کارکردهای دیپلماسی

فیلیپ آنتونی اُهارا
مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی
یکی از ابزارهای فوق العاده مهم در راهبرد امنیت ملی هر کشور هم در مبنای روزانه و نیز در طی دوره بلند مدت چندین سال یا دهه، دیپلماسی سیاسی است. اصطلاح دیپلماسی سیاسی - که دیپلماسی عمومی و محرمانه را دربرمی گیرد - به استفاده از تعهدات، مذاکره، فشار، و ابزارهای مشابه برای تاثیر گذاری بر چگونگی عملکرد کشورهای خارجی و نهادهای بین المللی، اشاره دارد.
زمانی که رئیس جمهور یا اعضای کابینه سخنرانی هایی راجع به سیاست گذاری خارجی کشور ایراد می کنند، این کشور بطور آشکار در دیپلماسی سیاسی وارد می شود. با این وجود، اغلب این فعالیت ها در خلال جلسات و ارتباطات محرمانه با مقامات خارجی، در پشت صحنه صورت می گیرد. ترغیب متحدین و مخالفین به دنبال کردن روندی که دیدگاهها، ارزش ها و منافع کشورها را بازتاب دهد، هدف دیپلماسی سیاسی محسوب می شود. دستیابی به نتایج مطلوب به قیمتی که کشور بتواند از عهده اش برآید، چالش دیپلماسی سیاسی می باشد.
دستاوردهای اندک، به آسانی قابل حصول هستند، و هیچ تضمینی برای موفقیت وجود ندارد؛ کشورها اغلب باید با حکومت های مختلف سرو کار پیدا کند که اهداف و منافع مشترکی با آنان ندارد. از این رو دیپلماسی سیاسی، مذاکره و چانه زنی را در بر می گیرد.اغلب کشورها دیپلماسی سیاسی را تقریبا در تمامی جنبه های فعالیت های امنیت ملی شان در خارج، بکار می گیرند. ایجاد تعهدات امنیتی و دفاعی برای متحدین و شرکا، یکی از مهمترین ابزارهای دیپلماسی سیاسی کشورها در راستای راهبری ائتلاف هایشان، می باشد. کشورها در قبال کمک به دفاع از متحدین در برابر تهاجم، رفتار متقابل همانند تمهیدات دفاعی که برای قادر ساختن متحدین به انجام سهمشان از این مسئولیت، یا توافق بر روی راهبردهای مشترک برای مدیریت چالش های امنیتی را از متحدینشان خواستار هستند. نتیجه عادی این روند، عبارتست از توافق دو طرفه ای راجع به تعهدات متقابل که تعیین می کند این ائتلاف در زمان صلح، بحران و جنگ چگونه عمل خواهد کرد. هدف غایی دیپلماسی با قصد ایجاد چنین توافقی، این است که تضمین نماید منافع کشور و نیز شرکای ائتلافیش، بصورت متقابل و چشمگیر ارتقا یابد. کشورها همچنین مواقعی که در نهادهای بین المللی شرکت می کند نیز وارد دیپلماسی سیاسی می شود. در عرصه امنیتی کشورها در سازمان ملل، اقدامات صلحبانی بین المللی، تلاش های متعدد چند جانبه کنترل تسلیحات همانند معاهده عدم تکثیر [سلاح های] هسته ای و پیمان سلاح های شیمیایی و بیولوژیک، و دیگر اقدامات چند جانبه مثل حفاظت از محیط زیست، شرکت دارند.
در حوزه اقتصادی، کشورهای مختلف در سازمان تجارت جهانی، گروههای کشورهای عمده توسعه یافته همچون گروه هفت و گروه هشت، بانک جهانی، صندوق بین المللی پول، و نهادهای اقتصادی منطقه ای در آمریکای لاتین و آسیا، مشارکت می کنند.
نظام های سیاسی در تمامی نهادهای مذکور، ابزارهای دیپلماتیک خود را برای افزایش منافع، اهداف و ارزش هایشان بکار می گیرند. کشورها غالبا با مجموعه ای از کشورها که گاهی اوقات منافع مشترکی با آن دارند ولی ممکنست مکررا با آن مخالفت کنند، سرو کار دارد.
دیپلماسی نظام های سیاسی مختلف تا حدودی بر جاذبه ارزش ها و دیدگاههای آن، و نیز قدرت اقتصادی و نظامی آن کشور که مولفه های ضروری پذیرفتاری آن هستند، اتکا دارد. و لیکن دیپلماسی کشورها تا حدود زیادی بر عقلانیت و قدرت اقناعی ایده ها و محاسباتی که زیربنای آن را تشکیل می دهند نیز مبتنی است. دیپلماسی در مقابل داوری های عجولانه برپایه برآوردهای تصنعی، نیازمند تفکر عمیق می باشد. دیپلماسی نوعا تنها زمانی که بواسطه برداشت روشنی از اهداف و از طریق شناخت جامع سازوکارهای لازم برای دستیابی به اهداف مذکور هدایت گردد، موفق خواهد شد. دیپلماسی باید در فهم روشن از اهداف و اولویت های کشور ریشه داشته و همچنین باید ارزیابی دقیقی از منافع و گرایشات کشورهای درگیر داشته باشد. بطور کلی تشویق کشور های خارجی برای عمل به شیوه های مطلوب چه از طریق نفوذ گذاری بر یک متحد برای عمل به گونه ای موافق یا ترغیب یک دشمن برای عمل نکردن به شیوه های تهدید آمیز، هدف دیپلماسی محسوب می شود. ارزیابی دقیق نه تنها چگونگی تفکر دولت مورد نظر، بلکه نحوه تاثیر اقدامات کشور بر گزینه های در دسترس آن، و چگونگی ترغیب آن در راستای عمل به طریقه دلخواه، برای انجام این کار ضرورت دارد.‏