اهمیت انرژی‌های نو!

انرژی‌های نو در ایران به معنی واقعی کلمه نو هستند. اما برخلاف ایران در کشورهایی چون آلمان، چین، هند، آمریکا و کره جنوبی نه تنها به نسبت قدیمی هستند،‌ بلکه برخی از انواع آنها همانند باد با ساخت نیروگاه‌های بزرگ و در حد چند مگاوات،‌ سهم عمده‌ای را در بخش انرژی کشورهای مذکور بازی می‌کنند.
در ایران نیز اگرچه هنوز این نوع انرژی‌ها نو و جدید هستند، اما با تلاش‌هایی که صورت گرفته است، در طول 8 سال گذشته ایران در ردیف یکی از کشورهایی با آهنگ رشد تند در این زمینه قلمداد شده است.
مهندس حمید چیت‌چیان که 8 سال پیش با پایه‌گذاری معاونت انرژی وزارت نیرو به سمت معاون وزیر نیرو در این معاونت برگزیده شده بود، اکنون چندماهی است که در سمت قائم‌مقامی وزیر نیرو به انجام مسئولیت می‌پردازد.
* شانا: آقای چیت‌چیان، به یاد دارم یکی از کارشناسان قدیمی که در زمینه انرژی‌های نو فعالیت می‌کرد، از ذهنیت بسیار عجیب برخی مسئولان کشور در زمینه انرژی باد سخن می‌گفت. او این ذهنیت را به گونه‌ای جالب عنوان می‌کرد و از زبان مسئولان مذکور اظهار می‌داشت که سرمایه‌گذاری روی انرژی باد به نوعی به باد دادن پول‌های کشور است.
** چیت‌چیان: بله به نکته جالبی که در توسعه انرژی‌های نو در ایران وجود دارد، اشاره کردید. جالب است بدانید که اگر در همه دنیا شما با مانع ارزان بودن سوخت‌های فسیلی برای توسعه استفاده از انرژی‌های نو مواجه هستید، در ایران متاسفانه، یک مانع مهم دیگری هم وجود دارد. من نام این مشکل را مانع ذهنی در میان مسئولان کشور می‌گذارم. جالب است بدانید که این منابع در ابتدا یک توهم است که از این نکته بسیار قدیمی و پیش‌افتاده سرچشمه می‌گیرد که با وجود برخورداری از ذخایر غنی نفت و گاز، دیگر چه نیازی برای صرف هزینه و تحقیق در زمینه انرژی‌های نو وجود دارد؟
همانطور که گفتم این بیشتر یک توهم است که متاسفانه به یک مانع جدی در برابر فعالیت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور تبدیل شده است. باید تاکید کنم که به طور حتم باید این ذهنیت در میان مدیران و مسئولان کشور اصلاح شود؛ زیرا با توجه به پیشرفت‌های صورت گرفته و نیز اتمام‌پذیر بودن سوخت‌های فسیلی، استفاده از انرژی‌های نو امری گریزناپذیر است.
* شانا: و مانع دوم در این زمینه چیست؟
** چیت‌چیان: مانع دوم هم همان دلیل به وجود آورنده توهمی است که به مانع جدی تبدیل شده است. سوخت‌های فسیلی به دلیل ارزان بودن بسیار در دسترس هستند و انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز توان رقابت با این منابع فسیلی را ندارند. این موضوع به دلیل آن است که هزینه سرمایه‌گذاری اولیه روی انرژی‌های نو بسیار بیشتر از منابع فسیلی است.
* شانا: به نظر نمی‌رسد که بخش دولتی همواره مایل به سرمایه‌گذاری زیاد در این بخش‌ها باشد.
** چیت‌چیان: بله؛ درست به همین دلیل نیز ما باید برای گسترش استفاده از این منابع تلاش کنیم. ولی به هر حال به یاد داشته باشیم که در قدم نخست نمی‌توان از بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری زیاد و سنگین در این زمینه دعوت کرد. سرمایه‌گذار همواره به دنبال سود بیشتر و خطرپذیری کمتر است و ما باید این زمینه را برای او فراهم کنیم. این وظیفه بخش دولتی است که با سرمایه‌گذاری در این زمینه، بخش خصوصی را برای حضور در این زمینه ترغیب کند. برای این منظور نیز علاوه بر ایجاد و معرفی ظرفیت‌های موجود باید تحقیقات در بخش دولتی ادامه یابد.
* شانا: شما در این زمینه چگونه عمل کرده‌اید؟
** چیت‌چیان: به طور کلی فعالیت‌های انرژی‌های نو در ایران در دو بخش فعالیت‌های تحقیقاتی و عملی متمرکز شده است. فعالیت‌های بخش نخست با هدف پیشرفت در زمینه انرژی‌های نو و کاهش میزان سرمایه‌گذاری اولیه برای بهره‌برداری از این منابع صورت می‌گیرد. در بخش بعدی نیز با استفاده از تحقیقات صورت گرفته نسبت به ایجاد نیروگاه‌های تولید برق از این منابع اقدام می‌شود.
با توجه به پیشرفت‌هایی که در زمینه انرژی باد صورت گرفته و هم با کمک مسئولان در بخش تدوین قوانین، تاکنون بیش از 10 شرکت بخش خصوصی داخلی برای سرمایه‌گذاری در بخش انرژی باد پیش قدم شده‌اند.
* شانا: اجازه بدهید به تغییرات گسترده‌تری که از حدود یکسال پیش در بخش انرژی‌های نو ایران رخ داد هم اشاره‌ای کنیم. تجمیع همه فعالیت‌های انرژی‌ها نو در سازمان انرژی‌های نو وزارت نیرو چه مزیت‌هایی تاکنون داشته است؟
** چیت‌چیان: به نظر من می‌توان برای این موضوع دو مزیت ذکر کرد. با تجمیع فعالیت‌های انرژی‌های نو در سازمان انرژی‌های نو وزارت نیرو از این پس هم مجلس و هم مردم و هم بخش خصوصی می‌دانند که متولی این فعالیت‌ها در کشور کیست. به طور کلی مدیران کشور نیز از سردرگمی نجات یافته‌اند. از دیگر رویدادهایی که با تجمیع فعالیت‌ها در همین مدت کمتر از یکسال اتفاق افتاده است، افزایش بهره‌وری نیروگاه بادی منجیل است که میزان تولید آن هم اکنون نسبت به سال گذشته 30 درصد افزایش یافته است. این پیشرفت به دلیل اداره شدن پروژه به دست افراد متخصص صورت گرفته است.
* شانا: هم اکنون چه پروژه‌هایی در دست اجرا دارید؟
** چیت‌چیان: براساس برنامه‌ریزی صورت گرفته در برنامه چهارم باید دست کم 270 مگاوات برق به وسیله بخش خصوصی از منابع انرژی‌های نو تولید شود. اما این که سازمان چه پروژه‌هایی در دست اجرا دارد باید بگویم که هم اکنون 130 مگاوات نیروگاه بادی در دست ساخت داریم که حدود 25 مگاوات از آن نصب شده است. همچنین نیروگاه 250 کیلوواتی شیراز نیز در این زمینه در دست ساخت و تکمیل است. همچنین در مراحل بعدی و در طول برنامه چهارم نیز باید دو واحد با ظرفیت‌ها 5 و 50 مگاوات نیروگاه زمین گرمایی (ژئوترمال)، 10 مگاوات نیروگاه زباله‌سوز (بیوماس) و نیز 17 مگاوات نیروگاه خورشیدی اجرا شود.
* شانا: اجازه بدهید آخرین پرسش ما درباره تاخیرها و هزینه در پروژه‌های مربوط به انرژی‌های نو باشد. در بیشتر پروژه‌های عمرانی به طور معمول هرچه طول دوره اجرا و یا حتی زمان آغاز طرح طولانی باشد، پروژه‌ها با افزایش هزینه‌ مواجه می‌شوند. آیا این موضوع درباره انرژی‌های تجدیدپذیر هم درست است؟
** چیت‌چیان: این دو موضوع متفاوت است. اگر ما پروژه‌ای را در این زمینه آغاز کنیم و دوره اجرای آن طولانی شود،‌ باعث بالا رفتن هزینه‌ها و احتمال کمبود اعتبار خواهد شد، اما در صورتی که برنامه‌ریزی داشته باشیم و تنها زمان آغاز پروژه را به عقب بیاندازیم. این موضوع دست کم درباره انرژی‌های نو بر عکس است؛ چون باعث پایین آمدن هزینه اجرای پروژه خواهد شد. در این باره شاید طرح‌های خورشیدی مانند فتوولتاییک مثال خوبی باشد.
در صورتی که شما اکنون در این بخش سرمایه‌گذاری کنید بی‌تردید باید هزینه بیشتری برای پروژه انجام دهید اما اگر دو سال آینده این سرمایه‌گذاری را انجام دهید، مقداری از قیمت تجهیزات کاسته خواهد شد. این به دلیل آن است که انرژی‌های نو با سرعت 30 درصد در دنیا در حال رشد و پیشرفت است و این موضوع به هرحال باعث کاسته‌شدن از هزینه‌ها خواهد بود.