تهدید علیه ایران (بخش نهم)

چین در کجای برنامه‌های هسته‌ای ایران قرار گرفته است؟ این دو کشور با قراردهای‌ عظیم در حوزه انرژی به هم متصل شده‌اند. اما هم‌اکنون پکن بهترین دوست واشنگتن نیست بنابراین فشار کمی به چینی‌ها وارد می‌آید تا به آمریکا در منازعه با تهران یاری رسانند. اما این کشور تا کی می‌تواند در کنار گود دیپلماتیک باقی بماند و از وارد شدن به صحنه اصلی بپرهیزد؟
در اواخر ژانویه گزارش‌هایی منتشر شدند مبنی بر اینکه ایران سومین صادر کننده عمده نفت خام به چین است. در نظر بسیاری این امر نشان‌دهنده عمق روابط فی‌ما‌بین این دو کشور بود. علی رغم تمام کلمات گرمی که در نشست‌های سازمان همکاری شانگهای ردوبدل می‌شود، ارزیابی‌ چینی‌ها در مورد انرژی باعث می‌شود این کشور از حمایت تحریم‌های شورای امنیت در مورد برنامه‌های هسته‌ای ایران عقب بنشیند. چین سازمان شانگهای را در ده سال پیش پایه گذارد تا به همراه کشورهای آسیای مرکزی و روسیه روابط سیاسی و دیپلماتیکی نزدیکی را پایه‌ریزی نمایند. ایران نیز در جلسه‌های این سازمان به عنوان ناظر شرکت می‌کند.
اعداد و ارقام کاملا گویا هستند. در سال 2004 قراردادی 25 ساله بین چین و ایران در حوزه گاز مایع طبیعی(LNG) منعقد شد. یک سال بعد، قراردادی به ارزش 100 میلیارد دلار برای تأمین نفت چین از میدان نفتی یادآوران به امضاء دو طرف رسید. در ژانویه سال گذشته چینی‌ها قراردادی 1.75 میلیارد دلاری برای توسعه میدان نفتی آزادگان شمالی امضاء کردند و تنها چند ماه بعد قراردادی 5.2 میلیارد دلاری برای توسعه میدان گازی پارس جنوبی با ایران منعقد کردند. چین بزرگترین شریک صادراتی ایران است و به این کشور محصولات نفتی پالایش شده می‌فروشد. البته این مبادلات تنها آن دسته از لوله‌های نفتی هستند که قابل روئیت‌اند.
سوخت برای مردم
روابط چین با ایران در چهارچوب بزرگتر دیپلماسی بین‌المللی این کشور در حوزه انرژی، قرار می‌گیرد. با توجه به نیازهای فزاینده چین به انرژی، این کشور نمی‌تواند در انتخاب شریکانش کاملا آزادانه رفتار نماید. مسائل داخلی، به مانند همیشه، توجیه‌گر رفتار خارجی پکن هستند. در چین حکومتی حکمفرماست که رشد اقتصادی را در مرکز مشروعیت خود قرار داده و نیاز دارد که طی پنج سال آینده رشد تولید ناخالص داخلی را در حد هشت درصد نگه دارد. برای رسیدن به این اهداف دسترسی به انرژی بسیار حیاتی است. اگر حزب کمونیست نتواند نیازهای اقتصادی مردمش را تأمین کند به پایان کار خواهد رسید.
اهمیت حیاتی حفظ امنیت انرژی زمانی واضح‌تر شد که در ماه ژانویه کمیسیون انرژی ملی به ریاست ون ژیابائو (Wen Jiabao)، نخست‌وزیر چین،‌ تأسیس شد. در این کمیسیون تمام بخش‌های مدیریتی، تعاونی و مالی مرتبط با این موضوع حیاتی حضور دارند. این برای اولین بار نیست که چینی‌ها سعی می‌کنند رهیافت نظام‌مندی در این حوزه اتخاذ کنند.
چین به علت نیاز وافر به انرژی و منابع، از منظر دیپلماتیکی، میل دارد دوستان زیادی داشته باشد. رابرت کوپر (Robert Cooper)، دیپلمات معروف، روزی گفته بود داشتن دوست آسان‌تر و ارزان‌تر از داشتن دشمن است و چین این سیاست را به خوبی پیاده می‌کند. این کشور تنها قدرت بزرگی است که هم با دولت‌های اسلامی خاورمیانه روابط خوبی دارد و هم با اسرائیل. علی‌رغم اینکه چین سرمایه‌گذاری‌ها و منافع زیادی در خاورمیانه دارد اما تا می‌تواند خود را از انتقادهایی که به قدرت‌های اروپایی و آمریکایی به علت دخالت در این منطقه وارد می‌شود، دور نگه می‌دارد.
برخی ممکن است چنین بپندارند که تبدیل شدن خاورمیانه به منطقه مورد علاقه آمریکا چین را خوشحال ساخته و این کشور سعی می‌کند تا می‌تواند از مسائل سیاسی پیچیده‌ای که آمریکا در منطقه گرفتارش شده خود را دور نگه دارد.