صدای پای میانه‌روی رادیکال در سوئد

 گئورک ماسکولو / فرزانه سالمی
«فردریک راینفلت» آدم عجیبی است. حضور این سیاستمدار 41 ساله سوئدی در افق آینده این کشور هم مثل شخصیت خود او، اتفاق عجیبی خواهد بود. رسانه های سوئد، این رهبر حزب محافظه کار سوئد را «رادیکال میانه رو» می خوانند؛ که بیش از هرچیز، گویای علت «عجیب» نامیدن راینفلت است. حزب او هم عجیب است. حزبی که نام «میانه رو» را برخود نهاده است، هم توجه محافظه کاران را به خود جلب کرده و هم در میان نولیبرال ها طرفدار دارد. با چنین ملغمه عجیبی، راینفلت قصد دارد «حزب کارگر جدید» سوئد را تشکیل دهد؛ که عملا حزبی در مقابل حزب کارگر سنتی این کشور یعنی حزب سوسیال دموکرات است. او می گوید: «ما از هر تلاشی که حزب سوسیال دموکرات در امور آموزش و بهداشت داشته فراتر خواهیم رفت.»
در همین حال، راینفلت می خواهد از سکوی سنتی سوسیال دموکرات ها در انتخابات پیروز شود؛ یعنی همان امور رفاهی، کاهش ساعات کار و سرمایه گذاری روی منابع جایگزین انرژی. شانس راینفلت برای پیروزی در انتخابات پارلمانی سوئد هم کم نیست. چند هفته ای می شود که «احزاب متحد برای سوئد» یعنی محافظه کاران، لیبرال ها، دموکرات مسیحی ها و میانه روها به شدت با حزب سوسیال دموکرات) یعنی حزب حاکم (و احزاب چپ گرا شاخ به شاخ شده اند و آنطور که نظرسنجی ها نشان می دهد، در این مناقشه، نسبتا پیروز هم بوده اند. اگر «احزاب متحد برای سوئد» در انتخابات پیروز شوند، کودتای بزرگی در عرصه سیاست این کشور اتفاق خواهد افتاد. در هیچ کشور اروپایی دیگری غیر از سوئد، سوسیال دموکرات ها در این مدت طولانی بر مسند قدرت تکیه نزده بودند. آنها از سال 1932 میلادی تقریبا تاکنون قدرت را به دست داشته اند و تنها در دو انتخابات شکست خوردند. سوئد همان جایی است که مدل و الگوی رفاهی سوسیال دموکرات ها یعنی رویای «خانه مردم» به جای کشور، شکل گرفت و به جهان معرفی شد.
«گوران پرسن» 57 ساله که اکنون نخست وزیر سوئد است، شاید به همراه «ژان کلود ژانگر» از لوکزامبورگ، مسن ترین رهبر حال حاضر در اروپا باشد. او آ خرین بازمانده سوسیال دموکرات ها در سوئد است: درست مثل تونی بلر و گرهارد شرودر که موقعیت مشابهی در انگلیس و آلمان داشتند. او هم در اواخر دهه 1990 میلادی در انتخابات به پیروزی رسید. اما ظاهرا موج سیاسی جدید اروپا به زودی اسکاندیناوی را هم تحت الشعاع جزر و مدهای خود قرار خواهد داد.
اگر چنین شود، عامل مستقیم این موج سیاسی در سوئد را باید مرد نسبتا طاسی با قیافه دوستانه دانست که تجربه سیاسی خیلی زیادی هم ندار. راینفلت که دانش آموخته اقتصاد است، در سال 2003 میلادی و پس از شکست حزبش در انتخابات پارلمانی گذشته به رهبری این حزب رسید. او هم به تبعیت از تونی بلر و «حزب کارگر جدید»، حزبش را «میانه رو جدید» نامید و موفق شد که چهار حزب عمده میانه رو و راست گرای سوئد را تحت رهبری خودش با هم متحد کند.
سوئدی‌های شادمان
سرزمین مادری سوسیال دموکراسی اکنون در وضعی بهتر از همیشه به سر می برد. اقتصاد سوئد در چهارسال اخیر رشد خوبی داشته و پیش بینی می شود که رشد اقتصادی سوئد در سال 2006 میلادی به 441 درصد برسد. نرخ بیکاری سوئدی ها در ماه سپتامبر برابر 5 درصد و نرخ تورم زیر 2 درصد بوده است. قدرت خرید مردم بالاست و همین مساله باعث شده که استانداردهای زندگی نیز در این کشور اسکاندیناوی بهبود یابد. اکنون مردم سوئد روزگار خوشی را سپری می کنند. براساس نظرسنجی ها، 94 درصد از مردم این کشور از شرایط زندگی خود رضایت دارند. در پژوهشی که اخیرا درخصوص وضعیت زندگی و استانداردهای اقتصادی و اجتماعی در 178 کشور جهان انجام شده، سوئد مکان هفتم را به خود اختصاص داده که حاکی از رضایت مردم این کشور از شرایط کنونی است.
راینفلت در همین راستا معتقد است که می تواند مزایای رفاه اجتماعی و کمک های دولتی به مردم را به میزان بیش از 11 میلیارد کرون) یعنی 112 میلیارد یورو (برساند. او حتی وعده داده هیچ کس در سوئد بیش از 50 روز بیکار نخواهد ماند و هر سوئدی زیر 24 سال نیز می تواند از داشتن شغل مناسب، مطمئن باشد. شاید این شرایط کمی متناقض به نظر برسد؛ اما همین رضایت خاطر مردم سوئد از وضعیت زندگی شان می تواند به پیروزی احتمالی راینفلت در انتخابات کمک کند. حزب سوسیال دموکرات سوئد معمولا به عنوان «حزب دوران سخت» شناخته می شود و به همین جهت، برخی از صاحبنظران سیاسی معتقدند که در این دوران رفاه فعلی، احتمال روی آوردن مردم سوئد به محافظه کاران اصلا کم نیست. رای دهندگان سوئدی خواهان ایجاد تغییر در دولت بودند و راینفلت می خواهد مدلی را پیاده کند که «خیلی رادیکال» نباشد.
سیاستمدار 41 ساله سوئدی از لحاظ ظاهری و اجتماعی نیز موقعیت بهتری نسبت به رقیبش دارد. «پرسن» که اخیرا فراز و نشیب های زیادی را در فعالیت سیاسی خود تجربه کرده و اشتباهاتی هم داشته است، به نظر بی حوصله و بی علاقه می آید و در عین حال تاکید کرده که نمی خواهد یک دوره دیگر هم بر مسند قدرت باشد. او حتی به وضوح اعلام کرده که ترجیح می دهد فعلا به زندگی شخصی اش برسد و در خانه بیست میلیون کرونی اش از زندگی لذت ببرد.
از سوی دیگر، حزب نخست وزیر به یک خیزش جدید نیاز دارد و این مساله بخصوص پس از ترور «آنا لیند» وزیرخارجه محبوب دولت در سه سال پیش رخ نمود. اما به نظر می رسد که کاندیداهای احتمالی برای جایگزین او به عنوان رهبر حزب و رئیس دولت هنوز چندان برای این مساله آمادگی ندارند. از سوی دیگر، رسوایی سیاسی اخیر در سوئد، مرزهای میان احزاب مخالف و موافق دولت را تاحدی پرتنش کرده است، که خود می تواند تا حدی برای خیزش سیاسی جدید، دردسر ساز باشد. ماجرا از آنجا شروع شد که یک عضو بلندپایه حزب لیبرال بازار آزاد، چندین ماه را به هک کردن و نفوذ در اطلاعات حزب سوسیال دموکرات گذراند و این اطلاعات که بیشتر در خصوص برنامه های انتخاباتی این حزب بوده در اختیار احزاب مخالف نیز قرار گرفت. پس از افشای این رسوایی، چندین مقام ارشد حزب استعفا دادند، بازجویی های فراوان انجام پذیرفت و حتی حزب سوسیال دموکرات، این مساله را «واترگیت سوئدی» نامید.
احتمال بروز چنین مشکلاتی برسر راه فعالیت های راینفلت هم وجود دارد و ممکن است افق پیروزی او را تاریک کند. نظرسنجی های انجام شده اخیر هم حاکی از آن است که حزب لیبرال هنوز به موقعیت مستحکمی برای شکست دادن سوسیال دموکرات ها دست نیافته است.
حاشیه های دیگری هم زندگی سیاسی راینفلت را تحت تاثیر قرار داده که یکی از آنها، میزان توانایی و اعتبار «فیلیپا راینفلت» همسر او به عنوان شهردار شهری در حوالی استکهلم است. محافظه کاران جوان، حضور همسر راینفلت به عنوان شهردار «تابی-» یکی از نقاط تمرکز محافظه کاران سنتی - را خطر بزرگی برای خود می دانند. آنها می گویند سیاست خصوصی سازی افراطی که از سوی فیلیپا در این شهر در پیش گرفته شده است می تواند محافظه کاران را به دردسر بیندازد. اما در واقع چنین سیاست هایی مطلوب بسیاری از رای دهندگان سوئدی است و فیلیپا برنامه های بیشتری هم در این خصوص دارد؛ یعنی چیزی که کاملا برخلاف وعده های انتخاباتی همسرش است.
به همین جهت، می توان چنین ارزیابی کرد که همسر راینفلت در مقابل او قرار گرفته و تکلیف این رویارویی را هم انتخابات سوئد تعیین می کند. در چنین شرایطی، چشم راینفلت مستقیما به رای دهندگان سوئدی دوخته شده است. همه چیز به آنها بستگی دارد.