انسجام از دست رفته

مطهره شفیعی
اعضای قدیمی‌ترین تشکل روحانی کشور این روزها در تلاطم فضای پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم مانده و هنوز نتوانسته‌اند انسجام ماه‌های قبل از 88 خود را به‌دست آوردند و گویا شکاف‌های جدیدی در این جریان ظهور و بروز پیدا کرده است. برخی از اینان که هر حکمی از جانب آیت‌الله مهدوی‌کنی برای آنان حجت بود، این روزها به جلسات جامعه روحانیت نمی‌روند و سکوت کرده‌اند؛ سکوتی که برای برخی مانند ناطق‌نوری، سال‌هاست آغاز شده و برای برخی مانند امامی کاشانی بسیار دور از انتظار می‌نماید. هاشمی‌رفسنجانی، ناطق‌نوری، حسن روحانی و امامی کاشانی چهار عضو از مجموع 35 روحانی جامعه روحانیت مبارز هستند که از هفت‌ماه پیش تمایلی برای حضور در جلسات شورای مرکزی جامعه روحانیت از خود نشان نداده‌اند البته هاشمی‌رفسنجانی سال‌هاست که حضوری در این جلسات ندارد و جالب اینجاست که اکثر افرادی هم که پس از انتخابات در جلسات جامعه روحانیت غایب هستند را اطرافیان هاشمی‌رفسنجانی تشکیل می‌دهند. هر چه باشد ریشه اختلافات به انتخابات ریاست‌جمهوری دهم بازمی‌گردد.
نارضایتی مرد همیشه راضی
آیت‌الله امامی‌کاشانی این روزها بیشتر سکوت می‌کند و وقتی جمعه‌ها به دانشگاه تهران می‌رود ‌در خطبه‌های نماز جمعه همگان را به وحدت فرامی‌خواند. نقش امامی کاشانی بیش از اینکه در عرصه سیاست تعریف شده باشد، در عرصه استاد اخلاقی به جامعه شناسانده شده است اما در برهه‌هایی از زمان عرصه چنان بر این معلم اخلاق تنگ شده که علوم اخلاقی را با چاشنی انتقاد از رفتارهای توهین‌آمیز سیاسی به جامعه تحویل داده که نمونه آن خطبه‌های او پس از مناظره‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری بود. گفته می‌شود او در همان زمان نسبت به بی‌تفاوتی برخی اعضای شورای مرکزی جامعه روحانیت نسبت به تعرض به برخی بزرگان سیاسی، گله‌های شدید کرده است. روز گذشته محمود احمدی‌نژاد پس از پایان مراسمی که آیت‌الله امامی‌کاشانی هم در آن حضور داشت، مدت زیادی را با او به نجوا پرداخت که هنوز مشخص نیست، این صحبت‌های درگوشی به منظور راضی کردن روحانی ناراضی جامعه روحانیت برای بازگشت به جمع سایر روحانیون بوده یا مساله دیگری در میان است.
کناره‌گیری نزدیک‌ترین یار هاشمی از جامعه روحانیت
در اختلاف دیدگاه‌های حسن روحانی با بخشی از اعضای جامعه روحانیت ابهامی وجود ندارد. او بود که در چهار سال استقرار دولت نهم، بارها لب به انتقاد از محمود احمدی‌نژاد که دارای حامیان دوآتشه در جامعه روحانیت است، گشود و او بود که مخالفت‌هایش با حمایت جامعه روحانیت از کاندیداتوری احمدی‌نژاد، این تشکل روحانی را در انتخابات به بن‌بست رسانید. اوج اختلافات روحانی با طیفی از حامیان دولت در جامعه روحانیت در بیستم فروردین‌ماه نمایان شد. در آن زمان، شایعه کاندیداتوری حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری دهم قوت زیادی گرفته بود و برخی از آغاز رایزنی‌ها برای حضور او خبر می‌دادند اما جامعه روحانیت در اطلاعیه‌ای، حمایت خود از کاندیداتوری روحانی را تکذیب و به‌نوعی به او اعلام کرد در صورت کاندیداتوری نباید منتظر حمایت این تشکل باشد.
ترجیح انزوا به حضور در جلسات جامعه روحانیت
ناطق‌نوری هم از جمله اعضای این تشکل روحانی است که عدم‌حضورش در نشست‌های جامعه روحانیت به قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری بازمی‌گردد چراکه او راه خود را انتخاب کرده بود و دیگر دلیلی برای دخالت در بحث‌های چالشی جامعه روحانیت درخصوص حمایت از کاندیدای اصولگرایان نمی‌دید. او و یکی از نزدیکانش حمایت خود از میرحسین موسوی را اعلام کردند که این اعلام حمایت به مذاق بسیاری از اعضای دیگر جامعه روحانیت خوش نیامد بنابراین پس از انتخابات و پیروزی محمود احمدی‌نژاد، شیخ را تنها گذاشتند و او را غیرخودی نامیدند. از سویی ناطق‌نوری را به دلیل طرح دولت وحدت ملی مورد مواخذه قرار دادند و این شیخ که نامش با ریش‌سفیدی همراه است را تنها گذاشتند. ناطق‌نوری هم که سابقه خانه‌نشینی او برای همگان روشن است، کنج عزلت برگزید و دیگر حرفی از وحدت و حضور در جامعه روحانیت نزد. یکی دیگر از دلایل دل بریدن ناطق نوری از جمع اعضای جامعه روحانیت به ماجرای مناظره‌ها بازمی‌گردد. او که در آن زمان توقع حمایت اعضای ریش‌سفید جامعه روحانیت را داشت به ناگاه با سکوت آنها مواجه شد. هر چند ناطق نوری این روزها دیگر گلایه نمی‌کند و ساکت است اما همین حضور نیافتنش در جلسات جامعه روحانیت مبارز، گویای همه کدورت‌های شیخ است.به‌غیر از این سه بزرگ جامعه روحانیت برخی دیگر از اعضا همانند سیدرضا اکرمی، دعاگو و... که در انتخابات ریاست‌جمهوری علنا رای منفی خود به احمدی‌نژاد را اعلام کرده بودند، هم حضور مرتبی در جلسات ندارند و به‌نظر می‌رسد باید به‌صورت جدی به مساله ترمیم بیندیشند وگرنه اثرگذاری آن بیش از قبل کاهش خواهد یافت.
حجت‌الاسلام جعفر شجونی، از اعضای جامعه روحانیت مبارز که اکنون در نقش سخنگوی این تشکل هم به ایفای نقش می‌پردازد در گفت‌وگو با تهران‌امروز به بیان آخرین مواضع این تشکل پرداخت.
* عدم‌حضور تعدادی از اعضای جامعه روحانیت در نشست‌های هفتگی این تشکل تا چه حد صحت دارد؟
** آقایان ناطق‌نوری، روحانی و امامی کاشانی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم در هیچ جلسه‌ای حضور نداشتند. آقای هاشمی رفسنجانی هم که حدود 25 سال است در نشست‌ها حاضر نمی‌شود. به‌جز این چهار نفر سایر اعضا در جلسات حضور دارند.
* چرا این افرادی که نام بردید در نشست‌ها حضور ندارند؟
** آنها در انتخابات برخلاف سایر اعضای جامعه روحانیت به فردی غیر از آقای احمدی‌نژاد رای دادند و استدلال‌شان هم این بود که پیروز انتخابات غیر از احمدی‌نژاد است اما اکنون که دیده‌اند، اشتباه کرده و آقای احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور است، دیگر در جلسات شرکت نمی‌کنند.
* اما به‌نظر نمی‌رسد آیت‌الله امامی کاشانی به این دلیل در جلسات حضور نداشته باشد زیرا ایشان از کاندیدای خاصی در انتخابات حمایت نکردند.
** خب موضوع ایشان فرق دارد. شاید ایشان بیمار باشد یا به‌دلیل مشکل دیگری در جلسات حاضر نمی‌شود. جلسات جامعه روحانیت به این سه یا چهار نفر بستگی ندارد و افرادی مانند آیت‌الله مهدوی‌کنی، موحدی کرمانی، سالک، مصباحی‌مقدم و دیگران در جلسات حضور دارند.
* جلسات در قم برگزار می‌شود؟
** نه، جلسات جامعه روحانیت در دانشگاه امام صادق و دفتر آیت‌الله مهدوی‌کنی برگزار می‌شود.
* جامعه روحانیت مبارز پس از انتخابات اقدام به تشکیل کمیته‌ای به نام وحدت کرد. چرا این کمیته به نتیجه نرسید؟
** کمیته‌ای به این نام هیچ‌گاه در جامعه روحانیت تشکیل نشد.
* اما آقای ابراهیمی از اعضای خودتان هر هفته اخبار این کمیته را به رسانه‌ها اعلام می‌کرد.
** درباره کمیته فقط حرف می‌زنند. ما معتقدیم که یکطرفه نمی‌توان به میدان وحدت وارد شد و از سویی وحدت با اغتشاشگران معنایی ندارد. وحدت باید دو طرفه باشد زیرا اگر چنین نباشد، ریش‌سفیدی بی‌معناست.
* به‌نظر می‌رسد جامعه روحانیت از تاثیر‌گذاری سال‌های گذشته خود دور شده است. اختلافات داخلی سبب این موضوع شده یا موضوع دیگری در این میان دخیل است؟
** شرایط فتنه همین است. ممکن است در این شرایط جامعه مدرسین و مراجع هم تاثیرگذاری قبلی خود را نداشته باشند. در شرایط غبارآلود، افراد مورد اعتماد هم دچار اشتباهاتی می‌شوند و افراد با بصیرت نمی‌توانند همانند گذشته اثرگذار باشند.
* بگذریم. از جامعه وعاظ چه خبر؟ آیا اعضا از توضیحات مشایی راضی شدند؟
** آقای مشایی در آخرین جلسه جامعه وعاظ حضور داشت و به سوالات پاسخ گفت. برخی قانع شدند و برخی مانند بنده از پاسخ‌های او قانع نشدیم. ما معتقدیم یک اصولگرا چرا باید حرف‌های دوپهلو یا جنجال‌برانگیز بزند. مشایی باید به کارهای خود برسد و در مورد موارد دیگر که ارتباطی با او ندارد، سکوت کند.
* جامعه وعاظ زیرمجموعه جامعه روحانیت است؟
** بله، جامعه وعاظ زیرمجموعه ماست و افراد زیادی در آن عضو هستند. در اکثر جلسات حدود 30 نفر حضور دارند اما در نشست آخر که با حضور مشایی برگزار شد، 171 نفر حضور داشتند.