریف کرده است: کاربرد خشونت برای مقاصدسیاسی که هرگونه کاربرد خشونت برای ایجاد ترس درجامعه و یا هر بخشی ازجامعه را شامل می شود.تروریسم، عمل جنایتکارانه ای است که افراد بیشتری از قربانیان مستقیم را تحت تاثیر قرار می دهد. استراتژی تروریستها این است که اعمال خشونت بار را مرتکب شوند تا توجه مردم محلی ،دولت یا جهان را به آرمانهایشان جلب کنند. تروریستها برای به دست آوردن بیشترین توجه وتبلیغات حملات خودرا طوری طراحی می کنند تا آماجی را مورد هدف قراردهند تابرآن چیزی که با آن مخالفت می کنند دلالت کنند.
تاثیرعمل تروریستی به خود عمل مبتنی نیست بلکه به عکس العمل دولت یا مردم به آن اقدام بستگی دارد.به طورمثال درمسابقات المپیک1972 مونیخ،سازمان سپتامبر سیاه، یازده اسرائیلی را به قتل رساند. این یازده تن قربانیان مستقیم این اقدام بودند اما آماج اصلی یک میلیارد بیننده بودند که این مسابقات راتماشا می کردند.سازمان سپتامبرسیاه ، دامنه دید وسیع مسابقات المپیک را مورداستفاده قرارداد تا دیدگاه خودرا درمورد وضعیت مصیبت بار آوارگان فلسطینی به همگان عرضه کند. همچنین دراکتبر1983 تروریستها، ستادفرماندهی گردان دریایی آمریکا رادرفرودگاه بین المللی بیروت منفجرکردند.
قربانیان مستقیم آنها241 نظامی آمریکایی بودند که کشته شدند وبیشتراز صدنفری که زخمی شدند. ولی آماج اصلی آنها مردم آمریکا وکنگره ایالات متحده بودند. استفاده آنان ازاین خشونت ،تصمیم آمریکادر مورد خارج کردن تفنگداران دریایی ازبیروت راتحت تاثیر قرارداد وبنابراین این اقدام یک موفقیت تروریستی قلمدادشد.سه دیدگاه ازتروریسم وجوددارد: دیدگاه تروریستها، قربانیان و افکار عمومی. عبارت”یک تروریست یک مبارز راه آزادی” دیدگاهی است که موردقبول تروریستها می باشد. آنها باور دارند که مبارزان مشروعی هستندکه درراه اعتقاداتشان به هروسیله ممکن می جنگند. قربانی عمل تروریستی، تروریست را به عنوان یک جنایتکار می بیند که هیچ ارزشی برای زندگی انسانها قائل نیست.
دیدگاه افکارعمومی بی ثبات ترین دیدگاه می باشد. تروریستها، دردسرهای زیادی متحمل می شوند تا تصویری از “رابین هود” را ایجادکنند به این امید که افکارعمومی را به نفع آرمان هایشان تحت تاثیر قرار دهند واین دیدگاه شفقت آمیز از تروریسم جزئی از جنگ روانی تروریستها شده است.