دیپلماسی فشرده هسته‌ای در نیویورک

نشست ویژه ای میان ایران و اروپا در نیویورک برای متقاعد کردن تهران برگزار میشود. بار دیگر پرونده هسته ای ایران در ایستگاه نیویورک توقف کرد، با این تفاوت که گفت و گو ها در ساختمان سازمان ملل متحد نه در سالن شورای امنیت که در محل برگزاری مجمع عمومی سالیانه و در حاشیه آن انجام خواهد گرفت. فردا سه‌شنبه با سخنرانی جورج بوش رئیس جمهور آمریکا در برابر 192 عضو مجمع عمومی سازمان ملل متحد نشست سران آغاز می شود و انتظار می رود بوش در این نشست پیرامون مساله هسته ای ایران سخنرانی کند. در این روز رهبران جهان همچنین به سخنرانی محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران که احتمالا در خصوص برنامه صلح آمیز هسته‌ای تهران است گوش خواهند داد.
علاوه بر سخنرانی سران ایران و آمریکا پیرامون مساله هسته ای تهران، قرار است علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی و خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم دیدار کنند؛ ملاقاتی که یکی از گزینه های مکان انجام آن نیویورک است. خبرگزاری آسوشیتدپرس هم از برگزاری نشستی بین ایران و اروپا در نیویورک خبر داد که در جریان آن از ایران خواسته خواهد شد غنی سازی اورانیوم را به حال تعلیق در آورد و پس از آن آمریکا وارد فرآیند مذاکرات شود.
ملاقات سوم لاریجانی ـ سولانا در زمان و مکان نامعلوم
دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هنوز در تقویم کاری خود زمان و مکان ملاقاتشان را تعیین نکرده اند. پنجشنبه هفته ای که گذشت قرار بود علی لاریجانی و خاویر سولانا در یکی از شهرهای اروپایی و احتمالا پاریس با یکدیگر دیدار کنند که این دیدار و گفت وگو به تعویق افتاد و این بار منابع خبری و روزنامه نیویورک تایمز از ملاقات لاریجانی و سولانا در نیویورک در روز یکشنبه خبر دادند. اما این دیدار هم صورت نگرفت ولی طبق گزارش‌های منتشر شده این ملاقات در آینده ای نزدیک برگزار خواهد شد.
دیپلمات های اروپایی هم در حال بررسی برگزاری دیدار با مقامات ایرانی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد هستند. خبرگزاری آسوشیتدپرس هم با اعلام خبر دیدار لاریجانی و سولانا در نیویورک از برگزاری نشستی از سوی غرب بدون حضور آمریکا خبر داد که بن بست مساله هسته ای تهران را فرو نشاند. به گزارش ایسنا این خبرگزاری آمریکایی افزود: دولت بوش اعلام کرده است که تنها در صورتی به مذاکرات تحت رهبری اروپا با ایران می پیوندد که تهران غنی سازی اورانیوم را متوقف کرده باشد.
این امر مذاکره کنندگان اروپایی را بر آن داشت که روی نشستی بدون حضور آمریکا با ایران کار کنند که ایران بتواند در این نشست اعلام کند به طور موقت فعالیت های مربوط به غنی سازی را تعلیق خواهد کرد زیرا در واقع مذاکرات جدید آغاز شده است. بر اساس این گزارش، یک مقام آمریکایی تایید کرد که دیپلمات های اروپایی به برگزاری این نشست می اندیشند اما امیلی لاوریمور یک سخنگوی کاخ سفید فقط اعلام کرد که جورج بوش رئیس جمهور آمریکا مستمرا از گفت وگو با ایران تحت رهبری انگلیس، فرانسه و آلمان حمایت کرده است.
وی افزود: بوش امیدوار است مذاکرات جاری دولت ایران را به تعلیق فعالیت های غنی سازی و بازفرآوری ترغیب کند. مقام آمریکایی یادشده که به علت شکننده بودن ماهیت این مذاکرات خواست نامش فاش نشود افزود که دولت بوش انتظار ندارد چنین نشستی نقطه عطف مهمی در این مناقشه باشد.
وی افزود اگر مذاکرات سولانا و لاریجانی در نیویورک به خوبی پیش رود آنگاه ترتیبات نشست بدون حضور آمریکا فراهم خواهد شد. بر اساس این گزارش ایده ای که وجود دارد به این ترتیب است که چنین نشستی پیش از نشست دیگری انجام شود. نشست دوم سه شنبه شب میان نمایندگان پنج عضو دائم شورای امنیت و تعداد اندکی از دیگر کشورها برگزار خواهد شد و کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا در نشست سه شنبه شب برای شفافیت بیشتر درباره تحریم هایی که می تواند علیه ایران وضع شود، اعمال فشار خواهد کرد.
با این حال دیپلمات ها این نشست را بی نهایت تغییرپذیر خوانده و گفته اند که بعید است تا زمانی که مقامات مهم روزهای یکشنبه و دوشنبه در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل با یکدیگر به تبادل نظر بپردازند، به تصمیمات قطعی بینجامد. آنچه از گزارش های موجود استنباط می شود، این است که اروپایی ها با برگزاری نشست در نیویورک بدون حضور آمریکا درصدد آغاز مذاکرات با ایران هستند تا تهران در فرآیند گفت وگوها قبول کند که تعلیق غنی سازی اورانیوم را بپذیرد.
تهران با تعلیق به عنوان پیش شرط و قبل از آغاز مذاکرات مخالف است و آمریکا اعلام کرده در صورتی با ایران پای مذاکره می نشیند که این کشور غنی سازی اورانیوم را متوقف کرده باشد. حال اگر تهران در مذاکره ای بدون حضور نماینده آمریکا حضور یافته و تعلیق را نپذیرد، دور بعدی مذاکرات پنج عضو دائمی شورای امنیت و آلمان (1+5) با حضور آمریکا برگزار خواهد شد که در آن صورت نه ایران پیش شرط را پذیرفته و نه آمریکا بدون تعلیق از سوی ایران پای میز مذاکره می‌نشیند.
بررسی پرونده تهران در نیویورک، سنگاپور، روسیه و وین
تبدیل نیویورک به مرکز ثقل تحولات هسته ای از آن روست که قرار است پرونده اتمی ایران جزو محورهای مهم توجهات در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل باشد. این مجمع روز سه شنبه (فردا) با سخنرانی جورج بوش آغاز خواهد شد و پیش بینی می شود که وی بر موضع خود در قبال برنامه هسته ای ایران تاکید کند. این در حالی است که رهبران جنبش عدم تعهد در بیانیه پایانی خود در هاوانا بر حق ایران برای استفاده از انرژی هسته ای تاکید کردند. رهبران جنبش عدم تعهد در بیانیه خود تاکید کرده اند: تنها راه حل مساله هسته ای ایران آغاز مذاکرات بدون پیش شرط است.
این بیانیه نسخه جدیدی از سندی بود که وزرای خارجه غیرمتعهدها ماه مه در نشستی در مالزی آن را تصویب کردند. علاوه بر بررسی مساله هسته ای ایران در نیویورک، در سنگاپور، روسیه و وین هم پرونده تهران گشوده شد. به رغم تلاش های آمریکا برای همراه کردن اعضای گروه هفت کشور صنعتی در سنگاپور جهت تحریم مالی و بانکی ایران، در بیانیه نهایی این گروه هیچ اشاره ای به این موضوع نشده است. به گزارش فارس وزیر خزانه داری آمریکا در جریان این نشست تلاش های بسیاری انجام داد تا سایر اعضای این گروه را به تحریم مالی ایران وا دارد.
از سوی دیگر رئیسان مجالس کشورهای عضو گروه هشت (جی هشت) در سن پترزبورگ مساله هسته ای کره شمالی و ایران را بررسی کردند. کنستانتین کاساچف رئیس کمیته امور بین الملل مجلس دومای روسیه در کنفرانسی خبری گفت: روسیه قصد دارد توجه شرکت کنندگان را به پیشنهاد ایجاد مراکز بازیافت و غنی سازی اورانیوم جلب کند. در همین ارتباط وزیر خارجه روسیه بار دیگر تاکید کرد تحریم تجاری ایران در شرایط کنونی به هیچ وجه در برنامه های مسکو قرار ندارد.
سرگئی لاوروف گفت: پاسخ های ایران به بسته پیشنهادی اتحادیه اروپا بسیار سازنده و کارگشا بوده و این مساله اعمال تحریم بر ضد ایران را از برنامه های دولت روسیه خارج کرده است. احتمال آغاز مجدد مذاکرات هسته ای ایران و اروپا بسیار زیاد است و اعمال تحریم های تجاری و سیاسی در شرایط کنونی بعید به نظر می رسد. برنامه هسته ای ایران از موضوعات محوری کنفرانس عمومی آژانس بین المللی انرژی اتمی در وین نیز هست که در این خصوص غلامرضا آقازاده رئیس سازمان انرژی اتمی ایران راهی مقر آژانس شده است. این کنفرانس به مدت 3 روز برگزار می شود که آقازاده هم در آن سخنرانی خواهد داشت.