«شاه‌کلید» اغتشاشات تهران چه کسی بود؟

دستگیری 8 کارمند محلی سفارت انگلیس در تهران به همراه یکی از دیپلمات‌های این کشور، اولین اقدام «جدی» جمهوری اسلامی در برخورد با اعضای سفارت کشورهای اروپایی در کشورمان تلقی می‌شود که خارج از وظایف دیپلماتیک خود، در امور داخلی ایران «دخالت آشکار» می‌کنند. هر چند نهادهای امنیتی ایران با رصد فعالیت این افراد، بر رفتار غیر‌قانونی آنان «اشراف اطلاعاتی» و «کنترل شده»‌ای داشته و دارند و بعضا با تذکر به سفرای چند کشور غربی نمی‌گذارند خارج از میدان دید نهاد‌های امنیتی ایران اقدامات فرا قانونی خود را گسترش دهند با این حال افزایش تحرکات ماموران کشورهای اروپایی در اغتشاشات اخیر تهران و دخالت آشکار آنان در سازماندهی اغتشاشگران و هدایت آشوب‌ها در کنار بی‌توجهی سفارت کشورهای مداخله‌گر به تذکرات نهادهای اطلاعاتی کشورمان موجب شد تا این افراد مدتی را در بازداشت گاه‌های وزارت اطلاعات سپری کنند. «حسین رسام » یکی از همین افراد دستگیر شده است که در اغتشاشات روزهای پس از انتخابات ریاست جمهوری نیز حضور داشته و از او به عنوان «شاه کلید» رفتارها و دخالت‌های غیرقانونی انگلیس در امور داخلی ایران یاد می‌شود. وی که مسؤول بخش سیاسی و امنیتی سفارت انگلیس در ایران است، متولد سال 1344 بوده و به دلیل سوابق ارتباط خود با یکی از مراکز سیاسی ایران در 10 سال گذشته عنصر اصلی «خط دهنده» به سفرا و دیپلمات‌های انگلیسی مقیم ایران از جمله «سایمون گس» سفیر فعلی انگلیس در ایران و دبیر سوم سفارت (به عنوان واسطه اطلاعاتی انگلیس در ایران که در روزهای گذشته از کشور اخراج شد) بوده است.
«رسام» پس از حضور در اغتشاشات تهران از طریق ارتباط و خط دهی به خبرنگاران غربی مقیم ایران بالاخص خبرنگار بی‌بی‌سی در تهران به تحریک مردم پرداخت تا جایی که در جریان اغتشاشات روز یکشنبه هفتم تیرماه شخصاً اقدام به حضور در جریان اغتشاشات کرد که این اقدام ناشیانه موجب لو رفتن این «شاه کلید» اقدامات خصمانه انگلیس در ایران و دستگیری او در کنار چند نفر دیگر از کارکنان ایرانی سفارت شد. اظهارات 7 نفر دیگر دستگیر شده در سفارت انگلیس نیز حکایت از نقش «کلیدی» این فرد در دامن زدن به تحرکات پس از انتخابات دارد. رسام همچنین در جریان پرونده هسته‌ای ایران با ارائه تحلیل‌های جهت دار به دیپلمات‌های انگلیسی از اوضاع ایران عملاً به رفتارهای ضد ایرانی آنان دامن زده و با ایجاد کانال‌های ارتباطی یکسویه میان سفرای وقت انگلیس و طیف‌هایی از عناصر ضد دولت، دیپلمات‌های انگلیس را به صحیح بودن رفتارهای تند و ضد ایرانی خود می‌کشاند. وی همچنین مرتبط اصلی و ارائه کننده اطلاعات داخلی ایران به «جان ساورز» مدیر کل وقت سیاسی وزارت امور خارجه انگلیس بود که در سال‌های گذشته به عنوان رابط انگلیس در گروه 1+5 و مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای این کشور فعالیت می‌کرد.
جان ساورز 62 ساله که دارای لقب افتخاری «سر» از ملکه انگلیس نیز هست هم اکنون سفیر انگلیس در سازمان ملل است و قرار است از نوامبر سال‌جاری هدایت سازمان اطلاعات و جاسوسی خارجی انگلیس موسوم به «ام‌ای‌6» را در دست بگیرد و جانشین سر «جان اسکارلت» شود. پیش از این وزیر اطلاعات نیز به تحرکات نیروهای محلی انگلیس در صحنه اغتشاشات اخیر اشاره کرده و گفته بود: ازجمله کارهایی که این سفارتخانه انجام داده‌اند، این بود که تحت پوشش نیروهای محلی، افرادی را در بین اغتشاشگران می‌فرستادند و مطالب مورد نظر خود را هم به آنها و هم به جامعه القا می‌کردند. وی به این نکته نیز اشاره کرد که «آنها با استفاده از بعضی اغتشاشگران احیانا اخباری را در این زمینه جمع آوری می‌کردند که تعدادی از کسانی که به صورت مشخص در این اغتشاشات بودند شناسایی و از آنها فیلم و عکس تهیه شده است». حیدر مصلحی همچنین به احضار افراد شناسایی شده در اغتشاشات اخیر که به عنوان کارمند محلی سفارت انگلیس مشغول فعالیت بوده‌اند اشاره کرد و گفت: تعدادی از این افراد که فیلم و عکس از آنها در اغتشاشات اخیر تهیه شده بود احضار شدند که در نهایت بعد از تحقیقات اولیه، برخی از آنها آزاد و برخی هم نگهداری شده‌اند. پس از آن نیز آیت‌الله احمد جنتی در یکی از خطبه‌های نماز جمعه تهران با اشاره به نقش کشورهای بیگانه در اغتشاشات اخیر تهران گفت: افرادی در سفارتخانه انگلیس که در اغتشاشات دست داشتند، دستگیر شدند و قطعا محاکمه خواهند شد. وزارت خارجه انگلیس در اسفند سال گذشته اعلام کرده بود که ممکن است در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران شورش‌های عمومی صورت گیرد. دخالت‌های سفارت انگلیس در امور داخلی ایران به اندازه‌ای پیش رفت که 2دیپلمات انگلیسی دیگر نیز به نام‌های توماس جوزف‌برن، دبیر دوم و پل ویلیام بلاهی (دبیر سوم سفارت انگلیس در تهران) که «عنصر نامطلوب» تشخیص داده شده بودند از کشور اخراج شدند. البته کارمندان سفارت برخی از کشورهای اروپایی تنها وسیله این کشورها برای اعمال نقش فرا قانونی‌شان در ایران نیستند بلکه در کنار این افراد، خبرنگاران رسانه‌های غربی نیز به عنوان «حلقه اول کسب اطلاعات» همواره مورد توجه کشورهای غربی بوده‌اند. مازیار بهاری خبرنگار 42 ساله شبکه 4 انگلیس که در شبکه تلویزیونی BBC نیز فعالیت داشته و اکنون نمایندگی رسمی هفته‌نامه آمریکایی نیوزویک در ایران را بر عهده دارد، درباره نقش آفرینی فراقانونی خبرنگاران رسانه‌های غربی در ایران می‌گوید: اکثر رسانه‌های غربی‌ از ضدیت با ایران برای خود تعریفی دارند و بر همین اساس فعالیت‌ خبرنگاران غربی در زمینه خبرچینی و جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات غیر قابل انکار است و این امکان وجود دارد که غربی‌ها از میان خبرنگاران جاسوسانی برای کسب اخبار استخدام کنند. بهاری با تاکید بر اینکه رسانه‌ها و خبرنگاران غربی بخشی از ماشین سرمایه‌داری غرب هستند و منافع ملی غربی‌ها را تامین می‌کنند، معتقد است که انقلاب‌های رنگین در حقیقت انقلاب‌های رسانه‌ای هستند و جریان رسانه‌ای غرب را باید در بستر چنین انقلاب‌هایی ارزیابی کرد. نماینده رسمی نیوزویک در ایران در تبیین مولفه‌های انقلاب‌های رنگین بویژه انقلاب مخملین، رسانه‌ای بودن چنین انقلاب‌هایی را از مهم‌ترین مولفه‌های ثابت آن عنوان کرد، به گونه‌ای که به گفته او رسانه‌های بین‌المللی زمینه‌ساز چنین انقلاب‌هایی هستند و بدون حضور رسانه‌ها وقوع چنین انقلاب‌هایی امکانپذیر نیست. وی بر همین اساس از شبکه دولتی انگلیس BBC و شبکه خبری آمریکایی CNN و یورونیوز، نیویورک تایمز و نیوزویک به عنوان نمونه‌هایی یاد کرد که همواره در زمینه جریان‌سازی و تولید خوراک برای جریانات خواهان انقلاب‌های رنگین فعالیت دارند.
هر چند رسانه‌های غربی و برخی مسؤولان انگلیسی برخورد دولت ایران در جریان اغتشاشات اخیر، با کارمندان سفارت انگلیس و خبرنگاران دولتی این کشور را «تحقیر‌آمیز» توصیف کردند با این حال «مستندات» جمهوری اسلامی به اندازه‌ای معتبر بود که گوردون براون پس از سخنان آتشین وزیر امورخارجه‌اش علیه ایران در اظهاراتی که از سوی کارشناسان لقب «عقب نشینی آشکار» را اخذ کرد، گفت: «نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران یک موضوع ایرانی است و هیچ ارتباطى به قدرت‌های خارجی ندارد»