ایران و کشورهای حوزه خلیج‌فارس

رضا واعظی
آنچه مسلم است، سطح روابط ایران و کویت در مقایسه با سایر کشورهای حوزه خلیج‌فارس، در شرایط بهتری قرار دارد؛ بویژه این که این روابط پس از حمله نظامی صدام به کویت و اشغال این کشور در سال 1990 و اظهار ندامت مقامات کویتی از کمک به رژیم صدام در 8 سال جنگ تحمیلی علیه جمهوری اسلامی ایران، روندی صعودی یافت. نقطه اوج این روابط، حضور مقامات بلندپایه وقت کویت در سال 1376 در نشست سران کنفرانس اسلامی در تهران بود؛ نشستی که فصل جدیدی را در روند تنش‌زدایی جمهوری اسلامی ایران با کشورهای منطقه، از جمله کویت به وجود آورد.
با این حال سفر دکتر احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران به کویت که به فاصله‌ای کمتر از 3 ماه از سفر رئیس‌جمهوری اسلامی ایران به عربستان صورت می‌گیرد. علاوه بر این که از اهتمام ویژه جمهوری اسلامی ایران به کشورهای اسلامی، بویژه کشورهای همسایه در عرصه سیاست خارجی حکایت دارد، از این جهت نیز حایز اهمیت است که در کشور کویت شرایط سیاسی با فوت شیخ جابرالاحمد الصباح و جایگزینی شیخ صباح الاحمد الصباح، با تغییراتی مواجه شد. در ایران نیز با روی کار آمدن دولت نهم و انتخاب دکتر احمدی‌نژاد به ریاست جمهوری اسلامی ایران، در عرصه روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران تغییراتی ایجاد شد. اگرچه این تغییرات شامل کشورهای اسلامی، بویژه حوزه خلیج‌فارس و همسایگان ایران نشد، اما روند تبلیغاتی غرب به سمتی حرکت کرد تا با ایجاد جنگ روانی، مقامات حوزه خلیج‌فارس را از روی کار آمدن دکتر احمدی‌نژاد نگران کند.
واکنش محتاط‌آمیز مقامات کشورهای حوزه خلیج‌‌فارس از پیروزی دکتر احمدی‌نژاد، در واقع نتیجه نگرانی‌ای بود که رسانه‌های گروهی – بویژه غربی – برای این کشورها به وجود آورده بودند. این شرایط، چنان که بسیاری از تحلیلگران غربی تاکید داشتند، ایجاد جو سردی را در روابط ایران و کشورهای منطقه تداعی می‌کرده در چنین شرایطی، سفر آقای دکتر احمدی‌نژاد در اولین ماههای دولت نهم به عربستان و استقبال قابل توجه ملک عبدالله، پادشاه عربستان از ایشان، و در ادامه مسافرت مقامات کشورهای حوزه خلیج‌فارس و تهران به کشورهای یکدیگر، شرایط را عوض کرد؛ که در این میان سفر دکتر احمدی‌نژاد به کویت، همه تحلیل‌های همراه با غرض رسانه‌های غربی را نقش بر آب ساخت.
جالب آن که این سفر به فاصله کمی از بازگشت مایوسانه کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا به منطقه صورت می‌گیرد و همین امر باعث شده است تا بسیاری از تحلیلگرانی که رایس را چندان هم ناامید نمی‌دانستند، با سفر دکتر احمدی‌نژاد به کویت و اظهارات روشن مقامات کویتی در زمینه ایران و مسئولان ایرانی، سفر رایس را کاملا بی‌نتیجه بدانند.
تاکید مقام‌های کویتی بر این که ایران مرکز قدرت در منطقه است، مسئولان ایران با کفایت، با سیاست و تدبیرند، و حمایت بی‌قید و شر مقامات کویتی همچون بسیاری از مقامات کشورهای اسلامی از حقوق مسلم جمهوری اسلامی ایران در استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای و همچنین اعلام حمایت و کمک کویت به جنبش حماس در فلسطین، دقیقا نقطه مقابل سیاست‌های کاخ سفید در منطقه است.
با این حال، ابهاماتی در سطح روابط دوجانبه و چندجانبه جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج‌فارس – که عموما هم در شیطنت‌های خارج از این منطقه ریشه دارد – وجود داشته و دارد و نیازمند درایت و اهتمام بیشتر مقامات همه کشورهای منطقه است؛ بویژه این که همکاری، تعامل و نزدیک شدن این کشورها، به مذاق برخی قدرتهای فرامنطقه‌ای که منافع نامشروعی در منطقه برای خود تعریف کرده و در این منطقه خیمه زده‌اند، خوش نمی‌آید.
از این رو، انتظار می‌رود این دیدارها معطوف به نتایج ملموسی در روابط دوجانبه و منطقه‌ای، بویژه در زمینه امنیتی شود، که پیشنهاد امضای توافقنامه‌های امنیتی دوجانبه و چندجانبه می‌تواند راهکاری مناسب در این چارچوب باشد.